ხერხემლის დაავადებები (ფასეტური ართროპათია)

ფასეტური სახსრები ხერხემლის სხეულის უკანა ელემენტებს ერთმანეთს უკავშირებს. ფასეტურ სახსრებს სხეულის სხვა არეების სახსრების მსგავსი მახასიათებლები აქვს. სხეულის სხვა სახსრების წარმომქმნელი ძვლების მსგავსად, ფასეტური სახსრის სახსრული ზედაპირიც გლუვი ხრტილითაა დაფარული, ძლიერი ბოჭკოვანი კავებისგან შემდგარი კაფსულით არის გარშემორტყმული და სრიალს უზრუნველმყოფი სინოვიალურ სითხეს შეიცავს. თეძოსა და მუხლის სახსრების მსგავსად, ფასეტურმა სახსარმაც შეიძლება განიცადოს ართრიტი და ტკივილი და გამოიწვიოს წელის ტკივილი. ხერხემლის ამ არის დეგენერაციასა და ართრიტთან დაკავშირებულ ტკივილსა და დისკომფორტს ფასეტური ართროპათია ეწოდება.

სიმპტომები

ფასეტური ართროპათიის მქონე პირების უმეტესობა წელში, ტრიალისა და უკან გადახრისას წარმოქმნილ ტკივილზე უჩივის. ფასეტური ართროპათიის ტკივილი, როგორც წესი, წელის გარკვეულ არეში ლოკალიზებულია და წელის დისკის თიაქარით გამოწვეული ტკივილისა და დაბუჟებისგან განსხვავებით, ფეხისკენ არ ვრცელდება. თუმცა, თუ ფასეტურ სახსარში ართრიტი ვითარდება, სახსარში ძვლოვანი შპორები (ოსტეოფიტები) წარმოიქმნება, რაც ნერვულ ფესვებზე წნევას შექმნის. ეს მდგომარეობა ვიწრო არხის წარმოქმნას შეუწყობს ხელს, რაც ფეხში გავრცელებულ დაბუჟებასა და ტკივილს და ფეხის სისუსტეს გამოიწვევს.

დიაგნოსტიკა

ფასეტური ართროპათია, როგორც წესი, მარტო არ იწვევს გამოხატულ წელის ტკივილს; იგი ხშირად თან ერთვის სხვა დაავადებებს — დეგენერაციულ დისკის დაავადებას, რომელიც ამ სიმპტომების წარმოქმნას უწყობს ხელს, ხერხემლის სხვა არეების ართრიტს და ხშირად ვიწრო არხს. მსუბუქი და საშუალო ხარისხის წელის (ლუმბალური) ხერხემლის ართრიტის მქონე პირებშიც კი, კომპიუტერული ტომოგრაფიით (კტ) და მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფიით (მრტ) ფასეტური სახსრების დეგენერაციის ნიშნები ვლინდება. აქტიური ანთების გამომჟღავნებელი ძვლის სცინტიგრაფია არის ტესტი, რომლის გამოყენებაც შეიძლება იმის დასადგენად, უწყობს თუ არა ფასეტური ართროპათია ხელს წელის ტკივილს. თუ ფასეტურ სახსრებში სტეროიდისა და ადგილობრივი ანესთეტიკისგან შემდგარი ნარევის ინექციის შემდეგ ტკივილი მკვეთრად მცირდება და ჩატარებულ გამოკვლევებში (სცინტიგრაფია, კტ, მრტ) ფასეტური სახსრების ართრიტის ნიშნები ვლინდება, შესაძლებელია ფასეტური ართროპათიის დიაგნოზის დასმა გარკვეული სიზუსტით.

მკურნალობა

ფასეტური ართროპათიით გამოწვეული ტკივილისა და სხვა სიმპტომების სამკურნალოდ არსებობს მრავალი ვარიანტი. ფასეტური სახსრის დაავადებაში დასაწყისის მკურნალობა მოიცავს ფასეტში ტკივილის გამომწვევი მოძრაობისგან თავის შეკავებას, ანთების საწინააღმდეგო მედიკამენტების მიღებას და გაჭიმვისა და გაძლიერების ვარჯიშების შესრულებას. ინექციები შეიძლება გამოყენებულ იქნას ფასეტურ ართროპათიაში ანთებისა და სინოვიტისგან წარმოშობილი ტკივილისა და დისკომფორტის შესამცირებლად. სამწუხაროდ, ეს მუდმივი გამოსავალი არ არის და ტკივილი რამდენიმე თვის შემდეგ შეიძლება განმეორდეს. ბოლო დროს შემუშავებულ მკურნალობის მეთოდში, რომელსაც სინუვერტებრალური ნერვის აბლაცია ეწოდება, კანის გავლით შეჰყავთ ნემსი და ფასეტურ სახსარში მიმავალ ნერვს ელექტრო დენით მუდმივად წვავენ, რის შედეგადაც ტკივილი მცირდება. თუ ფასეტური სახსრების გაფართოების გამო ნერვულ ფესვებზე წნევა წარმოიქმნა, ან არსებობს ისეთი დაავადებები, როგორიცაა დეგენერაციული დისკის დაავადება, სპინალური ინსტაბილურობა ან ვიწრო არხი (სპინალური სტენოზი), ტკივილის მოსაშორებლად საჭიროა ქირურგიული მკურნალობა.