Дерматологија

Кожата е првата линија на одбрана што го штити телото од болести и надворешни фактори. Зачувувањето на здравјето на кожата е многу важно, бидејќи таа има клучни функции како заштита на другите органи, одржување на целовитоста на телото и топлинската рамнотежа, како и препознавање на симптоми на различни болести. Кожата е важен показател за општата здравствена состојба на телото; на неа можат да се појават знаци што најавуваат проблеми со желудникот, бубрезите и тироидната жлезда. Доколку ви е потребна помош поврзана со кожата, можете да се обратите во амбулантата за дерматологија.

Што е дерматологија?

Дерматологијата е медицинска гранка што се занимава со дијагностицирање на болести или нарушувања на кожата, косата, лојните жлезди, слузокожата, устата, гениталните мембрани и ноктите, со проценка на козметски состојби и состојби поврзани со стареењето, како и со нивно лекување според соодветен терапевтски протокол. Целта е дијагноза и лекување на пациенти од сите возрасти – деца и возрасни. Лекарите обучени и специјализирани во оваа област се нарекуваат дерматолози. Покрај дијагнозата и лекувањето, дерматолозите се професионалци и во ботокс, хемиски пилинзи и многу други козметски третмани. Според групите пациенти со кои се занимава, дерматологијата се дели на четири потгранки:

• Педијатриска дерматологија: Детскиот дерматолог, познат и како педијатриски дерматолог, е лекар специјализиран за кожните болести кај сите деца, од новороденчиња до адолесценти. Во оваа потгранка најчесто се лекуваат родилни дамки и акни во пубертетот.

• Медицинска дерматологија: Тоа е гранката во која се дијагностицираат и лекуваат сериозни кожни болести и се истражуваат нивните системски ефекти. Најчесто се занимава со болести како дерматитис, псоријаза, уртикарија, пигментни нарушувања, акни и розацеа.

• Хируршка дерматологија: Дерматологијата може да користи и хируршки процедури. Тие најчесто се применуваат за отстранување на меланомни и немеланомни канцерогени ткива, санирање на лузни и обновување на косата. Обично се изведуваат под локална анестезија во клинички услови.

• Козметска дерматологија: Козметските дерматолози го подобруваат изгледот на кожата, косата и ноктите со различни методи. Можат да се изведуваат третмани како отстранување на старечки дамки, несакани влакна, лузни и тетоважи, како и третман на целулит и стрии.

Кои се дерматолошките болести?

Се смета дека постојат повеќе од 3000 дерматолошки болести. Причините за нивната појава се разликуваат од човек до човек. Сепак, меѓу најчестите причини се генетиката, изложеноста на алергени, габите, вирусите, бактериите и паразитите, факторите од животната средина и други медицински состојби. Овие болести можат да предизвикаат осип, чешање, воспаление и промена на бојата на кожата. Најчестите кожни болести накратко може да се наведат на следниов начин:

• Акни: Се развиваат кога фоликулите на кожата се затнуваат поради насобирање на лој, бактерии и мртви кожни клетки. Можат да се појават на различни места како лицето, вратот, грбот и рамењата. Се јавуваат како розови отоци или црвени мозолчиња полни со гној. При контакт со воздухот можат да се претворат во црни точки. Предизвикувачи се хормоналните промени, пубертетот или прекумерното лачење на лој.

• Егзема (дерматитис): Егземата е меѓу најчестите причини за посета на дерматолошките амбуланти. Тоа е болест што се карактеризира со воспалени, црвени и непријатни осипи на кожата. Обично се развива како реакција на имунолошкиот систем кон туѓи материи и алергени. Постојат многу различни видови, вклучувајќи атопичен дерматитис и дерматитис на рацете и стапалата.

• Уртикарија (копривка): Се појавуваат црвени или со боја на кожата испакнати дамки што чешаат. Може да се развие поради многу предизвикувачи како убоди од инсекти, храна, влакна од домашни миленици или лекови. Сепак, најчесто главен предизвикувач се алергиските реакции.

• Лупус: Тоа е автоимуна болест, односно состојба во која телото ги напаѓа сопствените ткива. Може да зафати многу делови од телото. Се манифестира со симптоми како чувствителност на сонце, треска, оток на нозете и околу очите, опаѓање на косата, главоболка и болки во стомакот. Осипот во форма на пеперутка на образите и носот е класичен знак на лупус.

• Псоријаза: Кај псоријазата кожните клетки се создаваат многу побрзо од нормалното и се насобираат на кожата. Оваа состојба се нарекува и плак-псоријаза. Овие белузлави плаки најчесто се појавуваат на лактите, колената, грбот и скалпот.

• Тинеа (лишај): Тоа е болест што предизвикува лушпести, црвени и ќелави дамки на скалпот. Тоа е габична инфекција што може да се развие и на стапалата или во препоните. Тинеата што ги зафаќа препоните е позната како „чешање на спортистите“.

• Розацеа: Се манифестира со симптоми како црвенило, печење и боцкање на лицето. Црвен нос и зацрвенети, солзави очи исто така се меѓу можните симптоми. Најчесто се јавува кај жени со светла кожа на возраст од 30 до 50 години.

• Херпес зостер: Тоа е болест што предизвикува болни осипи со плускавци. Се појавува во форма на појас на едната страна од лицето или телото. Се развива како резултат на реактивирање во нервниот систем на вирусот што предизвикува овчи сипаници. Затоа херпес зостер ги зафаќа само луѓето што претходно имале овчи сипаници.

• Рак на кожата: Немеланомните ракови на кожата се развиваат на места изложени на сонце, пред сè на главата, вратот, лицето, дланките и рацете. Меланомот, пак, е опасен вид рак на кожата бидејќи може да се шири преку метастази. Може да предизвика темни дамки, промени во бенките и модринки што не заздравуваат.

• Брадавици: Брадавиците ги предизвикуваат хуманите папилома вируси и можат да бидат заразни. Се делат на обични и плантарни. Обичните брадавици најчесто се јавуваат како нерамни израстоци на рацете. Плантарните брадавици се тврди и болни творби на стапалото.

• Херпес на усните: Тоа е вирусна инфекција. Обично се заразни, мали, болни плускавци полни со течност, кои се појавуваат во групи над горната усна и околу неа. Ги предизвикува вирусот херпес симплекс. Вирусот тип 1 ја зафаќа устата, а тип 2 гениталната регија.

• Шуга (скабиес): Тоа е болест што предизвикува чешање. Шугата обично се пренесува преку контакт со кожата и може да се шири преку сексуален контакт, близок контакт, заедничко користење облека или контакт со заразена површина.

• Витилиго: Витилигото, кое има многу различни видови, обично се појавува како бели или светли дамки на кожата од двете страни на телото. Се смета дека витилиго настанува кога имунолошкиот систем ги напаѓа клетките што создаваат пигмент.

• Опаѓање на косата: Различни здравствени проблеми и генетски фактори можат да предизвикаат опаѓање на косата.

• Проблеми со ноктите: Враснати нокти, габични инфекции и разни други состојби можат да ги оштетат ноктите.

Кои се симптомите на дерматолошките болести?

Симптомите на кожните болести се разликуваат во зависност од болеста. Освен тоа, промените на кожата не секогаш се должат на овие болести – кожата може да реагира на различни начини и поради други болести. Општите знаци на дерматолошките болести може да се наведат на следниов начин:

• дамки на кожата со абнормална пигментација,

• сува, испукана кожа што чеша,

• брадавици и израстоци на кожата,

• промени во бојата и големината на бенките,

• отворени рани,

• лезии и чиреви,

• лупење на кожата и болни осипи,

• црвени, бели или со гној исполнети отоци,

• лушпеста и груба кожа.

Како се дијагностицираат дерматолошките болести?

Дерматолошките болести обично ги дијагностицираат дерматолозите со визуелен преглед. Сепак, во некои случаи кожните болести имаат слични симптоми, па поставувањето дијагноза може да биде тешко. Ако изгледот на кожата не дава јасен одговор за болеста, дерматолозите можат да побараат различни дијагностички тестови:

• Биопсија: Дијагностички метод што опфаќа земање мали делчиња од кожата за микроскопски преглед.

• Култура: Постапка што опфаќа земање примероци од кожата за испитување на присуство на бактерии, габи и вируси.

• Кожен патч-тест: Тест при кој кожата се изложува на мала количина алерген за да се дијагностицираат алергиски реакции.

• Кожен прик-тест: кај алергиските болести,

• Преглед со Вудова ламба: при дијагностицирање на разни болести како пигментни нарушувања и габични инфекции,

• Диаскопија: Дијагностичка постапка што може да се примени за утврдување на промени во бојата на кожата.

• Дермоскопија: Целта е да се дијагностицираат кожни лезии со помош на уред наречен дерматоскоп.

• Цанков тест: Тест што опфаќа испитување на течноста од плускавците за да се утврди дали се присутни вирусите херпес симплекс и херпес зостер.

Како се лекуваат дерматолошките болести?

Кожните болести можат да се излекуваат или нивните симптоми да се стават под контрола со различни третмани. Методите на лекување што ги применуваат здравствените стручњаци за таа цел се следниве:

• Локални и системски лекови: Антибиотици, антихистаминици и стероиди можат да се користат според препорака на лекар во различни форми како таблети, креми, масти, гелови и инјекции. Исто така, лекови со хидратантна формула можат да се користат според препорака на здравствен стручњак.

• Имунотерапија: Позната е и како имунолошко лекување. Кај имунотерапијата се користат лекови што му овозможуваат на имунолошкиот систем на пациентот да ги препознае и уништи клетките што ја предизвикуваат болеста.

• Фототерапија и ласерски третман: Неинвазивни методи што користат светлосна енергија за поправка и обновување на оштетеното кожно ткиво. Можат да се користат за лекување на лузни од акни, родилни дамки, хиперпигментација, лузни, капилари, несакани влакна и оштетувања од сонце.

• Радиотерапија: Често применуван метод во лекувањето на ракот на кожата и на ракови што се развиваат во близина на кожата.

• Електрохирургија: Хируршки метод на лекување што се изведува со користење на електрична струја со висока фреквенција за сечење или уништување на ткивата.

• Криохирургија: Метод при кој студот се користи за хируршки цели; целта е уништување на болните ткива со замрзнување.

• Ексцизија: Постапка што опфаќа отстранување на ткивата со хируршки зафати.

• Мосова хирургија: Хируршка техника што опфаќа отстранување на канцерогените клетки од кожното ткиво слој по слој.

• Отстранување бенки: Метод за делумно или целосно отстранување на бенките на телото.

• Третман на крвни садови: Опфаќа поправка на оштетените крвни садови со склеротерапија или ласерски третман. Особено се применува при третман на пајакови вени и проширени вени.

Најчесто поставувани прашања за дерматологијата

Процедури што ги изведуваме во Одделот за дерматологија

• Криотерапија: Позната е како третман со замрзнување или со спреј со гас. Тоа е модерен и едноставен метод што се користи за лекување на многу кожни болести, пред сè брадавици. Не бара локална анестезија. Тоа е брза постапка што се применува и кај деца.

• Електрокаутеризација: Методот, познат како третман со горење, се применува под локална анестезија. Неговата предност е што резултатот се постигнува во една сесија.

• Биопсија на кожа: Земање ткиво под локална анестезија и негово испитување во патологија за точна дијагноза на кожните болести.

• Дерматоскопија: Дијагностички метод што се применува за дијагноза на кожни болести, пред сè бенки и рак на кожата.

• Вудова ламба: Уред, меѓу народот познат како сина светлина, што се користи за дијагноза на болести како габични инфекции, витилиго и мелазма.

• Ласерска епилација: За отстранување на несакани црни и кафеави влакна се применува со уред од александритен тип, под контрола на лекар специјалист, во хигиенска средина.

• Pulse Dye ласер: Ефикасен ласер кај вродени или подоцна стекнати васкуларни бенки. Кај деца, а по желба и кај возрасни, третманот се изведува под општа анестезија. Pulse Dye ласерот исто така се користи за подмладување на кожата без да се оштети. Одлични резултати се постигнуваат и кај лузни од акни, изгореници и рани.

• Алергиски тестови: Со прик-тестот (боцкање) можат да се утврдат алергени од храна и од животната средина. Резултатот е готов за 20 минути. Со патч-тестот (фластер) се утврдуваат алергените што предизвикуваат реакција при контакт со кожата. Тестот, кој се изведува со лепење фластери на грбот, се оценува по 48 и 96 часа.

• Хемиски пилинг: Има за цел подмладување на кожата со нанесување гликолна киселина. Се применува вкупно 4 сесии во интервал од 2 недели, со концентрации од 20-35-50-70%.

• Чистење на кожата: Откако порите ќе се отворат со пареа, се чистат црните точки, цистите од акни, кератинските цисти и лојните цисти.

• Дермаролер: Тоа е нанесување на лицето на валјаци со мали метални иглички. Во бројните отворени микроканали се нанесуваат специјални серуми и маски.

• Мезотерапија: Инјектирање во кожата, со специјални игли, на материи што ги обновуваат, хранат и регенерираат кожата и косата.

• Интралезиска инјекција: Инјектирање во кожата на лекови, пред сè кортизон, кај кожни болести како келоиди и кај алопеција ареата.

• Вадење нокт: Се применува во случаи кога лекувањето со лекови не е можно, особено кај враснати нокти.

• Дренажа на апсцес: Воспалените лезии се празнат под локална анестезија во просторијата за интервенции.

Дали дерматологот прави нега на кожата?

Да, дерматолозите можат да прават медицинска нега на кожата. Негата на кожата ја применуваат лекари специјализирани во козметската дерматологија, во која таа спаѓа како потспецијалност. При негата на кожата дерматолозите можат да користат постапки како хемиски пилинг, склеротерапија и ласерски третман.

Дали дерматологијата лекува акни?

Лекувањето на акните го изведува дерматолог. Методите на лекување може да се разликуваат во зависност од фактори како возраста на пациентот, видот на акните и местото каде што се појавиле. Дерматолозите можат да препишат лекови што содржат ретиноиди, бензоил пероксид, кортикостероиди и антибиотици. Можат да препорачаат промени во исхраната, како и да применат методи како ласерска и светлосна терапија.

Дали дерматологијата лекува егзема?

Егземата е честа кожна болест и се лекува во дерматолошките амбуланти. Дерматолозите можат да препишат хидратантни средства против сувоста, антихистаминици против чешањето, како и имуносупресивни лекови и масти со кортизон против црвенилото, отокот и осипот.

Кои се кожните болести?

Покрај кожните болести наведени погоре, може да се спомнат и старечките дамки, афтите во устата, хемангиомот, лихен планус, сувоста на кожата, пигментните нарушувања, алергијата на сонце, проширените вени и васкуларните аномалии.

Како поинаку се нарекува дерматологијата?

На турски, „Cildiye“ е народното и најпознато име за дерматологијата. Како име на амбулантата се користи и називот кожни и венерични болести.

Кој уред се користи за дијагноза на кожните болести?

За дијагноза на кожните болести се користи уред наречен дерматоскоп. Дерматоскопот е рачен преносен уред што има систем од леќи кој овозможува зголемување и осветлување.

Кожните болести можат да зафатат 30–70% од светското население и се четврта најчеста група болести меѓу сите болести. Бидејќи можат да зафатат луѓе од сите возрасти, нивното лекување е многу важно; во спротивно, во напреднатите фази можат да предизвикаат сериозни материјални загуби и ментални нарушувања. Затоа се препорачува да се консултирате со дерматолози специјализирани за кожни болести. Ако вие или вашите блиски имате кожни болести или симптоми што треба да се лекуваат, ви препорачуваме да закажете термин во амбулантата за дерматологија.