Акни: Најважниот кожен проблем во пубертетот

Дали знаевте дека со мали мерки што ќе ги преземете во периодот на пубертетот можете да влезете во зрелоста со сјајна кожа во иднина?

Одговорите на сите прашања што ве интересираат, од она што можете да го направите за негување на кожата во овој период до вашите навики во исхраната, ги дознавме од специјалистот по дерматологија д-р Фунда Атаман од Hisar Hospital Intercontinental…

Што е пубертетска акни?

Пубертетската акни е воспаление на мастните жлезди по зголеменото лачење на маснотии од кожата. Бактеријата што го предизвикува ова воспаление постои на кожата кај секого. Но, зголеменото лачење на маснотии и промените во составот на маснотиите ја предизвикуваат нејзината развивање и размножување.

Во која возрасна фаза најчесто се јавува?

Акни, која најчесто се јавува на возраст од 14 до 16 години, почесто се јавува кај машките деца. Кај 1 од 10 деца во пубертетска возраст се јавува тешка акни. Кај девојчињата пубертетската акни се јавува на помлада возраст. Ова е поврзано со тоа што девојчињата порано влегуваат во пубертет. Доцна акни, која се јавува по 25-годишна возраст, почесто се јавува кај жените.

Дали генетскиот фактор влијае на појавата на акни?

Кај акни генетските фактори имаат улога. Ризикот од акни е зголемен кај луѓе чии мајка, татко, сестра или брат имаат акни. Кај Ескимите, Јапонците и црната раса акни се јавува поретко отколку кај белата раса. Меѓутоа, кога Ескимите и Јапонците, кои во основа се хранат со риба, ќе преминат на западен начин на исхрана, стапката на акни се зголемува.

Како започнува појавата на акни?

Кај маснотната кожа прво се појавуваат т.н. комедони – црни и бели масни испакнатости. При притискање се издолжуваат во форма на црв. Првите симптоми започнуваат на челото, а потоа се прошируваат на образите, носот, брадата, вратот, ретко и на трупот, па дури и на пределот на колковите.

Кои се негативните последици од акни?

Може да предизвика чувство на срам кај личноста. Може да доведе до проблеми во нејзините односи во училиштето, на работа и во приватниот живот.

Може да се јават непријатни состојби, како сврбеж, печење, болка и крварење.

Трајните дамки и ожилување се најнепосакуваната состојба.

Дали начинот на исхрана влијае на појавата на акни?

Иако целосно не е утврдено какво е влијанието на исхраната врз акни, се забележува дека намалувањето на внесот на калории и ослободувањето од вишокот килограми го зголемуваат успехот во лекувањето на акни. Попрво е младите да внесуваат избалансирани протеини, масти, јаглехидрати и витамини, да консумираат доволно овошје и зеленчук и да ја зголемат консумацијата на риба, бидејќи тоа позитивно влијае и на нивниот општ раст и развој.

Во кои периоди акни се зголемува повеќе и што ја предизвикува нејзината појава?

Кај жените се очекува влошување пред менструацијата. Потењето, влажната клима и работата во топли простории каде се готви ја зголемуваат акни. Кај младите што работат во брза храна, на пример кај оние што постојано пржат компири, акни се влошува. Контролирана сончева и морска бања генерално има позитивно дејство врз акни. Постојат студии кои покажуваат дека цигарите ја зголемуваат тежината на акни. Масните козметички производи нанесени на кожата предизвикуваат т.н. помадна акни.

Како се лекува?

Пубертетската акни трае 4-6 години. Понекогаш може да трае и до 40-тите години од животот. Лицата што започнуваат со лекување треба да бидат информирани дека тоа ќе трае долго. Кај благи форми на акни обично е доволно користење производ што ја чисти вишокот маснотии од кожата и ја спречува размножувањето на бактериите. Меѓутоа, употребата на антибактериски сапуни што содржат хексахлорофен предизвикува посебен вид акни, наречена детергентна акни. Во втората фаза се користат креми, гелови и лосиони што ја намалуваат лачењето на маснотии од кожата. Ако нема подобрување, може да се пробаат локални антибиотици, антибиотици за орална употреба и контрацептивни таблети. Кај најотпорната и тешката форма на акни се користат капсули со деривати на витаминот А. Понатаму, лицата кои се лекуваат од акни треба да земаат витамини под контрола на својот лекар, да консумираат доволно зеленчук и овошје и да јадат повеќе риба. Кај речиси сите методи на лекување на акни се очекува исушување на кожата, црвенило, сврбеж, а во првите денови на лекувањето и зголемување на појавата на акни. Пациентите треба да бидат информирани дека ова не е нуспојава или алергија. Дури и по најефикасните и долготрајните третмани акните може повторно да се појават. По преминувањето на акни, за белезите што остануваат може да се применат постапки како хемиски пилинг, ласер, дермароулер и дермабразија. Целта на долгото и тешко лекување на акни е да ги заштити младите од белези и дамки што би им создале проблеми за цел живот.