LİNAC Құралы Нені білдіреді? Қандай Ауруларда Пайдаланылады?
LİNAC құралы, шығарған жоғары энергиялы X-сәулелерін немесе электрондарды, яғни жасанды радиацияны, мақсатталған ісік аймағының пішініне қарай әртүрлі бұрыштар мен уақыттарда қолдана отырып, осы уақытта айналасындағы сау тіндерді қорғауға қабілетті жоғары технологиялы радиотерапия құралы болып табылады.
Бұл құрылғылар негізінен өкпе, простата, кеуде, сүйек, ми, бауыр, тері, бас-бой және іш қуысындағы органдар сияқты дененің кез келген бөлігінде байқалатын дерлік барлық ісіктердің радиотерапиясы үшін пайдаланылуы мүмкін. Радиотерапиядағы мақсат – қатерлі тіндерді максималды радиация дозасымен әсерсіз ету, ал айналасындағы сау тіндердің радиация дозасын минимумда ұстау, яғни басқа сөзбен айтқанда, науқаста ешқандай жанама әсер байқалмауы немесе ең аз жанама әсер байқалатын түрде емдеуді аяқтау. Қысқаша айтқанда, пайда-зиян теңгерімін сақтау керек.
Емдеу Қалай Жоспарланады? Қалай Қолданылады?
Берілетін радиация дозасы мен емдеу сеанстарының саны радиациялық онкология маманы тарапынан шешіледі. Емдеу түрі, техникасы, радиация дозасы және жалпы емдеу ұзақтығы науқас пен ісік ерекшеліктеріне байланысты өзгеруі мүмкін. Емдеуде науқасқа хирургиялық немесе араласу шараларысыз тек мақсатталған аймаққа сырттан X-сәулелері немесе электрондар қолданылады.
Емдеу жоспарлауда, LİNAC құрылысында жасалған жасанды X-сәулелерінің шоғыры әртүрлі бұрыштардан әртүрлі уақыттарда қолданылуы мүмкін және 3D форматында ісіктің пішініне сәйкес келтіріледі. Сонымен қатар, LİNAC құрылғыларының медициналық бейнелеу мүмкіндіктері мен әртүрлі бағдарламалар арқылы, мақсатталған аймақтар мен айналасындағы сау тіндер бақылауға алынып, емдеудің дұрыс аймақта дұрыс шарттарда жүзеге асырылғанына сенімді болу және жанама әсер ықтималдығын минимумға түсіру қамтамасыз етіледі.
Емдеу бөлмесінде тек науқас болады. Емдеу бөлмесі, әлем стандарттарына сәйкес қолданылатын емдеу құрылғысына арнайы жобаланады және сыртқа радиацияның ағып кетуін болдырмау үшін қорғанышпен жабдықталуы тиіс. Радиотерапия техникері, құрылғының консоль орналасқан бақылау бөлмесіндегі мониторлар арқылы емдеу барысында науқасты қашықтан бақылайды. Осы уақытта құрылғының бақылауын қамтамасыз етеді, қажет болған жағдайда емдеуді тоқтата алады және егер кездессе, кез келген ерекше жағдайды медициналық физика маманына және радиациялық онкология маманына хабарлайды.
Емдеуге Дайындық Қажет пе?
Маман дәрігер тарапынан науқасқа радиотерапия шешімі қабылданғаннан кейін, жоспарланған емдеуге сәйкес радиотерапияға дайындық кезеңдері кезең-кезеңімен жүзеге асырылады.
Алдымен науқастарға қолданылатын процедура туралы ауызша және жазбаша ақпарат беріледі. Емдеу тиімділігі мен жанама әсерлер түсіндіріледі, науқастан келісім алынады. Емдеу алдында, барысында және соңында гигиена, өмір салты және тамақтану ұсыныстары беріледі.
Кейіннен қолданылатын емдеуге сәйкес симуляция және иммобилизация (бекіту) кезеңдеріне өтеді. Жоспарлау мақсатында компьютерлік томография түсіріледі және науқастарға сәйкес иммобилизация құралдары анықталады. Мысалы; бас-бой және ми ісіктерінде термопластикалық бас-бой маскасы, өкпе және іш қуысындағы орналасқан ісіктерде өкпе деңгейі, кеуде ісіктерінде кеуде көлбеу деңгейі, сонымен қатар көптеген сәулеленуде тізе-қолтық астындағы жастық, аяқ жастығы, вакуумды төсек және т.б. құралдар қолданылуы мүмкін. Бұл кезеңдегі критикалық нүкте, науқастың әр емдеуде бірдей позицияда қозғалмай тұра алуы. Сондықтан, позициялау және бекіту қайталанатын және ыңғайлы болуы тиіс. Емдеуге байланысты ішек/қуық толтырылуы, аштық/тоқтық жағдайлары өзгеруі мүмкін. Науқастар қажет болған жағдайда осы мәселелер бойынша да оқытылады.
Симуляция бейнелері алынғаннан кейін контурлау және жоспарлау кезеңіне өтеді. Симуляция томографиясымен алынған деректер контурлау және жоспарлау компьютерлеріне беріледі. Ісікті тіндер мен емдеу аймағының жанында орналасқан қауіп-қатердегі сау тіндер томография кесінділерінде жеке-жеке сызылады. Мақсатты анықтағанда MR немесе PET/КТ бейнелерімен сәйкестендіру (фузия) жүргізілуі мүмкін. Осылайша, ісікті және қауіп-қатердегі органдарды дәл және нақты анықтауға болады. Ісіктің ерекшеліктері, қауіп-қатердегі сау тіндердің радиацияға төзімділік жағдайлары және науқас ерекшеліктері ескеріле отырып, медициналық физика мамандары тарапынан емдеу жоспарлары құрылады.
Құрылатын жоспарлар арасында, мақсатқа емдеуші дозаны қолданғанда, сау тіннің әсерленетін дозасы ең аз болатын, басқа сөзбен айтқанда, ісікті бақылағанда жанама әсер ықтималдығы ең төмен болатын, науқас үшін ең тиімді жоспар маман дәрігер тарапынан таңдалады.
Таңдалған жоспардың сапа бақылау тесттері де аяқталғаннан кейін науқасқа алғашқы емдеу (setup) күні үшін кездесу беріледі. Емдеу берілмес бұрын ағымдағы бейне алынады және симуляция томографиясындағы бейнелермен сәйкестендіріледі. Егер қажет болса, радиотерапия техникері сәйкес түзетулер жасайды және науқасқа дәл (миллиметрлік) позиция беріледі. Науқастың әрбір емдеу сеансында, тексерулер жүргізіліп, қажет болған жағдайда түзету процедурасы қайталанады.
Емдеулер Не Қанша Уақыт Сақталады?
Заманауи LİNAC құрылғыларында дәстүрлі емдеулер аптаның ішінде күн сайын, яғни аптасына 5 күн бойы жүзеге асырылады. Күнделікті бір сеанс үшін сеанстардың әрқайсысы шамамен 15-20 минутқа созылады. Бұдан басқа, клиникалық тәжірибеде жиі қолданылатын стереотактикалық, яғни нүктелік емдеулер ауруға байланысты аптаның ішінде күн сайын аптасына 2 күн немесе аптасына 3 күн кезек-кезек жүзеге асырылуы мүмкін. Нүктелік емдеулер дәстүрлі емдеулермен салыстырғанда күнделікті дозасы әлдеқайда жоғары, бірақ жалпы емдеу уақыты қысқа болатын емдеулер болып табылады. Күнделікті сеанстар орташа 30-45 минут арасында созылуы мүмкін.
Жанама Әсерлер Нелер?
Емдеу барысында немесе соңында кейбір жанама әсерлер байқалуы мүмкін. Жанама әсерлер жалпы алғанда тек радиотерапия қолданылған аймақта байқалады және көбінесе дәрілермен бақылауға алына алады. Емдеу қолданылатын аймаққа байланысты әртүрлі жанама әсерлер байқалуы мүмкін. Жанама әсерлер үшін емдеуді жоспарлаған радиациялық онкология маманымен сөйлесу ең дұрыс тәсіл болады.
Қатерлі ісікте ерте диагноздың өмірді құтқарудағы маңызы ескерілмеуі тиіс. Жыл сайынғы тексерулеріңізді өткізу және дәрігеріңізбен тұрақты түрде сөйлесу маңызды. Емдеу әдістерін маман радиациялық онкологпен талқылау және LİNAC құрылғысымен емдеу мүмкіндіктері туралы ақпарат алу үшін Hisar Hospital Intercontinental, Радиациялық Онкология Бөлімінен кездесу алуға болады.
