ხერხემლის ჯანმრთელობა

ზუსტი გადაწყვეტილებები ხერხემლის ყველა დაავადებისთვის:

Hisar Hospital Intercontinental-ის ხერხემლის ჯანმრთელობის ცენტრში წარმატებით მკურნალობენ ხერხემლის თანდაყოლილ და შეძენილ გამრუდებებს და კუზს (სკოლიოზი, კიფოზი), მალების ცურებას, ხერხემლის მოტეხილობებსა და ამოვარდნილობებს, ხერხემლის ინფექციებსა და სიმსივნეებს.

ხერხემლის სიმსივნეების მკურნალობა

ხერხემლის სიმსივნეები მოიცავს ძვლოვანი, ნერვული და რბილი ქსოვილიდან წარმოშობილ სიმსივნეებს.

წელის უსაფრთხო ოპერაციები

ოპერაციების დროს გამოცდილება, ცოდნა და თანამედროვე ტექნოლოგია (ზურგის ტვინის მონიტორინგი) უსაფრთხო ქირურგიულ ჩარევას უზრუნველყოფს. ოპერაციის განმავლობაში ზურგის ტვინი და ნერვები სპეციალური აპარატით კონტროლდება, რაც ოპერაციის დროს დამბლის განვითარების რისკს ნულამდე ამცირებს.

ახალგაზრდებში წელის მალების ცურებამ, ხოლო ხანდაზმულებში იმ არხების დეგენერაციულმა შევიწროებამ, რომლებშიც ზურგის ტვინი და ნერვები მდებარეობს (სპინალური სტენოზი), შეიძლება გამოიწვიოს ძლიერი ტკივილი და ნევროლოგიური დაზიანება. პაციენტებში, რომელთა ტკივილი კონსერვატიულ მეთოდებს არ ექვემდებარება, ან რომლებსაც უვითარდებათ ნევროლოგიური დარღვევები, როგორიცაა დაბუჟება და ძალის დაკარგვა, ქირურგიული მკურნალობა გარდაუვალია. არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ წელის ტკივილი შეიძლება ასევე გამოიწვიოს სიმსივნეებმა და ხერხემლის ინფექციებმა. წელის ტკივილის გამომწვევ ყველა ამ დაავადებას ჩვენს ცენტრში წარმატებით მკურნალობენ.

ვერტებროპლასტიკა და ბალონური კიფოპლასტიკა ძვლის გაიშვიათებით (ოსტეოპოროზით) გამოწვეული მოტეხილობების დროს

ვერტებროპლასტიკისა და ბალონური კიფოპლასტიკის ოპერაციები, რომლებიც ბოლო წლებში დაინერგა მენოპაუზის შემდგომი და ხანდაზმულობის ოსტეოპოროზის, განსაკუთრებით კი ხერხემლის ზოგიერთი სიმსივნის დროს ტკივილის აღმოსაფხვრელად, ჩვენს ცენტრში ტარდება ადგილობრივი ანესთეზიით, ერთდღიანი ქირურგიის სახით.

ტრავმატოლოგია

ტრავმატოლოგია შეიძლება განვსაზღვროთ, როგორც ქვედარგი, რომელიც მკურნალობს საყრდენ-მამოძრავებელი სისტემის დაზიანებებს, რომლებიც ვითარდება დარტყმების, შეჯახებების, დაცემებისა და საგზაო შემთხვევების შემდეგ, რაც ჩვენი ქვეყნის პირობებში ძალიან ხშირია. რა თქმა უნდა, პირველ რიგში მოტეხილობები გვახსენდება, თუმცა თავის არის მოტეხილობებს სხვა სპეციალობები მკურნალობს. სახის ძვლების მოტეხილობებს მკურნალობენ პლასტიკური, რეკონსტრუქციული და ესთეტიკური ქირურგიისა და ყელ-ყურ-ცხვირის ქირურგიის განყოფილებები. თავის ქალას სხვა ძვლების მოტეხილობებს ნეიროქირურგიის განყოფილება მკურნალობს. ნეკნების მოტეხილობები, რომლებიც ასევე ხშირია, პირველ რიგში გულმკერდის ქირურგიის განყოფილების კომპეტენციაა. ტრავმის შემდეგ მოტეხილობა ყოველთვის არ ვითარდება. კუნთების, მყესებისა და იოგების დაზიანებებიც, რომლებსაც ზოგადად რბილი ქსოვილების დაზიანებას ვუწოდებთ, ტრავმატოლოგიის სფეროს განეკუთვნება. ვინაიდან ჩვენ ქირურგიული დარგი ვართ, ოპერაციის საჭიროების შემთხვევაში ჩვენი გუნდი ქირურგიულ ჩარევებს წარმატებით ახორციელებს.

ართროსკოპიული ქირურგია

ართროსკოპიული ქირურგია, მოკლედ, არის სახსრის არის დაავადებების დიაგნოზის დადასტურება და მკურნალობა დახურული ოპერაციის მეთოდით. დახურულ ოპერაციაში იგულისხმება, რომ სახსარში კალმის ფორმის კამერა შეჰყავთ, ხოლო სხვა წერტილიდან, ასევე კალმის ფორმის ინსტრუმენტებით, პროცედურა სრულდება. მისი უდიდესი უპირატესობა ის არის, რომ ქირურგიული განაკვეთი არ კეთდება. პაციენტი ღია ოპერაციასთან შედარებით უფრო ადრე უბრუნდება სამუშაოს. კიდევ ერთი უპირატესობაა სახსრის შემადგენელი სტრუქტურების, უპირველეს ყოვლისა სინოვიური გარსის, ასევე იოგების, ხრტილოვანი სტრუქტურების, მიდამოს მყესებისა და ძვლოვანი სტრუქტურების დეტალური და ფუნქციური შეფასების შესაძლებლობა. ყველაზე ხშირად ჩარევა მუხლისა და მხრის სახსრებზე ტარდება, თუმცა ართროსკოპიული ჩარევები შესაძლებელია იდაყვის, მაჯის, მენჯ-ბარძაყისა და კოჭ-წვივის სახსრებზეც. ჩვენს კლინიკაში ყველა ართროსკოპიული ჩარევა წარმატებით ტარდება.

ართროპლასტიკა

ართროპლასტიკა, მოკლედ, სახსრის პროთეზირების ქირურგიაა. სიტყვა „პროთეზი“ შეიძლება წარმოვიდგინოთ სტომატოლოგიაში გამოყენებული პროთეზების მსგავსად. კბილის პროთეზები, რომლებიც უკბილო ან ძლიერ დაზიანებული კბილების მქონე ადამიანებს უკეთდებათ, კბილებს ანაცვლებს და მათ ფუნქციას ასრულებს. ანალოგიურად, პროთეზები გამოიყენება ხრტილის დაზიანების დროსაც, რომელიც საშუალოდ 40 წლის ასაკის შემდეგ იწყება ან წინა ტრავმების შედეგად ვითარდება. ჩვენ მიერ გამოყენებული პროთეზები დაზიანებულ სახსრებს ანაცვლებს. ზოგადად უფრო ხშირად მუხლისა და მენჯ-ბარძაყის სახსრის პროთეზირება ტარდება, თუმცა არსებობს მხრის, იდაყვის, კოჭ-წვივის, მაჯისა და თითების პროთეზებიც. ეს პროთეზები არ უნდა აგვერიოს კიდურის მოკვეთის (ამპუტაციის) შემდეგ გარეგნობისა და ფუნქციის აღსადგენად გამოყენებულ პროთეზებში. მაგალითად, ფეხის ამპუტაციის შემდეგ სიარულის უზრუნველსაყოფად გარედან გამოყენებულ მოწყობილობებსაც პროთეზს უწოდებენ. ართროპლასტიკის ოპერაციების შემდეგ პაციენტი თავისუფლდება სახსრის ტკივილისგან და მისი მოძრაობის უნარი უმჯობესდება. პროთეზების მომსახურების ვადა შეიძლება 15-20 წლამდე გაგრძელდეს. ჩვენს საავადმყოფოში ეს ოპერაციები წარმატებით ტარდება.

საყრდენ-მამოძრავებელი სისტემის სიმსივნეები

ჩვენს კლინიკაში წარმატებით ხორციელდება საყრდენ-მამოძრავებელი სისტემის სიმსივნეების დიაგნოსტიკა, მკურნალობა და მონიტორინგი. სიტყვა „სიმსივნე“ ორგანიზმში უჯრედების ნებისმიერი სახის ზრდას აღნიშნავს. ტერმინები „კეთილთვისებიანი“ და „ავთვისებიანი“ კი იმის მიხედვით გამოიყენება, აქვს თუ არა სიმსივნეს გავრცელებისა და შესაბამისი სტრუქტურის დაზიანების უნარი. ძირითადად, საყრდენ-მამოძრავებელი სისტემის სიმსივნეები ორ ჯგუფად იყოფა: რბილი ქსოვილისა და ძვლის სიმსივნეებად. ქირურგიულ მკურნალობასთან ერთად, საჭიროების შემთხვევაში, მკურნალობას ემატება მედიკამენტური და სხივური თერაპიაც.

პედიატრიული (ბავშვთა) ორთოპედია

ქვედარგი, რომელსაც პედიატრიულ ან ბავშვთა ორთოპედიას ვუწოდებთ, როგორც სახელიდან ჩანს, ძირითადად ბავშვების საყრდენ-მამოძრავებელი სისტემის დაავადებებით არის დაკავებული. თუმცა არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ბავშვები მოზრდილების მინიატურული ასლები არ არიან. მათი დიაგნოსტიკა, მკურნალობა და მონიტორინგი მნიშვნელოვნად განსხვავდება მოზრდილებისგან. რა თქმა უნდა, არსებობს ურთიერთგადაკვეთადი საკითხებიც, რომლებსაც ბავშვთა ორთოპედია ტრავმატოლოგიასთან, ხერხემლის ქირურგიასთან და სხვა ქვედარგებთან ერთად მართავს. თუმცა ბავშვთა ორთოპედიაზე საუბრისას, განსაკუთრებით ჩვენს ქვეყანაში, უპირველეს ყოვლისა გვახსენდება სიარულის სისტემის თანდაყოლილი დარღვევები, როგორიცაა მენჯ-ბარძაყის სახსრის ამოვარდნილობა. მიუხედავად იმისა, რომ ბოლო წლებში მენჯ-ბარძაყის ამოვარდნილობის სიხშირე თანდათან მცირდება, ის კვლავ პრობლემად რჩება. მენჯ-ბარძაყის სახსრის ულტრაბგერითმა კვლევამ ამ სფეროში რევოლუცია მოახდინა. ადრეულ ეტაპზე დასმული დიაგნოზით, არაქირურგიული მკურნალობით საკმაოდ წარმატებული შედეგების მიღწევაა შესაძლებელი. ჩვენს საავადმყოფოში მენჯ-ბარძაყის სახსრის ულტრაბგერითი კვლევა ყველა ახალშობილს სტანდარტული სკრინინგის სახით უტარდება.

ხელის ქირურგია - მიკროქირურგია

ხელის ქირურგიასა და მიკროქირურგიაზე საუბრისას პირველ რიგში მოკვეთილი კიდურების მიკროქირურგიული მეთოდებით აღდგენა გვახსენდება, თუმცა შეიძლება ითქვას, რომ ხელის ქირურგიის სფერო მოიცავს მიდამოს თითის წვეროდან მხრის არემდე. მიკროქირურგიაში იგულისხმება სისხლძარღვებისა და ნერვული სტრუქტურების, რომელთა გაკერვა შეუიარაღებელი თვალით შეუძლებელია, მიკროსკოპის ქვეშ ძალიან წვრილი ძაფებითა და სპეციალური ძალიან წვრილი ინსტრუმენტებით გაკერვა. მიუხედავად იმისა, რომ ეს თემა, განსაკუთრებით ბოლო წლებში, პოპულარული და მედიაში ხშირად განხილულია, საყოველთაო აზრის საწინააღმდეგოდ, ეს მეთოდი კიდურის მოკვეთის ყველა შემთხვევაში არ გამოიყენება. წარმატებული შედეგების მიღწევა მხოლოდ შესაფერის პაციენტებში არის შესაძლებელი. პაციენტებში, რომელთა სისხლძარღვები და ნერვული სტრუქტურები ძლიერ დაზიანებულია, წარმატებული შედეგის მიღწევა საკმაოდ რთულია. ხელის ქირურგია არ უნდა გავიგოთ მხოლოდ მოკვეთილი კიდურების ადგილზე დაბრუნებად. მის სფეროს განეკუთვნება ხელსა და მხარს შორის არსებული მიდამოს საყრდენ-მამოძრავებელი სისტემის ყველა დაზიანება. შეიძლება მრავალი მაგალითის მოყვანა: ამ მიდამოს ძვლების მოტეხილობებიდან ნერვის ჩაჭედვამდე და მყესებისა და კუნთების გაწყვეტამდე. ჩვენს განყოფილებაში შესაძლებელია ხელის ქირურგიისა და მიკროქირურგიის ყველა შესაძლებლობით წარმატებით სარგებლობა.

სპორტული მედიცინა

სპორტული მედიცინა, როგორც სახელიდან ჩანს, არის ქვედარგი, რომელიც სპორტსმენების საყრდენ-მამოძრავებელი სისტემის დაზიანებებით არის დაკავებული. სპორტსმენებს სპორტში დაბრუნება მხოლოდ სწორი დიაგნოზის, მკურნალობისა და სწრაფი სარეაბილიტაციო პროგრამის წყალობით შეუძლიათ. აქ ყველაზე კრიტიკული საკითხი სპორტში დაბრუნების ვადის შემცირებაა. საყრდენ-მამოძრავებელი სისტემის ზოგიერთი დაავადება ქირურგიულ მკურნალობას მხოლოდ სპორტსმენებში საჭიროებს. სპორტში დაბრუნება მხოლოდ ამ გზით არის შესაძლებელი.

წელის მალების ცურება

ხერხემალი შედგება ერთმანეთთან დაკავშირებული ძვლების სერიისგან, რომლებსაც მალები ეწოდება. მოზრდილთა დაახლოებით 5%-ში წელის არის ყველაზე ქვედა მალების ზედა და ქვედა სახსრების დამაკავშირებელ ძვლოვან ნაწილში შეიძლება არსებობდეს განვითარებითი მოტეხილობა. ეს მოტეხილობა შეიძლება იყოს მალის ერთ ან ორივე მხარეს. როგორც წესი, ეს არის „სტრესული მოტეხილობები“, რომლებიც წელის არის ქვედა, ძალიან მოძრავ მალებზე ზედმეტი დატვირთვის შედეგად ვითარდება. ამ მოტეხილობებს „სპონდილოლიზი“ ეწოდება. ამ არის მაღალი მოძრაობის გამო ეს მოტეხილობები ხშირად შეიძლება არ შეხორცდეს. თუმცა, მიუხედავად იმისა, რომ ეს მოტეხილობები მოზარდობის ასაკში ჩვეულებრივ ტკივილს იწვევს, მოზრდილ ასაკში შეიძლება სერიოზულ პრობლემას არ ქმნიდეს. ზოგიერთ პაციენტში კი მოტეხილობის გამო ზემოთ მდებარე მალები ქვემოთ მდებარე ხერხემალთან მიმართებით წინ შეიძლება გადაცურდეს. ამ მდგომარეობას „წელის მალების ცურება“ ანუ „სპონდილოლისთეზი“ ეწოდება. ცურების ხარისხის მიხედვით, სპონდილოლისთეზმა შეიძლება უფრო სერიოზული პრობლემები გამოიწვიოს. ამ ტიპის მოტეხილობით გამოწვეულ „მალების ცურებას“ სამედიცინო ენაზე „ისთმური სპონდილოლისთეზი“ ეწოდება და, როგორც წესი, ვლინდება L5 მალის S1 მალაზე გადაცურების სახით. დადგენილია, რომ წელის ტკივილით ექიმთან მიმართულ პაციენტთა 5-10%-ს წელის მალების ცურება აქვს.

ხერხემლის არხის შევიწროება

სპინალური (ხერხემლის) სტენოზი (შევიწროება) არის ხერხემლის არხის საგიტალური დიამეტრის, ლატერალური ჯიბეებისა და ხვრელების (ნერვული ფესვების არხების) გარკვეული ზომით შევიწროება მთელ ხერხემლის არხში ან მის ერთ-ორ მალაზე. ის შეიძლება იყოს როგორც თანდაყოლილი, ისე შეძენილი.

წელის ხერხემლის არხის ნორმალური საგიტალური დიამეტრი 15-25 მმ-ია. სპინალური სტენოზის ძირითადი პრობლემა არხის არასაკმარისი დიამეტრია. თუ საგიტალური დიამეტრი 10 მმ-ზე ნაკლებია, საუბარია აბსოლუტურ სტენოზზე, ხოლო 10-13 მმ-ის ფარგლებში ფარდობით სტენოზზე. სპეციფიკური უბანი, რომელსაც ლატერალური ჯიბე (რესესი) ეწოდება, წინიდან შემოსაზღვრულია მალის სხეულის უკანა ზედაპირით, გვერდიდან პედიკულით, ხოლო უკნიდან ზედა სასახსრე ფასეტით და მედიალურად ხერხემლის არხში იხსნება. წელის ქვედა მიდამოში მანძილი მალის სხეულის უკანა ზედაპირიდან ზედა სასახსრე ფასეტის ყველაზე ვენტრალურ ნაწილამდე არ უნდა იყოს 3-4 მმ-ზე ნაკლები. ლატერალური ჯიბის 3 მმ-ზე ნაკლები სიმაღლე ლატერალური ჯიბის სტენოზზე მიუთითებს, ხოლო 2 მმ-ზე ნაკლები სიმაღლე დიაგნოზის დასმის საფუძველია.

სტენოზი შეიძლება უსიმპტომო დარჩეს მანამ, სანამ ისეთი სტრუქტურული ცვლილებები, როგორიცაა ასაკი, ტრავმა, იოგების გასქელება, სახსრის ცვლილებები და სპონდილოზური ძვლოვანი წანაზარდების განვითარება, ნერვულ ელემენტებს კრიტიკულ დონეზე მეტად არ დააწვება.
სტენოზი შეიძლება ერთდროულად მოიცავდეს როგორც კისრის, ისე წელის მიდამოს. თუმცა ორივე მიდამოს სტენოზის ერთდროულად სიმპტომური მიმდინარეობა იშვიათია. ხანდაზმულ პირებში განვითარებული სიმპტომები მიელოპათიით არის განპირობებული.

მიუხედავად იმისა, რომ სპინალური სტენოზი შეიძლება ნებისმიერ ასაკში განვითარდეს, ის ჩვეულებრივ 50 წლის შემდეგ იწყებს გამოვლენას. უფრო ხშირია მამაკაცებში. უფრო ხშირად ზიანდება L3, L4 და L5 დონეები. პაციენტები ხშირად უჩივიან თანდათანობით განვითარებულ ზურგის, საჯდომის, ფეხისა და წვივის ტკივილს. ტკივილის ფეხებსა და ხელებში გავრცელება შევიწროების დონის მიხედვით იცვლება. როგორც წესი, ტკივილი ორმხრივად ვრცელდება. სიარული და ხანგრძლივად ფეხზე დგომა ტკივილს იწვევს. პაციენტები წინ გადახრილი პოზით სიარულისკენ არიან მიდრეკილნი. ტკივილისგან ჯდომით თავისუფლდებიან. ეს სპეციფიკური მდგომარეობაა და მას ნეიროგენულ კლაუდიკაციას უწოდებენ. ამრიგად, ნეიროგენული კლაუდიკაციის ეს სურათი განსხვავდება დისკის ტკივილისგან, რომელიც ჯდომით არ გაივლის. დაავადების პროგრესირებისას კი ჯდომა და წოლაც ვეღარ ხსნის ტკივილს. მძიმე შემთხვევებში შეიძლება განვითარდეს მუდმივი ტკივილი და შარდვის პრობლემები. ამიტომ ხერხემლის შევიწროების ეჭვის შემთხვევებში შარდვის იმპერატიული მოთხოვნილება და ხშირი შარდვა ოპერაციის მნიშვნელოვან ნიშნად ითვლება და ასეთ პაციენტებს სასწრაფო ოპერაციას ურჩევენ. სპინალური სტენოზის მქონე პაციენტებს ტკივილის ძალიან ხანგრძლივი ანამნეზი აქვთ და გარკვეული პერიოდის განმავლობაში მედიკამენტური მკურნალობით ახერხებენ მდგომარეობის მართვას. სტენოზის მატებასთან ერთად პაციენტის ტკივილი თითქმის არანაირ მკურნალობას აღარ ექვემდებარება. ასეთ პაციენტებს ოპერაციას ურჩევენ.

სპონდილოლიზი და სპონდილოლისთეზი

ხერხემალი შედგება ერთმანეთთან დაკავშირებული ძვლების სერიისგან, რომლებსაც მალები ეწოდება. მოზრდილთა დაახლოებით 5%-ში წელის არის ყველაზე ქვედა მალების ზედა და ქვედა სახსრების დამაკავშირებელ ძვლოვან ნაწილში შეიძლება არსებობდეს განვითარებითი მოტეხილობა. ეს მოტეხილობა შეიძლება იყოს მალის ერთ ან ორივე მხარეს. როგორც წესი, ეს არის „სტრესული მოტეხილობები“, რომლებიც წელის არის ქვედა, ძალიან მოძრავ მალებზე ზედმეტი დატვირთვის შედეგად ვითარდება. ამ მოტეხილობებს „სპონდილოლიზი“ ეწოდება. ამ არის მაღალი მოძრაობის გამო ეს მოტეხილობები ხშირად შეიძლება არ შეხორცდეს. თუმცა, მიუხედავად იმისა, რომ ეს მოტეხილობები მოზარდობის ასაკში ჩვეულებრივ ტკივილს იწვევს, მოზრდილ ასაკში შეიძლება სერიოზულ პრობლემას არ ქმნიდეს. ზოგიერთ პაციენტში კი მოტეხილობის გამო ზემოთ მდებარე მალები ქვემოთ მდებარე ხერხემალთან მიმართებით წინ შეიძლება გადაცურდეს. ამ მდგომარეობას „წელის მალების ცურება“ ანუ „სპონდილოლისთეზი“ ეწოდება. ცურების ხარისხის მიხედვით, სპონდილოლისთეზმა შეიძლება უფრო სერიოზული პრობლემები გამოიწვიოს. ამ ტიპის მოტეხილობით გამოწვეულ „მალების ცურებას“ სამედიცინო ენაზე „ისთმური სპონდილოლისთეზი“ ეწოდება და, როგორც წესი, ვლინდება L5 მალის S1 მალაზე გადაცურების სახით. დადგენილია, რომ წელის ტკივილით ექიმთან მიმართულ პაციენტთა 5-10%-ს წელის მალების ცურება აქვს.

წელის მალების ცურების კიდევ ერთი სახეა „მალების ცურება“, რომელიც ჩვეულებრივ 40 წლის ზემოთ გვხვდება და ხერხემლისა და მის გარშემო არსებული შემაერთებელი ქსოვილების დაბერებით გამოწვეული ცვეთის შედეგია. ამ პრობლემას სამედიცინო ენაზე „დეგენერაციული სპონდილოლისთეზი“ ეწოდება. დაბერებისა და ცვეთის შედეგად განვითარებული მალების ცურება, როგორც წესი, L4 მალის L5-ზე წინ გადაცურებაა. მალების ცურებას ხშირად თან ახლავს „ვიწრო არხიც“.

რა სიმპტომები აქვს?

სტრესული მოტეხილობები (სპონდილოლიზი) ყოველთვის არ იძლევა კლინიკურ სიმპტომებს. ზოგჯერ ისინი შემთხვევით ვლინდება სხვა მიზეზით გადაღებულ წელის რენტგენოგრამებზე. კლინიკური ნიშნების არსებობისას ისინი შეიძლება გამოვლინდეს წელის ტკივილით, დუნდულოების ტკივილით, წელის კუნთების დაჭიმულობით და, უფრო იშვიათად, ფეხებში დაბუჟებითა და ტკივილით (საჯდომი ნერვის ტკივილი) და ტერფებში ძალის დაკარგვით. ტკივილი, როგორც წესი, ძლიერდება ფეხზე დგომის, სიარულისა და სხვა აქტივობების დროს და მცირდება მოსვენებისას.

როგორ ისმება დიაგნოზი?

თქვენი ჩივილების მოსმენისა და გასინჯვის შემდეგ, თუ ექიმი სპონდილოლიზს ან ისთმურ სპონდილოლისთეზს ივარაუდებს, რენტგენოგრამებს დაგინიშნავთ. თუმცა სტრესული მოტეხილობა (სპონდილოლიზი) ჩვეულებრივ რენტგენოგრამებზე შეიძლება არ ჩანდეს. ამ შემთხვევაში, თუ ექიმს კვლავ აქვს მოტეხილობის ეჭვი, შეიძლება დაგინიშნოთ სცინტიგრაფია და/ან კომპიუტერული ტომოგრაფია (კტ). თუ ამ კვლევებით მოტეხილობა გამოვლინდა, მკურნალობის დასაგეგმად შეიძლება საჭირო გახდეს მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფია (მრტ). გარდა ამისა, პაციენტებში, რომლებსაც აქვთ ცურება და ფეხის ტკივილი და/ან დაბუჟება, ზურგის ტვინისა და ნერვების შესაფასებლად შეიძლება საჭირო იყოს მრტ. თუ ისთმური სპონდილოლისთეზი გაქვთ, ცურების ხარისხის მიხედვით განისაზღვრება მისი სიმძიმე 1-ლიდან მე-4 ხარისხამდე.

დეგენერაციული სპონდილოლისთეზის დიაგნოსტიკისთვისაც შეფასება ჩატარდება ჩვეულებრივი რენტგენოგრამებითა და მრტ კვლევით. ამ ტიპის მალების ცურებისას სცინტიგრაფია და კტ, როგორც წესი, საჭირო არ არის.

რა მეთოდებით მკურნალობენ?

თუ თქვენი ჩივილი მხოლოდ წელის ტკივილია, ცურების ხარისხი მძიმე არ არის და ექიმმა გასინჯვისა და კვლევების შედეგად ნერვის სერიოზული კომპრესია და დაზიანება არ ივარაუდა, მკურნალობის პირველი არჩევანი არაქირურგიული მეთოდებია. ეს მეთოდები შეიძლება მოიცავდეს ერთს ან რამდენიმეს შემდეგიდან: მოსვენება, ტკივილგამაყუჩებელი და ანთების საწინააღმდეგო მედიკამენტები, კორსეტის დროებითი გამოყენება და ფიზიოთერაპიის მეთოდები.
თუ ტკივილი გრძელდება, კიდევ ერთი შესაძლო მეთოდია სტეროიდებისა და ადგილობრივი ტკივილგამაყუჩებლების ინექციები მოტეხილობის მიდამოში და მალების დამაკავშირებელ სახსრებში (ფასეტური სახსრები). თუ წელის ტკივილთან ერთად ნერვის ჩაჭედვით გამოწვეული ფეხის ტკივილი და დაბუჟებაა, შეიძლება დაემატოს ეპიდურული ან ფორამინალური ინექციები.
სტრესული მოტეხილობის (სპონდილოლიზის) დროს ტკივილი ჩვეულებრივ ამ მკურნალობით გაივლის. თუმცა ამ პაციენტებში მოტეხილობის სრული შეხორცება ყოველთვის არ ხდება. ტკივილის გავლის შემდეგ მოტეხილობის შეუხორცებლობა საფრთხეს არ ქმნის. როგორც წესი, ამ პაციენტებში უფრო ხანდაზმულ ასაკში მძიმე ცურება მოსალოდნელი არ არის. მიუხედავად ამისა, ამ პაციენტებს შეიძლება დასჭირდეთ პერიოდული რენტგენოლოგიური კონტროლი.

როდის შეიძლება გახდეს საჭირო ქირურგიული მკურნალობა?

ქირურგიული მკურნალობა შეიძლება საჭირო გახდეს პაციენტებში, რომელთა ჩივილები არაქირურგიული მეთოდებით არ გაივლის. ამასთან, თუ ცურების გამო ზურგის ტვინის კომპრესიაა და ის სერიოზულ ნევროლოგიურ დეფიციტს (ტერფის დაშვება, შარდის შეუკავებლობა) იწვევს, შეიძლება საჭირო გახდეს ადრეული ქირურგიული ჩარევაც.

სპონდილოლიზის დროს შესაძლებელია ორი სახის ქირურგიული მკურნალობა. პირველი არის მოტეხილი უბნის აღდგენა. მეორე მეთოდი სპინალური ფუზიის ჩატარებაა.
ისთმური სპონდილოლისთეზის დროს უპირატესი ქირურგიული მეთოდი სპინალური ფუზიაა. ამასთან, თუ ზურგის ტვინის კომპრესიაა, მის მოსახსნელად მაკომპრესირებელი სტრუქტურები შორდება. ოპერაცია შეიძლება ჩატარდეს წინიდან, უკნიდან ან ორივე მხრიდან. შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ფიქსაციის მასალები. ოპერაციის შემდეგ გამოჯანმრთელება კარგი სარეაბილიტაციო პროგრამით მიიღწევა.

ფასეტური ართროპათია

ფასეტური სახსრები მალის სხეულის უკანა ელემენტებს ერთმანეთთან აკავშირებს. ფასეტური სახსრები ორგანიზმის სხვა მიდამოების სახსრების მსგავსი თვისებებით ხასიათდება. ორგანიზმის სხვა სახსრების შემადგენელი ძვლების მსგავსად, ფასეტური სახსრის სასახსრე ზედაპირიც დაფარულია გლუვი ხრტილით, გარშემორტყმულია ძლიერი იოგებისგან შემდგარი კაფსულით და შეიცავს სინოვიურ სითხეს, რომელიც სრიალს უზრუნველყოფს. მენჯ-ბარძაყისა და მუხლის სახსრების მსგავსად, ფასეტური სახსარიც შეიძლება დაზიანდეს ართრიტით, გახდეს მტკივნეული და გამოიწვიოს წელის ტკივილი. ხერხემლის ამ ნაწილის დეგენერაციითა და ართრიტით გამოწვეულ ტკივილსა და დისკომფორტს ფასეტური ართროპათია ეწოდება.

სიმპტომები

ფასეტური ართროპათიის მქონე ადამიანების უმეტესობა უჩივის წელის ტკივილს, რომელიც ბრუნვისა და უკან გადახრის დროს ჩნდება. ფასეტური ართროპათიის ტკივილი, როგორც წესი, წელის გარკვეულ უბანშია ლოკალიზებული და, წელის თიაქრით გამოწვეული ტკივილისა და დაბუჟებისგან განსხვავებით, ფეხზე არ ვრცელდება. თუმცა, თუ ფასეტურ სახსარში ართრიტი ვითარდება, სახსარში წარმოიქმნება ძვლოვანი წანაზარდები (ოსტეოფიტები), რომლებმაც შეიძლება ნერვულ ფესვებზე ზეწოლა გამოიწვიოს. ეს შეიძლება ხელს უწყობდეს ვიწრო არხის ჩამოყალიბებას, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს ფეხზე გავრცელებული დაბუჟება და ტკივილი, ასევე ფეხის სისუსტე.

დიაგნოსტიკა

ფასეტური ართროპათია, როგორც წესი, დამოუკიდებლად გამოხატული წელის ტკივილის მიზეზი არ არის და თან ახლავს სხვა დაავადებებს, რომლებიც ამ სიმპტომების განვითარებას უწყობს ხელს, როგორიცაა დისკის დეგენერაციული დაავადება, ხერხემლის სხვა ნაწილების ართრიტი და ხშირად ვიწრო არხი. წელის ხერხემლის მსუბუქი და საშუალო ხარისხის ართრიტის მქონე ადამიანებშიც კი, კომპიუტერულ ტომოგრაფიასა (კტ) და მაგნიტურ-რეზონანსულ ტომოგრაფიაზე (მრტ) ფასეტური სახსრის დეგენერაციის ნიშნები ვლინდება. ძვლის სცინტიგრაფია, რომელიც აქტიურ ანთებას აჩვენებს, არის ტესტი, რომლის გამოყენებაც შესაძლებელია იმის დასადგენად, უწყობს თუ არა ხელს ფასეტური ართროპათია წელის ტკივილს. თუ ფასეტურ სახსრებში სტეროიდისა და ადგილობრივი ანესთეტიკის ნარევის ინექციის შემდეგ ტკივილი მნიშვნელოვნად მცირდება და ჩატარებულ კვლევებზე (სცინტიგრაფია, კტ, მრტ) ფასეტური სახსრის ართრიტის ნიშნები ვლინდება, ფასეტური ართროპათიის დიაგნოზის დასმა გარკვეული სიზუსტით შეიძლება.

მკურნალობა

ფასეტური ართროპათიით გამოწვეული ტკივილისა და სხვა სიმპტომების სამკურნალოდ მრავალი ვარიანტი არსებობს. ფასეტური სახსრის დაავადების საწყისი მკურნალობა მოიცავს ფასეტში ტკივილის გამომწვევი მოძრაობისგან თავის არიდებას, ანთების საწინააღმდეგო მედიკამენტების მიღებას და გამჭიმავი და გამაძლიერებელი ვარჯიშების შესრულებას.

ინექციები შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ფასეტური ართროპათიის დროს ანთებითა და სინოვიტით გამოწვეული ტკივილისა და დისკომფორტის შესამცირებლად. სამწუხაროდ, ეს მუდმივი გადაწყვეტა არ არის და ტკივილი რამდენიმე თვის შემდეგ შეიძლება განმეორდეს. ბოლო დროს შემუშავებული მკურნალობის მეთოდის დროს, რომელსაც სინუ-ვერტებრული ნერვის აბლაცია ეწოდება, კანიდან ნემსის შეყვანით ფასეტურ სახსრამდე მიმავალი ნერვი ელექტრული დენით მუდმივად იწვება, რაც ტკივილის შემცირებას უზრუნველყოფს.

თუ ფასეტური სახსრების გადიდების გამო ნერვულ ფესვებზე ზეწოლა განვითარდა, ან თუ ასევე არსებობს ისეთი დაავადებები, როგორიცაა დისკის დეგენერაციული დაავადება, სპინალური არასტაბილურობა ან ვიწრო არხი (სპინალური სტენოზი), ტკივილის აღმოსაფხვრელად ქირურგიული მკურნალობაა საჭირო.