Adenoviral konjonktivit, bulaşıcı göz enfeksiyonlarının en uzun süreli ve şiddetli seyreden tipidir. Virüsün yüzeylerde haftalarca kalabilmesi nedeniyle bulaşma riski oldukça yüksektir. Genel olarak kış ve bahar aylarında salgınlar şeklinde görülür.
Viral konjonktivit belirtileri rahatsız edici olsa da, çoğu vaka 1 hafta ile 10 gün içinde iyileşir. Bu yazıda adenoviral konjonktivit belirtileri, teşhis yöntemleri, adenoviral konjonktivit tedavisi ve adenoviral konjonktivit nasıl geçer sorularına yanıt bulacaksınız. Ayrıca korunma yollarını da detaylıca ele alacağız.
Viral Konjonktivit Nedir?
Viral konjonktivit, gözün dış yüzeyini kaplayan konjonktiva zarının virüsler tarafından enfekte edilmesi sonucu oluşan bir göz enfeksiyonudur. En sık görülen nedeni adenovirüslerdir.
Adenoviral konjonktivit, göz kapaklarının ve göz akının iltihaplanmasına yol açar. Gözde kızarıklık, sulanma, kaşıntı, yanma ve batma hissi gibi belirtilerle kendini gösterir. Bakteriyel türlerden farklı olarak, adenoviral türlerde yoğun sarı-yeşil akıntı yerine daha çok sulu ve şeffaf bir akıntı görülür.
Konjonktiva ve Göz Yapısı
Konjonktiva, gözün beyaz tabakasını (sklera) ve göz kapaklarının iç yüzeyini kaplayan şeffaf bir zar tabakasıdır. Bu zar, göz yüzeyini örten koruyucu bir katman görevi görür.
Konjonktiva enfeksiyonu olan konjonktivit, en sık kırmızı göz nedenlerinden biridir. Virüs bu zarı enfekte ettiğinde hassas ve iltihaplanmış bir göz durumu ortaya çıkar.
Adenovirüs Nedir?
Adenovirüs, çift sarmallı DNA virüsleri arasında yer alır. İnsanlarda enfeksiyona neden olan 50’den fazla adenovirüs türü vardır. Her biri farklı hastalıklara neden olabilir.
Bu virüsler mukoza zarlarını enfekte eder. Solunum yollarından göz enfeksiyonlarına, sindirim sistemi bozukluklarından mesane enfeksiyonlarına kadar pek çok farklı klinik tabloya neden olur. En sık karşılaşılan enfeksiyonlar arasında üst solunum yolu enfeksiyonları ve konjonktivit yer alır.
Adenovirüsler dış ortama karşı oldukça dayanıklıdır. Kapı kollarında, havlularda veya yüzeylerde uzun süre canlı kalabilirler. Bu özellik nedeniyle okul, hastane gibi kurumsal ortamlarda salgınlara neden olabilir.
Viral Konjonktivit Tipleri
Viral konjonktivitler içinde adenoviral tip en önemli olanıdır. Yoğun kızarıklık, şişlik, çapaklanma ve ışık hassasiyeti yapar. Hasta gözünü açmakta bile zorlanabilir.
Nezle ve grip hastalıklarında burun ve boğazı etkileyen viral enfeksiyonlar da konjonktivit oluşturabilir. Gözlerde hafif sulanma, kızarıklık ve ışık hassasiyeti şeklinde kendini gösterir. Herpes virüs de konjonktivit yapabilir. Bu viral türler antienflamatuar damlalar ve gerekirse antiviral merhem kullanımı ile geçer.
Adenoviral konjonktivit ise 4-6 hafta sürebilir. Şiddetli vakalarda kornea tutulumu aylarca sürebilir.
Viral Konjonktivit Belirtileri Nelerdir?
Adeno konjonktivit belirtileri genellikle ani bir şekilde başlar ve hastayı günlük hayatında zorlayacak düzeyde olabilir. Virüsün türü ve vücut direncine bağlı olarak hafif tablodan ağır tabloya kadar farklı belirtiler görülür.
Gözdeki Fiziksel Belirtiler
Gözde ortaya çıkan en belirgin belirti yoğun kızarıklıktır. İltihaplanmaya bağlı olarak göz damarları şişer ve ödem oluşur. Kızarıklık o kadar belirgindir ki, konjonktiva altı kanamalara bağlı hastalar arasında paniğe yol açan tablolar görülebilir.
Göz kapaklarında şişme hastalığın erken dönemlerinde başlar. Şişlik genellikle bir gözde başlayıp kısa sürede diğer göze geçer. Göz kapaklarının iç yüzeyinde noktasal kanamalar ve membran adı verilen kirli sarı zarlar oluşabilir.
Gözde aşırı sulanma ve çapaklanma görülür. Viral enfeksiyonlardaki akıntı berrak veya hafif sarıdır. Sabahları göz kapaklarının yapışması ve açmakta zorlanma yaşanabilir. Kulak önü lenf bezlerinde şişme de sıkça görülür.
Ağrı ve Rahatsızlık Hissi
Gözde batma, yanma ve kum varmış hissi adenoviral konjonktivit belirtileri arasındadır. Rahatsızlık hissinin şiddeti kişiden kişiye değişir. Bazı hastalarda hafif bir sızı olurken, bazılarında şiddetli ağrı görülür.
Hasta gözünü açmakta bile zorlanabilir. Bu durum, günlük hayata devam etmeyi, işe gitmeyi ve araç kullanmayı engelleyebilir. Özellikle göz kapağının iç kısmında zarlar oluştuğunda rahatsızlık artar.
Görme ile İlgili Belirtiler
Işık hassasiyeti tüm adenoviral konjonktivit vakalarında görülen yaygın bir belirtidir. Özellikle açık havada güneş ışığında bu hassasiyet daha da artar. Parlak ışığa bakamama durumu oluşur.
Bulanık görme veya görmede puslanma şikayeti yaşanabilir. Görme bozuklukları, iltihaplanmanın kornea bölümüne yayıldığının habercisi olabilir. Dolayısıyla görme ile ilgili belirtiler ciddiye alınmalıdır.
Belirtilerin Ortaya Çıkış Süreci
Virüsle bulaşma olduktan sonra 4-7 günlük bir kuluçka dönemi oluşur. Sonrasında belirtiler birdenbire ortaya çıkar. Hastalık önce bir gözde başlar, kısa sürede diğer göze geçer.
Belirtiler genellikle ilk 3-5 günde kötüye gider. Çoğu hastada 1 hafta ile 10 gün içinde düzelme görülür. Ortalama hastalık süresi 2-4 haftadır. Çocuklarda ateş, boğaz ağrısı ve burun akıntısı da görülebilir.
Kornea Lekeleri ve Komplikasyonlar
Belirtilerin başlamasından 7-10 gün sonra, hastaların %30-80’inde gözün şeffaf tabakasında beyaz benek şeklinde lekeler oluşabilir. Bu lekeler subepitelyal infiltrat olarak adlandırılır.
Kornea lekeleri bulanık görme ve ışık hassasiyetine neden olur. Lekeler birkaç hafta içinde geçebileceği gibi, daha yoğun olursa belirgin görme azlığına yol açar. Azalmaları veya kaybolmaları aylar hatta yıllar alabilir. Kişinin hastalık süresince göz doktoru kontrolünde olması gerekir. Aksi takdirde kalıcı görme azalmaları görülebilir.
Viral Konjonktivit Teşhisi Nasıl Yapılır?
Göz Muayenesi ile Tanı
Tanı genellikle herhangi bir test yapmaya gerek duyulmadan muayenedeki belirtilere dayanarak göz doktoru tarafından konur. Doktorunuz gözlerinizi inceleyecek ve size belirtileriniz ve tıbbi geçmişiniz hakkında sorular soracaktır.
Öncelikle hastanın detaylı hikayesi ve şikayetleri alınır. Konjonktivit göz doktorunun biyomikroskobik muayenesiyle teşhis edilebilir. Hastada görülen belirtiler ve klinik tablo değerlendirilir.
Viral, bakteriyel ya da alerjik konjonktivit ayrımı yine doktor tarafından yapılır. Viral konjonktivit ve keratit gibi göz yüzeyinin viral enfeksiyonlarının klinik olarak teşhis edilmesi kolay değildir ve bakteriyel enfeksiyonlarla karıştırılabilir. Dolayısıyla deneyimli bir göz doktoru muayenesi gerekir.
PCR Testi ve Hızlı Test Yöntemleri
Tanı konusunda şüphe varsa, göz sürüntüsü ve göz yaşından PCR testi ve hızlı test yöntemlerinden yararlanılabilir. Enfeksiyonun altında yatan nedeni belirlemek için laboratuvar analizi amacıyla göz akıntısından bir örnek alınabilir.
Viral veya klamidyal konjonktivit şüphesi olan hastalarda sürüntüde adenovirüs, herpes simpleks virüsü ve klamidya trachomatis tespiti için bir multipleks PCR önerilir. PCR testleri adenovirüs ve HSV gibi patojenlerin DNA’sını tespit etmek amacıyla kullanılır ve oldukça güvenilirdir.
Multipleks PCR, adenovirüs için %98, HSV için %92 ve Chlamidya için %100 duyarlılığa sahiptir. PCR’nin etken saptamadaki duyarlılığı, kornea kazımalarında gözyaşı numunelerine kıyasla daha yüksek olsa da, kornea kazımanın mümkün olmadığı durumlarda gözyaşı numuneleri kullanılabilir.
AdenoPlus gibi hızlı test platformları adenovirüs tespitinde pratik ve hızlı sonuçlar sunar. Bu testler klinik ortamda hızlı bir şekilde uygulanabilir ve kısa sürede sonuç verir. Ancak bu hızlı testler yüksek özgüllük sağlamasına rağmen PCR kadar duyarlı olmayabilir.
Belirtiler birkaç hafta içinde düzelmezse veya durum kötüleşirse laboratuvar testleri gerekebilir. Özellikle yenidoğanlarda şüpheli klamidyal enfeksiyon varlığı, bağışıklık sistemi zayıflamış hastalar, anormal derecede yoğun göz akıntısı olan vakalar ve gonore enfeksiyonu şüphesi olan durumlarda laboratuvar testleri önerilir.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
Gözünüzde adenoviral konjonktivit belirtileri özellikle görme bulanıklığı varsa hemen göz doktoruna başvurmanız önerilir. Erken tedavi, daha ciddi problemlerin önlenmesini sağlar.
Göz çapaklanması, akıntısı, görmede bulanıklık ve ışığa hassasiyet gibi belirtiler eşlik ediyorsa hızlı bir şekilde göz doktoruna başvurulması gerekir. Eğer tanı doğru konulmazsa ve iyileşme sağlanmazsa gözde farklı komplikasyonlar çıkabilir.
Yenidoğan bebeklerde görülen göz iltihabı durumunda acilen tedavi edilmesi gerekir. Yenidoğan bebekler özellikle doğum kanalından gelebilecek mikroplara karşı savunmasızdırlar ve bu mikroplar ciddi sonuçlara yol açabilir.
Viral Konjonktivit Tedavisi Nasıl Olur?
Hastalığın Seyri ve İyileşme Süresi
Adenoviral konjonktivit tedavisinde vücudun kendi savunma sistemine güvenilir. Bağışıklık sistemi virüsü yenene kadar beklemek gerekir. Bu süreç ortalama 7-14 gün sürer.
İyileşme süresi kişinin bağışıklık durumuna, enfeksiyonun şiddetine ve tedavinin etkinliğine bağlıdır. Hafif viral türlerde belirtiler 4-5 günde geçebilir. Ancak adenoviral konjonktivit vakalarında ilaç tedavisi ile dahi iyileşme 3-4 hafta kadar sürebilir.
Çoğu hastada 1 hafta ile 10 gün içinde düzelme görülür. Ağır enfeksiyonlar veya komplikasyonlar durumunda belirtiler daha uzun sürebilir. Kornea tutulumu olursa iyileşme biraz daha uzun sürebilir.
Tedavi Seçenekleri
Viral konjonktivit genellikle özel bir tedavi gerektirmez. Hastalık hafif seyirlidir ve kendi kendine geçme eğilimindedir. Tedavi daha çok belirtilerin hafifletilmesine yöneliktir.
Soğuk kompresler gözdeki rahatsızlığı hafifletmek için uygulanabilir. Suni gözyaşı damlaları gözdeki kuruluk ve rahatsızlığı azaltır. Hastaların şikayetlerini gidermek için bu yöntemler düzenli kullanılmalıdır.
Hijyene özel olarak dikkat edilmelidir. Göz yüzeyini rahatlatmak ve başka mikropların eklenmesini engellemek için destekleyici ilaç tedavisi uygulanabilir.
Antiviral ve Antibiyotik Damla Kullanımı
Antibiyotiklerin virüslere etkisi yoktur. Dolayısıyla antibiyotik damlaları viral konjonktiviti tedavi etmez. Ancak bazı durumlarda ikincil bakteriyel enfeksiyonun önlenmesine yardımcı olmak için antibiyotik göz damlaları kullanılabilir.
Kimi durumlarda antiviral göz damlaları kullanılabilir. Özellikle herpes virüsün neden olduğu konjonktivitlerde antiviral merhem kullanımı gerekir.
Erken dönemde özel hazırlanmış antiseptik damlalar, antienflamatuar damlalar ve antibiyotikli damlalar kullanılır. Öte yandan erken dönemde kortizonlu damla kullanımı hastalığın süresini uzatır. Bu aşamada göz kapaklarının iç yüzeyinde oluşmuş zarların da temizlenmesi gerekir.
Kornea Lekeleri Tedavisi
Hastalığın son aşamalarında kornea tutulumu olur. Korneada küçük yuvarlak beyaz lekeler oluşur. Bu aşamada mutlaka kortizonlu damlalar kullanmak gerekir.
Kornea lekeleri bulanık görme ve ışık hassasiyetine neden olur. Kornea tutulumu olsa bile hastaların çoğu herhangi bir sekel kalmadan iyileşir. Adenoviral konjonktivite bağlı kornea lekeleri tedavisi için göz doktoruna başvurulması önerilir.
Tedavinin doğru ve etkili olması için belirtilerin şiddetine göre uygun tedavi seçeneği belirlenecektir. Erken tedaviyle enfeksiyonun daha etkin ve hızlı tedavisi, virüsün bulaşıcılığının azalması ve komplikasyonların önlenmesi sağlanır.
Çocuklarda Tedavi Yaklaşımı
Çocuklarda adenovirüs enfeksiyonları yaygın görülür ve çok bulaşıcıdır. Tedavi yaklaşımı yetişkinlerle benzerdir ancak bazı farklılıklar vardır.
Genellikle tedaviye ihtiyaç duyulmamakla beraber kimi durumlarda antiviral göz damlaları kullanılabilir. Çocuklarda ateş, boğaz ağrısı ve burun akıntısı gibi ek belirtiler görülebilir. Bu durumda destekleyici tedaviler uygulanır.
Göz hijyenine dikkat edilmeli ve eller sık sık yıkanmalıdır. Doktor tarafından reçete edilen damlalar düzenli kullanılmalıdır. Bazen pomat veya göz damlası reçete edilebilir.
Viral Konjonktivit Bulaşması ve Korunma Yolları
Bulaşma Yolları
Adenoviral konjonktivit son derece bulaşıcı bir hastalıktır. Temasla kolaylıkla bir kişiden diğerine geçer. Hasta kişinin göz akıntısına temas eden eller, yüzeyler ve eşyalar bulaşma kaynağı olur.
Havada asılı virüs parçacıkları ile temas yoluyla bulaşma gerçekleşir. Hapşırma ve öksürme sırasında yayılan damlacıklar enfeksiyonu yayabilir. Yakın ortamdan bile kolaylıkla bulaşabilir. Virüsün bulaştığı yüzeylerde haftalarca kalabilmesi nedeniyle insanlara bulaşma ihtimali artar.
Hasta kişinin göz akıntısı ile temas eden veya bu akıntının bulaştığı yüzeylere dokunanlar enfeksiyonu kapabilir. Gözyaşı veya göze temas eden eller aracılığıyla kolayca yayılır. Havlu, çatal, kaşık ve göz kozmetikleri gibi kişisel eşyaların ortak kullanımıyla bulaşabilir.
Bulaşıcılık Süresi
Virüse yakalanan kişi belirti vermeden önce virüsü yaymaya başlar. Bulaşıcılık belirtiler başlamadan önce başlayabilir ve 2 haftaya kadar devam edebilir. Takip eden 2 hafta boyunca kişinin virüs bulaştırıcılığı devam eder.
Bulaşıcılık 10-14 gün kadar sürer. Hava yoluyla bulaş olabilmesi, ailenin bir ferdinin dışarıdan hastalığı almasından sonra evdeki tüm bireylerin enfekte olmasına yol açabilir. Aile fertlerinden bir tanesi viral konjonktivit yakalandığı zaman genelde tüm aile fertleri sırayla bu hastalığı geçirir.
Hijyen Kuralları ve Önlemler
El hijyeni en önemli kuraldır. Ellerin gün boyu belli aralıklarla temizlenmesi ve dezenfekte edilmesi gerekir. Kirli ellerle göz içine ve çevresine dokunmaktan kaçınmak hastalıktan korunma açısından önemlidir.
Hasta kişilerle temastan kaçınmak gerekir. Havlu, peçete, makyaj malzemeleri ve diğer kozmetik ürünler gibi kişisel eşyaların ortak kullanılmaması büyük önem taşır. Hastalar gözlerine dokunmaktan kaçınmalıdır çünkü bu durum diğer göze ve diğer fertlere bulaş açısından önemlidir.
Sık ve ortak kullanılan yüzeylerin dezenfeksiyonu virüsün yayılmasını önler. Masa, tezgah, telefon, kumanda gibi eşyaların düzenli aralıklarla temizlenmesi gerekir. Öksürürken ya da hapşırırken ağzın ellerle kapatılması ve ellerin gözle temas etmemesi sağlanmalıdır.
Çocuklarda Bulaşma ve Korunma
Adenovirüs enfeksiyonları çocuklarda yaygın görülür ve çok bulaşıcıdır. Enfeksiyon gözyaşı, hapşırma, öksürme, yüzey teması veya hijyen kurallarının düzgün uygulanmaması gibi yollarla bulaşır. Çocuklar genellikle okullarda, oyun alanlarında veya gruplar halinde bulunan yerlerde enfeksiyona yakalanırlar.
Çocukların hijyen kurallarına uyması ve ellerini gözlerine sürmemesi önerilir. Hasta olan çocukların evde kalması ve diğer çocukların enfeksiyona yakalanmasını önlemek için okula gönderilmemesi önemlidir. Bulaşıcı konjonktiviti olan bir çocuk, doktorun önerdiği süre boyunca okula gönderilmemelidir.
Risk Altındaki Ortamlar
Adenoviral konjonktivit insanların yakın temastan olduğu yerlerde salgınlar şeklinde görülür. En sık görüldüğü alanlar okul, çocuk yuvaları, askeri kışla, kalabalık iş yerleri ve hastanelerdir.
Yüzme havuzları enfeksiyonun yayılması için uygun bir ortamdır. Temizliğinden emin olunmayan havuzlara girmek virüs bulaşımına yol açabilir. Göz enfeksiyonu geçiren bireylerin havuza girmekten kaçınması gerekir. Kalabalık ortamlar ve toplu taşıma araçlarından mümkün olduğunca kaçınmak da alınabilecek önlemler arasında yer alır.
Sıkça Sorulan Sorular
Hastalar adenoviral konjonktivit hakkında birçok soru sorar. En sık merak edilen konuları yanıtladık.
Ne kadar sürede iyileşirim?
Hafif vakalarda belirtiler 4-5 gün içinde azalır. Ancak adenoviral konjonktivit genellikle 2-4 hafta sürer. Kornea tutulumu varsa iyileşme birkaç ay alabilir. Vücudunuzun bağışıklık sistemi virüsü yenene kadar beklemeniz gerekir.
İşe veya okula ne zaman dönebilirim?
Belirtilerin başlamasından sonraki 10-14 gün boyunca bulaşıcısınız. Göz akıntınız ve kızarıklığınız azalana kadar evde kalmanız önerilir. Doktorunuzun onayı olmadan toplu ortamlara dönmemelisiniz.
Antibiyotik kullanmam gerekir mi?
Antibiyotikler virüslere karşı etkisizdir. Dolayısıyla viral konjonktivitte antibiyotik damla fayda sağlamaz. Yalnızca ikincil bakteriyel enfeksiyon riski varsa doktorunuz antibiyotik reçete edebilir. Kendi başınıza antibiyotik kullanmamalısınız.
Hastalık kendi kendine geçer mi?
Evet, viral konjonktivit kendi kendine iyileşir. Vücudunuzun bağışıklık sistemi virüsle savaşır ve zamanla belirtiler kaybolur. Öte yandan rahatsızlığınızı azaltmak için destekleyici tedaviler kullanabilirsiniz. Soğuk kompres ve suni gözyaşı damlaları yardımcı olur.
Kontakt lens takabilir miyim?
Hayır, hastalık süresince kontakt lens takmayın. Lensler enfeksiyonu kötüleştirebilir ve kornea hasarına yol açabilir. İyileşene kadar gözlük kullanmanız gerekir. Yeni lenslerle başlamanız da önerilir.
Göz makyajı yapabilir miyim?
Enfeksiyon süresince göz makyajından kaçının. Makyaj malzemeleri virüsü taşır ve enfeksiyonu diğer göze bulaştırabilir. Ayrıca kullandığınız makyaj ürünlerini atmanız gerekir. Yeni ürünlerle başlamak daha güvenlidir.
Bakteriyel konjonktivit ile farkı nedir?
Viral türlerde akıntı berrak ve suludur. Bakteriyel türlerde ise yoğun sarı-yeşil akıntı görülür. Viral konjonktivit daha uzun sürer ve daha bulaşıcıdır. Tedavi yaklaşımları da farklıdır çünkü bakteriyel türler antibiyotikle tedavi edilir.
Aileme bulaştırmamak için ne yapmalıyım?
Ellerinizi sık yıkayın ve gözlerinize dokunmayın. Havlu ve yastık kılıfınızı paylaşmayın. Yüzeyleri düzenli dezenfekte edin. Aile bireylerinizle aynı odada uyumamaya çalışın.
Özetle Viral Konjoktivit
Viral konjonktivit can canı sıkıcı bir hastalık olsa da çoğu zaman kendi kendine iyileşir. Bir hafta ile 10 gün içinde belirtileriniz azalacaktır.
Hastalıktan korunmanın en etkili yolu hijyen kurallarına uymaktır. Ellerinizi sık yıkayın, gözlerinize dokunmayın ve kişisel eşyalarınızı paylaşmayın.
Gözünüzde kızarıklık, akıntı ve görme bulanıklığı başladığında hemen göz doktoruna başvurun. Doğru teşhis ve uygun tedavi ile komplikasyonları önleyebilirsiniz. Kendiniz antibiyotik damla kullanmayın çünkü virüslere karşı etkisizdir.
Belirtiler geçene kadar toplu ortamlardan uzak durun ve böylece virüsün yayılmasını engelleyin.
Adenoviral konjonktivit, gözde kızarıklık, sulanma ve kaşıntı gibi belirtilerle kendini gösterir. Tedavi ve korunma yolları hakkında detaylı bilgi için yazımızı okuyun.
