ოსტეოპოროზი (ძვლის გათხელება)

ოსტეოპოროზი რა არის?

ოსტეოპოროზი არის ძვლის დაავადება, რომელიც ხასიათდება ძვლის მასის შემცირებით და ამის შედეგად ძვლოვანი ქსოვილის უფრო მყიფე ხდომით. ოსტეოპოროზი ქრონიკული და პროგრესირებადი ჩონჩხის სისტემის დაავადებაა, რომელიც ორივე სქესში იწვევს მალების, ბარძაყის ძვლისა და სხვა ზონების მოტეხილობის რისკის მატებას. ძვლის წარმოქმნა და დაშლა უწყვეტად განახლებადი დინამიური პროცესია. ძვლოვან სტრუქტურაში არსებული ამ ნატიფი წონასწორობის წყალობით ჩონჩხის მასა შენარჩუნებულია. ოსტეოპოროზის დროს ეს წონასწორობა დაშლის სასარგებლოდ ირღვევა და ძვალში ხდება როგორც მინერალის, ისე მატრიქსის დაკარგვა.

ოსტეოპოროზი მხოლოდ ქალებში არ გვხვდება!

ოსტეოპოროზი მთელ მსოფლიოში, სიცოცხლის ხანგრძლივობის გაზრდასთან პარალელურად, მზარდი ხანდაზმული პოპულაციის გამო, მნიშვნელოვან ჯანმრთელობის პრობლემად იქცა. დღეისათვის ის ყველაზე ხშირად გვხვდება, თავიდან აცილებადი და სამკურნალო ძვლოვანი დაავადებაა. მსოფლიოში 50 წელზე უფროსი ასაკის სამი ქალიდან ერთს ოსტეოპოროზი აქვს. 50 წელზე მეტი ასაკის ქალებში მინიმუმ ერთ მალაში მოტეხილობის რისკი არის % 30, ხოლო მინიმუმ ერთ ბარძაყის ძვალში მოტეხილობის რისკი დაახლოებით % 20. ოსტეოპოროზი მხოლოდ ქალებისთვის დამახასიათებელი დაავადება არ არის. 50–84 წლის ასაკში დაახლოებით % 21 ქალსა და % 6 მამაკაცში ვლინდება ოსტეოპოროზი.

ოსტეოპოროზისგან დაცვა მკურნალობაზე მნიშვნელოვანია

ოსტეოპოროზი ადამიანებზე, მათი ჯანმრთელობის მდგომარეობის გარდა, უარყოფითად მოქმედებს დამოუკიდებლად მუშაობის უნარსა და ცხოვრების ხარისხზე. ამიტომ ოსტეოპოროზისგან დაცვა მკურნალობაზე უფრო მნიშვნელოვანია. საკმარისი ძვლის მასის მისაღწევად აუცილებელია დაბალანსებული კვება, კალციუმისა და D ვიტამინის მხარდაჭერა, აგრეთვე შესაბამისი ფიზიკური აქტივობა, რეგულარული ვარჯიში და ქალებში ნორმალური მენსტრუალური ციკლი.

ოსტეოპოროზული მოტეხილობის გამო ქირურგიულად მკურნალობილ პაციენტებში უნდა გვახსოვდეს, რომ მკურნალობის წარმატება საკმარის ძვლის ხარისხზეა დამოკიდებული. ოსტეოპოროზული მოტეხილობების დროს ქირურგიის შემდეგ აუცილებლად უნდა დაიწყოს ოსტეოპოროზის მედიკამენტური მკურნალობა.

მენოპაუზის შემდეგ ქალების ძვლოვან სტრუქტურაში შესაძლებელია დეფორმაციის განვითარება

ოსტეოპოროზის მქონე შემთხვევებში დაცემის შედეგად ყველაზე ხშირად წარმოიქმნება ბარძაყის, მაჯის და მალის მოტეხილობები. ზოგადად, პაციენტების პირველი ჩივილი მალის მოტეხილობებით გამოწვეული ზურგის ტკივილი და კუზიანობაა. მოტყდენილი მალა თავის ნორმალურ ანატომიურ მდგომარეობას ვერ დაუბრუნდება. მოტყდენილი მალა შეიძლება ხელახლა მოიტეხოს, ასევე მას შეემატება სხვა მალების მოტეხილობები. ქალებში მენოპაუზის შემდეგ, მატებად ასაკთან ერთად, მალის მოტეხილობების რაოდენობა იზრდება, რაც იწვევს ზურგის ზედა ნაწილის (დორსალური) კიფოზის და თანმდევად წელის (ლუმბალური) ლორდოზის მატებას. სიმაღლის შემცირებასთან ერთად ადამიანის ფიზიკურ აგებულებაში ვითარდება დეფორმაცია. პაციენტებში დაბალენერგეტიკული ტრავმებისა თუ სახლში დაცემების შედეგად ვლინდება პათოლოგიური მოტეხილობები.

ოსტეოპოროზის შემდგომი მოტეხილობებიდან ყველაზე მნიშვნელოვანი, უდავოდ, მალის მოტეხილობებია. ბოლო წლებში ამ მოტეხილობების დროს ვერტებროპლასტიკა და კიფოპლასტიკა, როგორც ახალი სამკურნალო მეთოდი, გამოიყენება. ამ მეთოდებში ფლუოროსკოპიის თანხლებით, პერკუტანულად გამოყენებული კანიულების მეშვეობით, ძირითადად პოლიმეთილმეთაკრილატის ძვლოვანი ცემენტით ივსება მალის კორპუსი, რათა შემსუბუქდეს ტკივილი, თავიდან იქნას აცილებული შემდგომი კომპრესიის წარმოქმნა და დაჩქარდეს გამოჯანმრთელების პერიოდი. კიფოპლასტიკის განსხვავება ვერტებროპლასტიკისგან იმაშია, რომ მალის კორპუსში გაბერილი ბალონის მეშვეობით იქმნება სიცარიელე და ამით შესაძლებელი ხდება ცემენტის უფრო დაბალ წნევაზე შეყვანა. ამ მეთოდის კიდევ ერთი თეორიული მიზანია ჩაზნექილი მალის კორპუსის სიმაღლის ნაწილობრივი აღდგენა. ორივე პროცედურა შესაძლებელია ადგილობრივი ანესთეზიის თანხლებით ჩატარდეს. ფლუოროსკოპიის თანხლებით ჩატარებული ამ პროცედურების დროს განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიექცეს იმას, რომ რენტგენოკონტრასტული ცემენტი არ გასცდეს მალის კორპუსს, განსაკუთრებით კი, არ მოხვდეს ზურგის ტვინის არხში. ამ პაციენტებში 24-ე საათზე ორივე მეთოდით ტკივილის მკვეთრი შემცირება დაფიქსირდა.

უნდა გვახსოვდეს, რომ;

ოსტეოპოროზი როგორც დღეს, ისე მომავალში, სავარაუდოდ, უდიდეს სოციალურ პრობლემად დარჩება.

ოსტეოპოროზი მხოლოდ ქალებისთვის დამახასიათებელი დაავადება არ არის.

მოტეხილობების ან შესაძლო გართულებების თავიდან ასაცილებლად მნიშვნელოვანია დაავადების ადრეული დიაგნოსტირება.

ოსტეოპოროზული მოტეხილობის გამო ქირურგიულად მკურნალობილ პაციენტებში უნდა გვახსოვდეს, რომ მკურნალობის წარმატება საკმარისი ძვლის ხარისხზეა დამოკიდებული. ოსტეოპოროზული მოტეხილობების დროს ქირურგიის შემდეგ აუცილებლად უნდა დაიწყოს ოსტეოპოროზის მედიკამენტური მკურნალობა.

ოსტეოპოროზის მკურნალობა აუცილებლად უნდა ჩატარდეს ექიმის კონტროლის ქვეშ და მისი მეთვალყურეობით.