Gırtlak Kanseri Nedir? Belirtileri Nelerdir? Tanı ve Tedavisi Nasıl Yapılır?

Gırtlak Kanseri Nedir? Belirtileri Nelerdir? Tanı ve Tedavisi Nasıl Yapılır?

Gırtlak boyun kısmında soluk borusunun üstünde bulunan bir organdır. Gırtlağın nefes almanıza ve konuşmanıza yardımcı olmak gibi önemli bir rolü vardır. Gırtlağın farklı kısımlarında oluşan kanserlerin hepsi gırtlak kanseri olarak adlandırılır.Gırtlak kanserlerinin çoğu aynı hücre yapısında olsa da, kanserin oluştuğu kısmı ayırt etmek için daha spesifik terimler kullanılır. Gırtlak kanseri genellikle ses tellerinin olduğu kısımda ya da boğazın orta kısmında oluşur. Kadınlara oranla erkeklerde daha yaygın görülen bir kanser çeşididir. Gırtlak kanserinde en belirgin semptomlar ses kısıklığı ve boğaz ağrısı olsa da net bir teşhis için, bir sağlık uzmanına görünmeniz ve tedaviye başlamanız faydalı olacaktır. Gırtlak kanseri tedavisinde genellikle cerrahi operasyon yapılır ancak radyoterapi ve kemoterapi gibi tedavi yöntemleri de hastalığınızın durumuna göre tercih edilebilir. Bu yazıda gırtlak kanserinin nedenlerini, belirtilerini, çeşitlerini ve tedavi yöntemlerini detaylı olarak öğrenebilirsiniz.

Gırtlak Kanseri Nedir?

Kanser, normal hücrelerin kontrolsüz çoğalması nedeniyle hücresel aktivitenin bozulması sonucu oluşur. Gırtlak kanseri ise gırtlağın herhangi bir bölgesinde kanser oluşması olarak tanımlanır. Tütün ve alkolü fazla tükemeniz gırtlak kanseri riskini önemli derecede artırır. Sağlıksız beslenme alışkanlığı, kötü ağız hijyeni, insan papilloma virüsü (HPV) ve Epstein Barr virüsü gibi viral enfeksiyonlar, reflü hastalığı, işyerinde toksik maddelere maruz kalma ve vitamin eksikliği gibi faktörler de gırtlak kanseri riskini artıran diğer nedenler arasındadır. Kanserin kaynaklandığı kısmı ayırt etmek için farklı terimler kullanılır. Gırtlak kanserinin çeşitleri şunlardır:

• Nazofarenks kanseri: Nazofarenks yutağın üst kısmı ve burnun arkasında kalan bölümdür. Bu bölümde oluşan kanser nazofarenks kanseri olarak adlandırılır. Nadir görülen bir kanser türüdür.
• Orofaringeal kanser: Orofaringeal boğazınız ve ağzınızın hemen arkasında bademcikleri içeren kısımdır. Bu kısımda oluşan kansere orofaringeal kanser denilir.
• Hipofarengeal kanser: Boğazınızın alt kısmında, yemek borusu ve soluk borusunun üzerinde yer alan hipofarenkste oluşan kanser türüdür.
• Glottik kanser: Gırtlağın glottik denilen kısmında ses telleri bulunur. Sesiniz bu kısımda oluşur. Bu bölümde oluşan kansere glottik kanser denilir.
• Supraglottik kanser: Ses tellerinin üst kısmında kalan ve üst gırtlak olarak bilinen bölge supraglottik olarak adlandırılır ve bu kısımda oluşan kansere supraglottik kanser denilir. Kanser üst gırtlak bölgesinde oluştuğu için, yediğimiz gıdaların nefes borusuna girmesini engelleyen bir kıkırdak olan epiglottisi etkileyebilir. Tüm gırtlak kanserlerinin yaklaşık %35’ini kapsar.
• Subglottik kanser: Ses tellerinin alt kısmında kalan alt gırtlak olarak adlandırılan bölgeye subglottik denilir. Bu bölgede oluşan kansere subglottik kanser denilir. Tüm gırtlak kanserlerinin yaklaşık %5’ini kapsar.

Gırtlak Kanseri Belirtileri Nelerdir?

Aşağıda belirtilen gırtlak kanseri belirtilerini yaşıyorsanız bir sağlık uzmanına muayene olmanızda fayda vardır. Gırtlak kanserinin bilinen bazı belirtileri şunlardır:

• Sesin kısık çıkması ya da net konuşamama gibi ses değişiklikleri
• Yutkunma sırasında ağrı ya da yutma güçlüğü oluşması
• Boynunuzda geçmeyen bir yumru ya da şişlik oluşması
• Açıklanamayan kilo kaybının olması
• Uzun süreli öksürük ya da nefes darlığı
• Kalıcı bir boğaz ya da kulak ağrısı
• Nefes alırken hırıltı sesi olması
• Nefes almada zorluk yaşamanız
• Burun kanaması
• Baş ağrısı
• Boğazda yaralanmalar ve sürekli ağız kokusunun olması
• Çene sertliği

Gırtlak Kanseri Nasıl Teşhis Edilir?

Gırtlak kanserinden şüpheleniyor ve 3 haftadan uzun süredir ses kısıklığı yaşıyorsanız ilk teşhis ve tedavinin yapılması için kulak burun boğaz doktoruna muayene olabilirsiniz. Doktorunuz boynun iç kısmını incelemek için öncelikle fiziksel muayene yapar. Doktorunuz doğru teşhis konulması için biyopsi ve PET-CT (tomografi) gibi görüntüleme testlerine de ihtiyaç duyabilir. Gırtlak kanserini teşhis etmek için kullanılan testler şunlardır:

• Fiziksel muayene: Doktorunuz hastalık belirtilerinizi ve gırtlak kanseri riskini artırabilecek aktiviteleri sorar. Ayrıca ağzınızda bir yara ya da boynunuzda şişmiş lenf düğümleri gibi herhangi anormal bir belirti olup olmadığını kontrol etmek için fiziksel bir muayene yapar. Laringoskopi: Doktorunuz boğazınızı daha detaylı muayene etmek için laringoskop kullanabilir. Laringoskop, ışıklı ince bir tüp ve lensten oluşan boğazın arka kısmını görüntülemeye yardımcı olan bir alettir.
• Faringoskopi: Doktorunuz bu testi orofaringeal kanseri teşhis etmek için yapar. Faringoskopi için özel bir hazırlık gerekmemektedir. Doktorunuz dilinizi bastıracak tek kullanımlık bir ahşap ya da plastik spatula kullanır. Faringoskopiyi bastırdıktan sonra ağzınızı incelemek için 5-10 mm boyutunda bir ayna kullanır.
• Bilgisayarlı tomografi (CT) taraması: CT tarama testi başta kanser olmak üzere birçok hastalığın teşhisinde kullanılan tıbbi görüntüleme yöntemidir. Doktorunuz bu testi, orofaringeal kanseri teşhis etmek için kullanabilir.
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR) taraması: Boğazınızın ayrıntılı görüntülerini oluşturmak için radyo dalgaları, güçlü mıknatıslar ve bilgisayar kullanılır.
• Pozitron emisyon tomografisi (PET) taraması: Kanser hastalarında tümörü belirlemek, kanserin yayılıp yayılmadığını kontrol etmek için pet çekimi yapılır. Çekim yapılan bölgenin üç boyutlu görüntüsü alınır.
• Endoskopik biyopsi: Doktorunuz doku örneği almak için endoskopi işlemi yapabilir. Endoskopi ucunda ışıklı küçük bir kamera bulunan bir alet yardımıyla yemek borusu,mide ve bağırsakları görüntülemeye ve gerekirse doku örneği almaya yarayan bir işlemdir.

Gırtlak Kanserinde Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Doktorunuz gırtlak kanserini tedavi etmek için birkaç farklı yöntem uygulayabilir. Gırtlak kanseri için yapılan ana tedaviler radyoterapi, cerrahi operasyon, kemoterapi ve hastalığın durumuna göre kullanılan kanser ilaçlarıdır. Tedaviden sonra gırtlağın görünümü teşhis ve tedavi sürecindeki tümör boyutuna bağlıdır. Ancak gırtlak kanseri genelde erken evrede teşhis edildiği için diğer kanser türlerine göre daha iyi bir görünüme sahiptir. Gırtlak kanseri erken teşhis edilirse radyoterapi ya da cerrahi operasyon tedavi sürecinde daha etkili olur. Kanserin ileri evrelerinde cerrahi operasyon, radyoterapi ve kemoterapi kombine edilerek daha etkin bir tedavi uygulanabilir. Sigara ya da tütün kullanıyorsanız, tedavinizin daha etkili olması ve yan etkilerin azalması için uygulanacak her türlü tedaviden önce sigara ve tütün kullanımını bırakmanız faydalı olacaktır. Gırtlak kanseri için kullanılan tedaviler şunlardır:

• Cerrahi operasyon: Doktorunuz, gırtlak kanserini tedavi etmek için cerrahi operasyonu tercih edebilir. Cerrahi operasyonda amaç gırtlağınızı ve konuşma ve yutma gibi yeteneklerinizi mümkün olduğunca korurken kanseri ortadan kaldırmaktır. Eğer ameliyatta gırtlağınızın bir bölümü ya da tamamı çıkarılacaksa, artık eskisi gibi konuşamayacak ya da nefes alamayacaksınız. Gırtlağın küçük bir kısmı çıkarılırsa boğazın ön tarafına geçici bir delik (trakeostomi) açılacağı için delik kapatıldıktan sonra, nefes alma ve konuşma fonksiyonları doğal yolla devam edecektir. Gırtlağın tamamen çıkarıldığı ameliyatlardan sonra, nefes borunuz boğazın ön duvarına kalıcı olarak ağızlaştırılacaktır. Bu nedenle ağızdan ve burundan artık solunum yapamayacaksınız ve iletişim kurmanıza yardımcı olması için ek tedavi ve konuşma terapisine ihtiyacınız olacaktır. Ses üretmek için boğazınızın içine yerleştirilen elektrikli bir cihaz da kullanabilirsiniz. Ameliyattan sonra kanser hücreleri tekrardan teşhis edilirse ikinci bir cerrahi operasyon ile birlikte radyoterapi uygulanabilir.
• Radyasyon tedavisi: Doktorunuz daha küçük tümörlerin tedavisinde cerrahi operasyon öncesinde ya da sonrasında radyasyon tedavisi uygulayabilir. Radyasyon tedavisinde kanser hücrelerini öldürmek ve yeni kanser hücrelerinin oluşmasını engellemek için yüksek enerjili ışınlar kullanılır. Her gün belirli dozlarda radyasyon verilir. Gırtlak kanserinin erken evrelerinde radyasyon tedavisi cerrahi tedavi kadar etkili olabilir. İleri evre gırtlak kanserinde ise cerrahi sonrası tamamlayıcı tedavi olarak uygulanabilir.
• Kemoterapi tedavisi: Kemoterapi genellikle gırtlak kanserinin 3. ve 4. evrelerinde önerilir ve genelde radyasyon tedavisi ile kombine edilerek uygulanır. Bazen gırtlaktaki tümörü küçültmek için ameliyattan önce kemoterapi uygulanır.
• Hedefe yönelik tedavi: Hedefe yönelik tedavide sağlıklı hücrelere zarar vermeden kanser hücrelerini öldürmek için ilaçlar kullanılır. Bu tedavide, kanser hücrelerinde bulunan ve hücrelerin büyümesine ve çoğalmasına destek olan proteinlere odaklanılır. Kullanılan ilaçlar kanser hücrelerini öldürür ve büyümelerini yavaşlatır. Hedefe yönelik tedavi daha çok orofaringeal ve hipofarengeal kanser türlerinde tercih edilir.

Gırtlak kanserinin tedavisi olmakla birlikte erken teşhis edilemeyen gırtlak kanseri kalıcı ve önemli hasarlara neden olabilir. Bu nedenle gırtlak kanserinin belirtilerini yaşıyorsanız vakit kaybetmeden bir sağlık uzmanına muayene olmanız erken teşhis ve tedavi açısından çok önemlidir. Gırtlak kanserinden korunmanın kesin bir yolu yoktur ancak tütün ve alkol tüketimini azaltmanız, HPV aşısı uygulamanız ve sağlıklı beslenme alışkanlığı edinmeniz gırtlak kanserine yakalanma riskinizi önemli derecede azaltabilir. Gırtlak kanserine yakalandıysanız, tedavi gördükten sonra gırtlak kanserinin tekrarlama ihtimali vardır. Bu nedenle tedavinizden sonra sağlık  kontrollerinizi aksatmamanız çok önemlidir. Gırtlak kanseri tedavisinden sonra yaşam kalitenizde değişiklik olacaktır. Yemek yemek ve konuşmak gibi günlük temel faaliyetlerinizde yardıma ihtiyacınız olabilir. Değişen sağlık durumunuza adapte olmak için fiziksel destek dışında psikolojik desteğe de ihtiyacınız olabilir. Yardıma ihtiyacınız olduğunu düşünüyorsanız sağlık uzmanlarından destek istemekten çekinmeyiniz.