Што е болеста сачкиран? Кои се симптомите?

Дерматолошкото заболување познато во народот како сачкиран означува опаѓање на косата во одредени делови од телото. Некои сачкирани достигнуваат сериозни размери, предизвикуваат естетска загриженост кај луѓето и можат негативно да влијаат на квалитетот на животот. Затоа, раното дијагностицирање на сачкиран е од голема важност за да не дојде до напредување на болеста.

Што е болеста сачкиран?

Во медицинската литература, сачкиран познат како алопеција ареата е состојба на опаѓање на косата која погодува милиони луѓе. Обично настанува кога имунолошкиот систем по грешка ги напаѓа фоликулите на косата. Оваа состојба создава заоблени или овални безкосни делови на различни места на скалпот. Освен во форма на сачкиран, може да ги зафати и други делови од телото. На пример, брадата, мустаќите, веѓите и други делови од телото може да предизвика опаѓања во форма на заоблени дамки. Кај тешки случаи може да настанат облици на сачкиран како тотална ќелавост (alopecia totalis) или губење на сите телесни влакна (alopecia universalis).

Оваа состојба може да ги погоди луѓе од сите возрасни групи, полови и етнички потекла, а почетокот може да биде толку ненадеен колку откривањето на косми на перницата или на голи делови од кожата во огледалото. За многу луѓе, емоционалното влијание на сачкиранот може да биде исто толку тешко колку и физичките симптоми. Справувањето со неизвесноста за тоа кога ќе израсне косата, управувањето со социјалните ситуации и справувањето со проблемите на сликата за себе се заеднички предизвици со кои се соочуваат луѓето што живеат со оваа состојба.

Кои се симптомите на сачкиран?

Симптомите на сачкиранот обично се ограничени на самото опаѓање на косата, но може да се појават и со повеќе симптоми. Меѓу симптомите на сачкиран може да бидат следниве:

Опаѓање на косата во кружна или овална форма: Меѓу првите симптоми на сачкиран се кружните или овалните опаѓања на косата на одредени делови од скалпот. Овие делови се безкосни и бели, па затоа јасно се забележуваат на скалпот.

Сврбеж или непријатност: Некои луѓе може да почувствуваат благ сврбеж или непријатност во засегнатите делови додека имаат алопеција ареата. Ова може да се појави заедно со опаѓањето на косата и може да ја натера личноста да избегнува допирање на овие делови.

Промена на бојата на косата: Заедно со алопеција ареата, во засегнатите делови може да настанат промени на бојата на косата. Овие промени може да бидат во форма на побелување или посивување на засегнатата коса.

Промени на ноктите: Меѓу симптомите на алопеција може да има и промени на ноктите. За време на болеста, на ноктите може да се појават симптоми како надолжни бразди или дупчиња.

Симптомите на сачкиранот може да се разликуваат од личност до личност и кај некои луѓе да бидат поизразени, додека кај други да бидат поблаги. Освен тоа, симптомите со текот на времето може да се менуваат или да исчезнат.

Што предизвикува сачкиран?

Точната причина за алопеција ареата не е позната, но се смета дека настанува како резултат на комбинација од генетски, еколошки и имунолошки фактори. Причините за сачкиран се следниве:

Генетска предиспозиција: Постојат докази дека алопеција ареата се пренесува генетски. Ако имате роднина со сачкиран, кај вас може да постои висок ризик за развој на сачкиран.

Автоимун одговор: Алопеција ареата е автоимунско растројство во кое имунолошкиот систем на телото по грешка ги напаѓа сопствените фоликули на косата. Овој автоимун одговор предизвикува воспаление околу фоликулите на косата, што доведува до нивно стеснување и на крајот до престанок на производството на коса. Иако причината за ова сè уште е предмет на истражување, се смета дека е сложена интеракција предизвикана од генетски и еколошки фактори.

Еколошки предизвикувачи: Изложеноста на определени хемикалии, загадувачи или алергени, како еколошки фактори, може да придонесе за развој на алопеција ареата. Освен тоа, физичките повреди, операциите или силниот емоционален стрес, како трауматски настани, во некои случаи се поврзани со почетокот на алопеција ареата.

Имунолошка нерамнотежа: Нерамнотежите во имунолошкиот систем, особено прекумерно активниот имунолошки одговор, имаат централна улога во развојот на алопеција ареата. Производството на инфламаторни цитокини и абнормалната активност на имунолошки клетки, како Т-клетките, придонесуваат за уништување на фоликулите на косата кај засегнатите лица.

Како се поставува дијагноза на сачкиран?

Раната дијагноза е исклучително важна за ефикасно управување и лекување на сачкиранот. За поставување на дијагнозата сачкиран, здравствените работници може да ги користат следниве методи:

Клиничкиот преглед: Поставувањето на дијагнозата сачкиран почнува со детален клинички преглед од страна на дерматолозите. Карактеристичниот знак на сачкиранот е ненадејното појавување на заоблено или овално опаѓање на косата на скалпот, брадата, веѓите или на другите влакнести делови од телото. Засегнатите делови може да бидат глатки, без воспаление или белег, во споредба со другите состојби на опаѓање на косата.

Медицинска историја: Здравствените работници може да ја испитаат медицинската историја на пациентот, вклучувајќи ја и семејната историја, автоимуни состојби или каква било семејна историја на опаѓање на косата. Во некои случаи може да се побара информација за неодамнешни стресни настани или болести, бидејќи сачкиранот може да се појави како последица на стрес.

Трихоскопија: Трихоскопијата е неинвазивна дијагностичка техника која се користи за детално испитување на косата и скалпот со зголемување. Овој метод им овозможува на здравствените работници да го набљудуваат влакното, фоликулот на косата и другите структури на скалпот, со што помага при дијагностицирањето на сачкиран.

Биопсија на скалпот: Во некои случаи, може да се направи биопсија на скалпот за да се потврди дијагнозата сачкиран. За време на биопсијата на скалпот, се зема мал примерок од ткиво од засегнатиот дел и се испитува под микроскоп. Ова се прави за да се исклучат други причини за опаѓање на косата и за да се добијат дополнителни информации за воспалителните промени во фоликулите на косата.

Крвни тестови: За да се процени општата здравствена состојба и да се контролираат основните медицински состојби, како тироидните нарушувања и автоимуните болести поврзани со алопеција ареата, може да се побараат крвни тестови. Иако не постои специфичен крвен тест за алопеција ареата, во некои случаи нивоата на маркерите на воспаление или автоимунитет може да бидат зголемени.

Како се лекува сачкиран?

Сачкиранот сè уште нема конечен лек. Сепак, постојат многу опции за лекување за управување со оваа состојба и за поттикнување на повторно израстување на косата. Методите на лекување на алопеција ареата се следниве:

Кортикостероидни крема или масти: Кортикостероидите што се нанесуваат директно на засегнатиот скалп помагаат да се намали воспалението и да се поттикне растот на косата.

Антралин крем: Овој топикален лек може да ја промени имунолошката реакција на кожата и потенцијално да ги поттикне фоликулите на косата да продолжат со нормален раст на косата.

Топикална имунотерапија: Во некои случаи, топикалната имунотерапија се нанесува на скалпот за да предизвика алергиска реакција која може да го стимулира растот на косата.

Кортикостероидни инјекции: Кортикостероидните инјекции се аплицираат директно во ќелавите места на скалпот и може да помогнат да се потисне имунолошкиот одговор и да се поттикне растот на косата.

Инјекции со богата со тромбоцити плазма (PRP): PRP, добиена од крвта на пациентот, може да го поттикне растот на косата кога ќе се инјектира во скалпот.

Кортикостероидни таблети: Кај тешки случаи на сачкиран, може да се препишат кортикостероиди за уста за да се потисне имунолошкиот одговор и да се спречи понатамошно опаѓање на косата.

JAK инхибитори: Овој метод покажал ветувачки резултати во лекувањето на сачкиранот со потиснување на автоимуниот одговор.

Ексимер ласерска терапија: Насочената светлосна терапија ги испраќа UVB зраци до засегнатите делови на скалпот, со што го регулира имунолошкиот одговор и може да го поттикне растот на косата.

Ласерска терапија со ниско ниво: LLLT уредите можат да помогнат при растот на косата со емитување на ласерска светлина со ниска енергија, за која се смета дека го подобрува протокот на крвта во скалпот.

Пресадување на коса: За лица со широко или континуирано опаѓање на косата, пресадувањето на коса може да обезбеди трајно решение. За време на оваа процедура, фоликулите на косата хируршки се пренесуваат од делови на скалпот со здрав раст на косата.

Најчесто поставувани прашања

Алопеција ареата обично започнува со мали, заоблени ќелави дамки кои ненадејно се појавуваат на скалпот или на другите делови од телото со влакна. Овие дамки со текот на времето може да растат и да се спојат со соседните дамки, предизвикувајќи поголеми области на опаѓање на косата. Почетокот на алопеција ареата може да се разликува кај различни лица по жестина и напредување. Времетраењето на сачкиранот значително се разликува кај различни лица. Во некои случаи, косата може да израсне повторно во рок од неколку месеци, додека кај други може да остане трајно со години. Ефикасноста на лекувањето, основните здравствени фактори и индивидуалниот одговор на терапијата се фактори што влијаат на текот на закрепнувањето. Алопецијата обично не предизвикува сврбеж. Сепак, некои луѓе може да почувствуваат благ сврбеж или трнење во засегнатите делови пред опаѓањето на косата. Сврбежот најчесто е поврзан со други состојби на скалпот или со секундарни инфекции кои може да се развијат поради гребење или иритација на кожата. Не, алопеција ареата не е заразна. Не се пренесува преку директен контакт, споделување лични предмети или преку воздухот. Алопеција ареата се смета за автоимуна состојба која настанува кога имунолошкиот систем по грешка ги напаѓа фоликулите на косата. Сепак, познато е дека психолошкиот стрес влијае на имунолошкиот систем, а тоа може да придонесе за развој или влошување на автоимуни состојби како алопеција ареата. Освен тоа, емоционалното влијание на самото опаѓање на косата може да создаде круг во кој стресот и вознемиреноста ја зголемуваат загриженоста, а психолошките фактори можат да влијаат на состојбата. Недостатоците на витамини можат да придонесат за различни проблеми поврзани со косата, но не постои директна врска помеѓу одреден недостаток на витамин и алопеција ареата. Меѓутоа, земањето основни витамини и минерали преку урамнотежена исхрана е важно за општото здравје на косата. Справувањето со опаѓањето на косата може да биде емоционално тешко, а лицата со алопеција ареата може да имаат корист од групи за поддршка, советување или терапија за справување со емоционалните ефекти на состојбата. Поврзувањето со други луѓе кои ги разбираат нивните искуства може да обезбеди вредна поддршка и охрабрување. Ако имате симптоми на сачкиран, за рана дијагноза и лекување можете да се обратите во најблиската здравствена установа.