Gjinekologji dhe obstetrikë

Trupi i gruas kalon nëpër cikle të rregulluara nga hormonet, si dhe nëpër procese si menstruacioni dhe menopauza. Probleme të ndryshme të shëndetit riprodhues, përfshirë pjellorinë dhe kontracepsionin, janë burim shqetësimi për një pjesë të madhe të grave. Gratë duhet të jenë gjithashtu nën ndjekje të rregullt për kancerin e gjirit dhe të organeve të legenit. Gjatë shtatzënisë dhe në shumë situata të tjera, gratë kanë nevojë për ekzaminime shëndetësore delikate dhe komplekse. Specialistët e gjinekologjisë dhe obstetrikës janë mjekë të profesionalizuar në këto fusha dhe kujdesi më efektiv për nevojat unike mjekësore të grave ofrohet prej tyre.

Çfarë është gjinekologjia dhe obstetrika?

Gjinekologjia dhe obstetrika është një degë e mjekësisë e specializuar në kujdesin për gruan dhe foshnjën gjatë shtatzënisë, gjatë lindjes dhe pas lindjes. Ajo diagnostikon dhe trajton komplikimet që shfaqen gjatë shtatzënisë. Ekzaminimet para lindjes, vizitat dhe analizat laboratorike, vlerësimi i madhësisë, rritjes dhe pozicionit të foshnjës në mitër, si dhe zbulimi i anomalive kongjenitale janë përgjegjësi e specialistëve të gjinekologjisë dhe obstetrikës. Ata janë të specializuar gjithashtu në diagnostikimin dhe trajtimin e menopauzës, sëmundjeve të organeve riprodhuese femërore, problemeve hormonale, kontracepsionit, infertilitetit dhe problemeve të tjera shëndetësore. Dega e gjinekologjisë dhe obstetrikës njihet edhe si gjinekologji.

Cilat janë sëmundjet gjinekologjike?

Ekzistojnë shumë lloje të ndryshme të sëmundjeve gjinekologjike. Ndërsa shërbimet e obstetrikës merren me gjendjet që lidhen me shtatzëninë, gjinekologjia merret me çrregullimet e tjera. Disa gjendje patologjike që zhvillohen në mitër, tubat e Fallopit, vezore, hormone dhe gjinj – pjesë të sistemit riprodhues femëror – mund të përshkruhen shkurtimisht si më poshtë:

• Menopauza: Menopauza mund të përkufizohet si ndërprerja e menstruacioneve për më shumë se 12 muaj radhazi. Në këtë fazë të jetës, periudha riprodhuese ka mbaruar. Pas menopauzës, vezoret fillojnë të prodhojnë shumë pak hormone estrogjen dhe progesteron. Për shkak të niveleve të ulëta të këtyre hormoneve mund të shfaqen disa efekte anësore, si valë të nxehta, thatësi vaginale, pagjumësi, thatësi e lëkurës, ndryshime në peshë, mosmbajtje e urinës dhe humor depresiv. Mesatarisht, menopauza ndodh rreth moshës 51 vjeç. Pas menopauzës mund të zhvillohen sëmundje kardiovaskulare, osteoporozë, atrofi vaginale dhe probleme të shëndetit mendor.

• Endometrioza: Endometrioza është një gjendje e zakonshme dhe e dhimbshme që mund të ndikojë në jetën e përditshme. Është një sëmundje në të cilën një ind i ngjashëm me veshjen e brendshme të mitrës rritet në pjesë të tjera të trupit. Kur këto inde rriten në vende të gabuara, mund të shkaktojnë simptoma shqetësuese që ndikojnë në jetën e përditshme. Te disa paciente, endometrioza mund të shkaktojë edhe probleme me pjellorinë. Endometrioza mund të zhvillohet jashtë dhe pas mitrës, në tubat e Fallopit, vezore, vaginë, peritoneum, fshikëz urinare, zorrë, rektum dhe diafragmë. Ajo prek më shpesh gratë e moshës 25–40 vjeç dhe shumë prej tyre çlirohen nga simptomat pas menopauzës. Megjithëse është një sëmundje me predispozitë gjenetike, menstruacioni i hershëm, çrregullimet e ciklit menstrual, kohëzgjatja e gjakderdhjes dhe defektet e mitrës ose të tubave të Fallopit janë disa nga faktorët e rrezikut. Ndër simptomat janë ngërçet e forta menstruale, dhimbja e barkut, dhimbja e shpinës, dhimbja gjatë marrëdhënies seksuale, infertiliteti dhe jashtëqitja e dhimbshme.

• Mosmbajtja e urinës: Zakonisht lidhet me shtatzëninë, lindjen dhe menopauzën. Si shkak i saj konsiderohet dobësimi me kalimin e kohës i muskujve të legenit te gratë. Dihet gjithashtu se ndryshimet hormonale mund të ndikojnë në kontrollin e fshikëzës. Humbja e urinës gjatë shtatzënisë ndodh sepse mitra që rritet ushtron presion mbi fshikëzën; kjo zakonisht kalon pas lindjes së foshnjës. Edhe pse mosmbajtja e urinës ndodh te të dyja gjinitë, është më e shpeshtë te gratë. Urina mund të humbasë gjatë ushtrimeve fizike, kollitjes, të qeshurit ose teshtitjes.

• Kanceri i vezoreve: Kanceri i vezoreve fillon në vezore, një pjesë e rëndësishme e sistemit riprodhues femëror. Zbulimi i tij ndonjëherë është i vështirë, sepse simptomat mund të mos shfaqen deri në fazat e avancuara. Kanceri i vezoreve trajtohet me metoda si kirurgjia dhe kimioterapia. Ndër shenjat janë ndryshimet në zakonet e zorrëve, rritja e vëllimit të barkut, urinimi i shpeshtë, sekrecionet vaginale, gjakderdhja jonormale, gjakderdhja jashtë ciklit menstrual, dhimbja e barkut, shqetësimi ose fryrja.

• Rënia e mitrës: Është gjendja e dobësimit të muskujve dhe indeve rreth mitrës. Ajo shkakton zbritjen e mitrës ose rënien e vaginës. Mund t’i ndodhë çdo gruaje që ka lindur, por shihet më shpesh pas menopauzës ose te gratë me shumë lindje vaginale. Shkaku më i zakonshëm konsiderohet menopauza, sepse hormoni estrogjen, që ulet gjatë menopauzës, ndihmon në mbajtjen e fortë të muskujve të legenit. Për shkak të këtij uljeje, muskujt e legenit dobësohen dhe lirohen. Rënia e mitrës klasifikohet nga faza 1 deri në fazën 4, nga e lehta në të rëndë. Rastet e lehta zakonisht nuk kërkojnë trajtim, por rastet e rënda mund të vështirësojnë urinimin dhe jashtëqitjen normale. Ndër simptomat mund të përmenden ndjesia e rëndimit, plotësisë, presionit ose dhimbjes në legen, dhimbja gjatë marrëdhënies seksuale, indi i mitrës që del nga hapja e vaginës, kapsllëku, mosmbajtja e urinës dhe nevoja e shpeshtë për të urinuar.

• Infertiliteti: Infertiliteti në përgjithësi mund të përkufizohet si mungesa e shtatzënisë pas një viti marrëdhëniesh të pambrojtura. Ndër shkaqet e infertilitetit te gratë janë çrregullimet e ovulacionit, defektet strukturore të vaginës, mitrës ose tubave të Fallopit, sëmundjet e veshkave, çrregullimet e gjëndrës së hipofizës, sëmundja celiake, mosfunksionimet seksuale, çrregullimet menstruale dhe endometrioza. Edhe pse simptoma kryesore është pamundësia për të mbetur shtatzënë pas marrëdhënieve të pambrojtura, dhimbja e legenit ose e barkut, gjakderdhja vaginale e çrregullt dhe menstruacionet e çrregullta janë gjithashtu shenja të rëndësishme. Për pacientet e diagnostikuara me infertilitet, në qendrën e shëndetit riprodhues dhe fekondimit in vitro (IVF) ofrohen metoda të veçanta diagnostikimi dhe trajtimi.

Cilat janë simptomat e sëmundjeve gjinekologjike?

Që nga mosha 13–15 vjeç, çdo grua duhet të vizitohet rregullisht te një specialist gjinekolog. Këto vizita të rregullta mundësojnë diagnostikimin e hershëm të një sëmundjeje të mundshme. Simptomat e përgjithshme të sëmundjeve gjinekologjike mund të renditen shkurtimisht si më poshtë:

• Formimi i ndonjë mase ose kisti rreth gjirit,

• Probleme seksuale, dhimbje gjatë marrëdhënies,

• Sekrecione vaginale,

• Menstruacione të çrregullta dhe të dhimbshme,

• Dhimbje e legenit,

• Pamundësi për të mbetur shtatzënë pavarësisht marrëdhënieve të pambrojtura,

• Ndonjë ënjtje ose puçërr në vaginë ose vulvë,

• Rritje, plagë ose kiste në zonën vaginale.

Si diagnostikohen sëmundjet gjinekologjike?

Vlerësimet për diagnostikimin e sëmundjeve gjinekologjike fillojnë me matjen e tensionit, peshës, temperaturës dhe me analiza të gjakut dhe urinës. Specialistët do të bëjnë një anamnezë të plotë mjekësore dhe do të kërkojnë historinë familjare. Do të kryhen ekzaminime të legenit dhe të gjirit. Kur testi Pap smear konsiderohet i nevojshëm, merret një mostër indi nga qafa e mitrës. Për identifikimin e qelizave kancerore mund të merret biopsi endometriale. Mund të përdoren edhe procedura të tjera diagnostikuese si kolposkopia, sonohisterografia dhe histeroskopia. Në rast shtatzënie kryhen ekzaminime para lindjes, vizita dhe analiza laboratorike. Vlerësohen madhësia, rritja dhe pozicioni i foshnjës në mitër. Për ndjekjen e shtatzënisë përdoren ekografia, analizat e gjakut, analizat e urinës dhe mjete të tjera.

Si trajtohen sëmundjet gjinekologjike?

Trajtimi i sëmundjeve gjinekologjike ndryshon në varësi të llojit dhe rëndësisë së sëmundjes. Në fazën e parë preferohen trajtimet me medikamente. Këto barna mund të përdoren për të lehtësuar dhimbjen, për të trajtuar infeksionin ose për të korrigjuar çekuilibrat hormonalë. Në gjendje si kistet e vezoreve mund të preferohen ndërhyrjet kirurgjikale. Përveç këtyre procedurave, mund të zbatohen edhe terapi fizike dhe ndryshime në stilin e jetesës, si ushqyerja e shëndetshme, ushtrimet e rregullta dhe shmangia e stresit.

Pyetje të shpeshta

Me çfarë merret gjinekologjia dhe obstetrika?

Gjinekologjia dhe obstetrika merret me diagnostikimin dhe trajtimin e të gjitha proceseve që lidhen me shtatzëninë, si dhe të menopauzës, infeksioneve vaginale, infeksioneve të rrugëve urinare, kancerit të qafës së mitrës, sindromës së vezoreve polikistike, çrregullimeve menstruale dhe shumë sëmundjeve të tjera.

A janë obstetrika dhe gjinekologjia e njëjta gjë?

Obstetrika dhe gjinekologjia janë fusha të ndryshme të mjekësisë. Obstetrika merret me shtatzëninë, lindjen dhe kujdesin e shëndetin pas lindjes, ndërsa gjinekologjia studion gjendjet që lidhen me sistemin riprodhues dhe hormonet e grave.

Cilat analiza kërkon mjeku gjinekolog?

Mund të kërkohen analiza të gjakut dhe urinës, Pap smear, teste hormonale, ekografi, mamografi, ekzaminime të qafës së mitrës dhe disa analiza e ekzaminime të tjera të veçanta.

Çfarë bëhet në vizitën e parë gjinekologjike?

Gjatë vizitës së parë, mjeku merr historinë e detajuar mjekësore të pacientes, vlerëson gjendjen e përgjithshme shëndetësore dhe kërkon analizat dhe ekzaminimet e nevojshme. Nëse e sheh të nevojshme, kryen ekzaminimin gjinekologjik, ku vlerësohen zona gjenitale e jashtme dhe e brendshme.

Me cilat ankesa duhet shkuar te gjinekologu?

Gratë mund t’i drejtohen shërbimit të gjinekologjisë për ngërçe të pazakonta dhe të forta, ndryshime në menstruacione, dhimbje gjatë marrëdhënies seksuale, urinim të shpeshtë, të pavullnetshëm dhe të dhimbshëm, si dhe për sëmundje seksualisht të transmetueshme si gonorreja, klamidia ose sifilizi. Gjithashtu, në rast të mundësisë së shtatzënisë ose abortit spontan, duhet konsultuar një specialist gjinekolog.

Çfarë duhet pasur parasysh kur shkoni te gjinekologu?

Kur shkoni te gjinekologu, duhet të përgatiteni për të shprehur qartë pyetjet dhe ankesat tuaja. Duhet të përgatisni një informacion të plotë për historinë tuaj shëndetësore. Gjithashtu, duhet të zgjidhni veshje që ju bëjnë të ndiheni rehat gjatë ekzaminimit dhe të respektoni rregullat e higjienës.

Si bëhet ekzaminimi për çrregullimet menstruale?

Shumë sëmundje shkaktojnë çrregullime menstruale, përfshirë sindromën e vezoreve polikistike, çrregullimet e të ngrënit si anoreksia, bulimia ose shtimi i tepërt në peshë, endometriozën, kancerin e qafës së mitrës dhe të mitrës, si dhe çrregullimet e tiroides.

Sëmundjet gjinekologjike janë probleme shëndetësore që shpesh japin simptoma vonë, por që nuk duhen neglizhuar. Falë kontrolleve të rregullta shëndetësore në Klinikën e Gjinekologjisë dhe Obstetrikës të Hisar Hospital Intercontinental, diagnostikimi i hershëm dhe trajtimi efektiv i këtyre sëmundjeve janë të mundshme. Sidomos vizitat periodike gjatë shtatzënisë kanë rëndësi jetike për shëndetin e nënës së ardhshme dhe të foshnjës. Me shërbimet gjithëpërfshirëse shëndetësore të ofruara para shtatzënisë, gjatë shtatzënisë dhe pas lindjes, rreziqet e mundshme mund të parandalohen. Për të mbrojtur shëndetin tuaj si grua dhe për të kryer kontrollet tuaja të rregullta, mund të merrni një takim me mjekët tanë specialistë në departamentin e Gjinekologjisë dhe Obstetrikës të Hisar Hospital Intercontinental.