Психиатрия

Психиатрия — психикалық проблемалар мен бұзылыстармен айналысатын медициналық сала. Қазіргі медицина адамды биопсихоәлеуметтік тұтастық ретінде қарастырады. Сондықтан адам бар жерде психология да белсенді әрі шешуші фактор ретінде болады. Психикалық бұзылыстар генетикалық, қоршаған ортаға байланысты және жеке факторлардың әсерінен пайда болуы мүмкін. Олар тұлғааралық қарым-қатынасқа немесе кәсіби табысқа әсер етеді.

A- Психикалық бұзылыстар

1- Органикалық психикалық бұзылыстар

• Делирий

• Деменция және амнезиялық бұзылыстар

• Жалпы соматикалық жағдайға байланысты когнитивтік және психикалық бұзылыстар

2- Психобелсенді заттарды қолдануға байланысты бұзылыстар

• Алкогольді, темекіні, каннабисті, героинді, LSD-ні, кокаинді және дәрі-дәрмекті теріс пайдалану және оларға тәуелділік

• Заттарды қолдану салдарынан туындайтын немесе оған ілесе жүретін психикалық бұзылыстар

3- Шизофрения және басқа психоздық бұзылыстар

• Шизофрения

• Шизоаффективті бұзылыс

• Сандырақ (параноидты) бұзылыс

• Басқа психоздық бұзылыстар

4- Көңіл-күй бұзылыстары

• Депрессия

• Биполярлы бұзылыс

• Дистимия

• Циклотимия

• Басқа көңіл-күй бұзылыстары

5- Мазасыздық бұзылыстары

• Үрей бұзылысы (үрей ұстамалары)

• Обсессивті-компульсивті бұзылыс (ОКБ)

• Жайылған мазасыздық бұзылысы

• Фобиялық бұзылыс

• Соматизациялық бұзылыс

• Дене дисморфиялық бұзылысы

6- Соматоформды бұзылыстар

• Соматизациялық бұзылыс

• Конверсиялық бұзылыс

• Ауырсыну бұзылысы

7- Тамақтану бұзылыстары

• Жүйкелік анорексия

• Жүйкелік булимия

• Басқа тамақтану бұзылыстары

8- Ұйқы бұзылыстары

• Бастапқы инсомния

• Ұйқы ырғағының бұзылыстары

• Нарколепсия

• Түнгі қорқыныш, қорқынышты түстер, ұйқыда жүру

9- Импульсті бақылау бұзылыстары

• Құмар ойындарға патологиялық әуестік

• Клептомания

• Трихотилломания

• Пиромания

• Интермиттирлеуші эксплозивті бұзылыс

10- Тұлғаның бұзылыстары

• A кластері (шизоидты, параноидты, шизотиптік тұлға бұзылыстары)

• B кластері (шекаралық, антисоциалдық, истриониялық тұлға бұзылыстары)

• C кластері (қашқақтайтын, тәуелді, обсессивті тұлға бұзылыстары)

11- Бейімделу бұзылыстары

12- Жыныстық бұзылыстар

• Парафилиялар

• Гендерлік сәйкестік бұзылыстары

B- Басқа аурулар және психиатрия

Әр адамның психикасы саусақ ізі сияқты бірегей. Сондықтан өмірдегі оқиғаларға берілетін жауап та адамнан адамға әртүрлі болуы мүмкін. Алайда ғылыми зерттеулер психикалық бұзылыстардың әсіресе созылмалы және мүгедектікке әкелетін ауруларда байқалуы мүмкін екенін көрсетті. Төменде кейбір аурулар мен оларға ілесе жүретін психикалық бұзылыстар қысқаша берілген:

• Деменция: депрессия, мазасыздық бұзылысы, атиптік психоз

• Паркинсон ауруы: депрессия, мазасыздық бұзылысы

• Эпилепсия: тұлғаның өзгеруі, депрессия, психоздық бұзылыстар

• Инсульт: депрессия, психоздық бұзылыстар

• Жүрек аурулары: үрей ұстамалары, депрессия, тұлғаның өзгеруі

• Қант диабеті: бейімделу бұзылысы, депрессия, жыныстық қызмет бұзылыстары

• Қалқанша без аурулары (зоб): депрессия, биполярлы бұзылыс, мазасыздық бұзылысы

• ӨСОА, демікпе: депрессия, үрей ұстамалары

• Бүйрек жеткіліксіздігі: депрессия, делирий

• Қатерлі ісік: депрессия, қайғы реакциясы

Екінші жағынан, гастрит пен ойық жара, тітіркенген ішек синдромы (ТІС), мигрень, демікпе, есекжем, қышыну, псориаз, фибромиалгия, созылмалы ауырсыну және т.б. кейбір аурулар психологиялық факторлардың әсерінен пайда болуы немесе өршуі мүмкін. Ауруханамызда стационарда жатқан және амбулаторлық емделетін науқастарға консультациялық-лиазондық психиатрия қызметі көрсетіледі.

C- Психотерапия

Жиі ойлайтындай емес, психиатрлар тек дәрі жазып қана қоймайды. Психотерапия — адамның ішкі әлемін және өмірдегі қарым-қатынастарын түсінуге бағытталған ем әдісі. «Сөйлесу арқылы емдеу» деп аталатын психотерапия түрлері қолайлы жағдайлар мен жағдаяттарда кейде дербес, кейде дәрі-дәрмекпен емдеумен бірге қолданылады. Ауруханамызда психиатрға жүгінген әрбір науқас психотерапия тұрғысынан бағаланады. Психотерапияны төмендегідей жіктеуге болады:

• Психоаналитикалық психотерапия

• Когнитивтік-мінез-құлықтық терапия

• Отбасылық және жұптық терапия

• Жыныстық терапия

• Ойын терапиясы

• Топтық терапия