VATS (Video Yardımlı Göğüs Cerrahisi ) Nedir? Hangi Durumlarda ve Nasıl Uygulanır?

Göğüs cerrahisi denildiğinde büyük kesiler ve uzun iyileşme süreleri akla gelir. Ancak VATS, bu algıyı değiştiren modern bir yaklaşımdır. Video yardımlı göğüs cerrahisi olarak bilinen bu minimal invaziv yöntem, küçük kesiler aracılığıyla göğüs boşluğuna erişim sağlar. Cerrah, bir kamera ve özel aletler kullanarak akciğer kanseri, pnömotoraks ve plevral efüzyon gibi durumları tedavi eder. Bu yazıda, VATS ameliyatı neden yapılır, VATS ameliyatı nasıl yapılır ve VATS ameliyatı avantajları nelerdir sorularına yanıt bulacaksınız.

VATS (Video Yardımlı Göğüs Cerrahisi) Nedir?

VATS Tanımı ve Temel Özellikleri

VATS, göğüs boşluğuna erişmek ve bu alandaki hastalıkları tedavi etmek için kullanılan minimal invaziv bir cerrahi yöntemdir. Video yardımlı torakoskopik cerrahi olarak da bilinen bu prosedürde, cerrah küçük kesiler aracılığıyla göğüs boşluğuna bir kamera ve özel cerrahi aletler yerleştirir.

Genellikle genel anestezi altında gerçekleştirilen işlem sırasında, göğüs duvarında 1 ila 3 küçük kesi açılır. Bu kesilerden biri, göğüs boşluğunun içini görüntülemek için kullanılan bir kamera yerleştirilmesi içindir. Diğer kesilerden ise cerrahi aletler yerleştirilir.

Kamera, göğüs boşluğunun yüksek çözünürlüklü bir görüntüsünü sağlayarak cerrahın doğrudan müdahale yapmasına olanak tanır. Cerrah, monitör üzerindeki görüntüleri izleyerek akciğer dokusu, lenf nodları veya diğer göğüs içi yapılar üzerinde cerrahi müdahalede bulunur. Böylece operasyon bölgesi anlık olarak değerlendirilebilir.

Minimal İnvaziv Cerrahi Yöntemi Olarak VATS

VATS, minimal invaziv cerrahi teknikler arasında öne çıkan bir yöntemdir. Vücutta büyük kesiler yapmadan küçük kesilerle ameliyat yapma şeklidir. Travmayı en aza indirmek için özel aletler kullanılarak uygulanan bir göğüs cerrahisidir.

Klasik yöntem olarak bilinen torakotominin aksine, VATS tekniğinde iki kaburga arasına açık ameliyat ile girme zorunluluğu yoktur. Açık cerrahideki gibi göğüs boşluğunda işlem yapmak için kaburgaların birbirinden ayrılmasına gerek yoktur. Kaburgalar arasındaki küçük kesilerden akciğere ulaşmak mümkündür.

İçerideki kamera görüntüleri ameliyathanedeki ekrаnа yansıtılır. Vakaya göre göğüs boşluğuna girilmesi ve müdahale edilmesi gereken bölge de kamera üzerinden belirlenir. Bu sayede ameliyat başarı oranı artar ve soruna doğrudan müdahale imkanı olur.

Geleneksel Cerrahiden Farkları

VATS, geleneksel torakotomi yerine tercih edilen bir yöntemdir ve hastaların iyileşme sürecini büyük ölçüde kısaltır. Geleneksel açık cerrahiye kıyasla birçok avantaja sahiptir.

Daha küçük kesiler nedeniyle cerrahi kesiler oldukça küçüktür ve bu da daha az yara izi anlamına gelir. Küçük kesiler, ameliyat sonrası ağrıyı önemli ölçüde azaltır. Hastalar, açık ameliyatlara göre daha hızlı bir şekilde günlük yaşamlarına dönebilir.

VATS uygulanan hastalar genellikle birkaç gün içinde taburcu edilebilir. Kanama ve enfeksiyon gibi cerrahi komplikasyonların görülme riski daha düşüktür. Yüksek çözünürlüklü kameralar, cerraha daha hassas bir müdahale imkanı sağlar.

Kaburgalar esnetilmeden ve kırılmadan ameliyat gerçekleştirilir. Solunumu destek sağlayan kaslara en az hasar verilir. Cerrahın açık bir ameliyat yapmadan karmaşık operasyonları gerçekleştirebilmesine olanak sağlaması, VATS'ın en önemli avantajlarından biridir. Karmaşık cerrahi müdahalelerde bile etkili bir çözüm sunarak hastaların yaşam kalitesini artırır.

VATS Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Ameliyat Öncesi Hazırlık Süreci

Ameliyat öncesinde doktorunuz size hangi hazırlıkların yapılması gerektiğini bildirir. Öncelikle kan testleri, göğüs röntgeni ve EKG gibi tetkikler yapılır. Bilgisayarlı tomografi, idrar testleri ve özel işlevsellik testleri de hastadan istenen başlıca tetkikler arasındadır. Bu tetkiklerin sonunda hasta uygun olarak değerlendirilirse ameliyata alınır.

Kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız, doktorunuz bu ilaçları bırakmanızı isteyecektir. Sigara içmemeniz ve günlük hafif egzersizler yapmanız önerilir. Operasyondan 12 saat önce gıda alımına ara verilmesi gerekir. Bu uyarılara dikkat edilmesi, operasyon sırasında komplikasyon riskini azaltır ve ameliyatın başarılı şekilde tamamlanmasına yardımcı olur.

Ameliyat Sırasındaki Adımlar

Hasta genel anestezi altına alınır ve steril ameliyat ortamı sağlanır. VATS yönteminde hastaya çift dümenli entübasyon yapılır. Cerrah yan yatış pozisyonundaki hastanın göğüs duvarında küçük boyutlu bir ya da birkaç kesi açar.

Cerrahi yapılacak bölgeye yani göğüs kafesine kamera giriş yeri açılır ve bu açıklık 1-1,5 cm uzunluğunda olur. Açılan giriş yerinden kamera ile göğüs boşluğuna girilir. Kamera yardımı ile öncelikle cerrahi yapılacak alan değerlendirilir. Bu değerlendirme sonrasında cerrahi yapılmasını sağlayan özel aletlerin toraks boşluğuna nereden gireceği konusunda fikir edinilir.

Vakaya göre giriş yeri ya tek ya da çift olarak açılabilir. Giriş yerleri belirlendikten sonra özel yapılmış cerrahi aletler bu yerlerden göğüs içerisine yerleştirilir ve operasyon gerçekleştirilir. Ameliyat sonrası akciğerlerin şişmesini sağlamak ve sıvı birikimini önlemek için göğüs kısmına bir toraks tüpü yerleştirilir. Bu tüp hava kaçağı durması ve sıvı gelmesi azalınca hasta taburcu olmadan önce çıkarılır.

Kamera ve Cerrahi Aletlerin Kullanımı

VATS prosedüründe bir kamera yardımıyla göğüs kafesinin içinin her köşesi görüntülenir ve büyüterek monitöre yansıtılır. Hasta başında olan cerrah ve tüm ekip bu görüntüleri izleyerek ameliyatı gerçekleştirir. Göğüs boşluğu içerisine ilerletilen 10mm bir kamera yardımıyla alınan görüntüler ekranlara yansıtılır.

Klasik olarak VATS genelde 3 kesi (port) den yapılır. Sonradan 2 kesiden akciğer kanseri gibi büyük ameliyatları rahat ve güvenli bir şekilde yapmaya başlandı. Bir portan kamera diğer ikinci portan cerrahi aletler için kullanılır. Tek Port VATS yönteminde ameliyat sadece tek bir ufak kesi ile gerçekleştirilir. Bu kesi genelde 2 cm olması arzu edilir. Göğüs boşluğu içerisinde sadece tek bir küçük kesi (2-4cm) yapılarak girilir.

Ameliyat Süresi ve İşlem Detayları

Ameliyat süresi yapılacak işlemin kapsamına bağlı olarak değişir. VATS ameliyatı yaklaşık 2-3 saat sürer. Genel olarak ameliyatlar 1 ila 3 saat arasında tamamlanabilir. Basit bir biyopsi veya terleme ameliyatı 30-45 dakikada tamamlanabilir. Akciğer lobunun çıkarılması (lobektomi) gibi daha karmaşık işlemler 2-3 saati bulabilir.

Ortalama ameliyat süresi 2 saattir. Ameliyatın türü, içerdiği prosedürlerin ayrıntısı ve hastanın özel tıbbi durumu, ameliyatın ne kadar zaman alacağını belirleyen ana faktörlerdir. Bu sayede minimal invaziv göğüs cerrahisi uygulanmış olur. Ekip hastanın göğüs kafesini açmadan, tümörlü akciğer dokusu ve lenf bezlerini özel bir torba (endobag) içerisine alarak yapılan 5cm kesiden dışarı çıkartır.

VATS Ameliyatı Hangi Durumlarda Uygulanır?

Video yardımlı göğüs cerrahisi, göğüs bölgesini ilgilendiren hemen hemen tüm hastalıklarda uygulanabilir. Bu yöntem hem tanı koymak hem de tedavi etmek amacıyla kullanılır. Cerrahlar, göğüs boşluğundaki birçok farklı soruna VATS ile müdahale eder.

Akciğer Kanseri ve Akciğer Nodülleri

Erken evre akciğer kanserlerinde VATS ameliyatı ilk tercih olarak uygulanır. Özellikle küçük hücreli dışı akciğer kanserlerinde kapalı yöntem güvenle uygulanabilir. Bilimsel veriler, erken evre vakalarda VATS ile yapılan operasyonların kanser kontrolü açısından açık cerrahi ile eşdeğer sonuçlar verdiğini göstermektedir.

Akciğerde nodül fark edildiğinde iyi huylu veya kötü huylu olduğu araştırılır. Şüpheli nodüllerde VATS yöntemiyle nodül çıkarılır. Bu işlemde nodül, çevresindeki bir miktar sağlık dokuyla birlikte alınır. Ameliyat sırasında çıkarılan nodül anında patolojiye gönderilir. Sonuç kötü huylu gelirse cerrah operasyonu genişleterek kanser tedavisini o an sonuçlandırabilir.

Erken evrede yakalanmış akciğer kanserlerinden cerrahi tedavi ile tamamen kurtulmak mümkündür. Akciğer kanserinde en faydalı olabildiğimiz hasta grubu küçük nodül evresinde yakalanmış olan hastalardır. Kanserli akciğer lobu ve lenf beziyle birlikte kapalı yöntemle çıkartılır.

Plevral Hastalıklar ve Efüzyon

Akciğer zarları arasında biriken sıvıların boşaltılması için VATS en etkili cerrahi yoldur. Akciğer zarında sıvı birikimi durumunda sitolojik inceleme bazen yetersiz kalır. VATS ile göğüs boşluğuna girilerek akciğer zarı doğrudan gözlemlenir ve şüpheli alanlardan doğrudan biyopsi alınır.

Bu yöntem, kanserli sıvıların teşhisinde %96.5'in üzerinde doğruluk oranına sahiptir. Tanı konulamayan plevral sıvılı olgularda VATS %96.5 oranında yüksek tanı değeri ve düşük komplikasyon oranı ile güvenli bir yöntemdir. Yeterli materyal örneklemesi yapılır ve lezyonlar makroskopik gözle görülüp değerlendirilir.

Malign plevral sıvı olduğuna karar verilirse bir daha sıvı oluşmasın diye aynı seansta plöredesis yapılır. Her yere talk pudra serpileceği için VATS ile yapılan plöredesis diğer yöntemlerden daha etkilidir. İltihaplı dokuların temizlenmesi ve nedeni bilinmeyen sıvı birikmelerinin boşaltılması işlemleri gerçekleştirilir.

Pnömotoraks Tedavisi

Akciğerin hava kaçırarak sönmesi durumunda kaçağa neden olan hava keseciklerinin çıkarılması işlemi VATS ile dakikalar içinde gerçekleştirilir. Akciğer yüzeyindeki hava kesecikleri zımbalama yöntemiyle kapatılır ve akciğer zarına yapıştırma işlemi uygulanır. Açık ameliyata kıyasla nüks oranları benzerdir ancak iyileşme süreci çok daha hızlıdır.

En çok kullanılan yöntem kapalı endoskopik VATS yöntemidir. 2 cm'lik tek bir kesiden göğüs boşluğu içerisine kamera ilerletilir. Hastaya en az zarar verici operasyon yöntemidir. Bu yöntem sonrası ağrı daha az, ameliyat kesisi çok daha küçük ve hastanın normal yaşama dönmesi çok daha hızlı olur.

Mediasten Kitleleri ve Lenf Nodu Biyopsisi

Göğüs kafesinin ortasında bulunan mediastende gelişen kitleler uzman değerlendirmesi gerektirir. Timoma, timus bezi tümörleri ve mediastinal kistler kapalı yöntemle başarılı şekilde tedavi edilebilmektedir. Mediastinal kitlelerin büyük bir bölümü hem tanı koymak hem de bası semptomlarını ortadan kaldırmak amacıyla cerrahi olarak çıkarılmalıdır.

Kapalı yöntemde bir kamera ve özel aletlerle operasyon gerçekleştirilir. Özellikle biyopsi amaçlı veya basit kistlerin çıkarılmasında sıkça tercih edilir. Mediastinal kitleler VATS ile teşhis, evreleme ve tedavi amacıyla uygulanmaktadır. Çok büyük kitleler dahi VATS ile çıkarılabilmektedir.

Kanserin yayılımını anlamak için yapılan mediastinal lenf nodu temizliği VATS yönteminin en başarılı olduğu alanlardan biridir. Açık cerrahide ulaşılması güç olan bazı derin bölgelere kapalı yöntemin sunduğu açılı kamera sistemleri ile daha rahat ulaşılabilir. Bu durum hastanın doğru evrelenmesini kolaylaştırır.

VATS Ameliyatı Avantajları Nelerdir?

VATS ameliyatı avantajları, hastaların bu yöntemi seçmesindeki en önemli nedenlerdir. Açık cerrahiye kıyasla birçok üstünlüğü bilimsel olarak kanıtlanmıştır. Bu avantajlar hem ameliyat sırasında hem de sonrasında kendini gösterir.

Daha Küçük Kesiler ve Az Yara İzi

Açık cerrahide 20-25 cm'lik büyük kesiler yapılırken, VATS yönteminde 1 cm'lik kamera kesisi ve 4-5 cm'lik yardımcı kesi yeterlidir. Bazı durumlarda tek kesi ile de ameliyat gerçekleştirilebilir. Pnömotoraks gibi işlemlerde 2 cm'lik tek bir kesi yeterli olur.

Ameliyat sadece tek bir küçük yara izi ile sonuçlandığından kozmetik bir faydaya sahiptir. Büyük bir ameliyat izi yerine zamanla neredeyse belirsiz hale gelen birkaç küçük nokta kalır. Göğüs kafesinde kalan küçük delik izleri zamanla belirsizleşerek kozmetik açıdan rahatsız etmez.

Ameliyat Sonrası İyileşme Süreci

İyileşme süreci geleneksel açık ameliyata göre daha hızlıdır. Kaburgalar aralanmadığı ve geniş kas kesileri yapılmadığı için ameliyat sonrası ağrı belirgin derecede azdır. Bu durum hastanın daha rahat nefes alıp öksürmesini sağlayarak komplikasyon riskini düşürür.

Ağrının az olması hastaların daha erken hareketlenmesini sağlar. Hastalar ameliyat günü veya ertesi gün ayağa kalkabilir. Ofis çalışanları için 10 ila 14 gün içinde iş başı yapmak mümkündür. Ağır kaldırma gerektiren mesleklerde çalışanların ise 4 hafta kadar dinlenmesi önerilir.

Tam iyileşme süreci 1-2 hafta sürebilir. Ameliyat sonrası ağrı genellikle minimaldir ve hastalar normal aktivitelerine daha hızlı bir şekilde dönebilir. Operasyondan 1 ay sonra hasta sanki hiç ameliyat olmamış gibi spor dahil tüm günlük aktivitelerine dönebilir.

Hastanede Kalış Süresi ve Günlük Yaşama Dönüş

Hastanede yatış süresi ameliyatın karmaşıklığına bağlı olarak değişir. Genellikle 2-3 gün içinde taburculuk olmaktadır. VATS tekniğinde hastanede kalış süresi genellikle 2 ila 4 gündür. Hastalar genellikle 1-3 gün içinde taburcu edilir.

Tek port VATS akciğer biyopsisi veya wedge rezeksiyonları olan hastalar ameliyattan sonraki 1 ila 3 gün sonra evlerine gidebilir. VATS lobektomi olan hastalar genellikle ameliyattan 3 ila 4 gün sonra eve gidebilir. Minimal invaziv yöntemlerle yapılan ameliyatlardan sonra hastalar genellikle 2-3 gün içinde taburcu olmaya hazır hale gelir.

Çoğu hasta operasyondan sonraki 3-4 hafta içinde araba kullanmak ve ofis işine geri dönmek gibi normal günlük rutinlerine başlayabilir. Hastalar genellikle bir hafta içinde taburcu olur. Normal yaşama dönüş süresi daha kısadır.

Komplikasyon Risklerinin Azalması

Minimal invaziv göğüs ameliyatlarının postoperatif ağrıyı ve komplikasyon riskini azalttığı bilimsel çalışmalarla gösterilmiştir. Daha az kanama, enfeksiyon ve diğer komplikasyon riski ile gelir. Enfeksiyon, kanama ve solunum problemleri gibi sorunlar geleneksel açık ameliyata göre daha azdır.

Göğüs kafesi açılmadığı için dış ortam ile temas daha az olur ve bu da enfeksiyon riskinin azalmasını sağlar. Büyük cerrahi travmalar vücudun bağışıklık yanıtını baskılayabilir ancak VATS daha az travma ile bu baskıyı minimize eder. İmmün sistem daha az etkilenir.

Hızlı mobilizasyon akciğer sönmesi ve pıhtı atma riskini azaltır. Sinir hasarının minimum olması kronikleşen göğüs ağrısı riskini de azaltır.

Sıkça Sorulan Sorular

VATS (Video Yardımlı Torakoskopik Cerrahi), göğüs kafesi içindeki organları küçük kesilerle ameliyat etmek için kullanılan minimal invaziv bir cerrahi yöntemdir. Geleneksel açık cerrahiye göre daha küçük kesilerle yapılır ve bir kamera yardımıyla görüntü alınarak işlem gerçekleştirilir.

VATS ameliyatının süresi yapılacak işleme göre değişiklik gösterir. Basit prosedürler 1-2 saat sürerken, daha karmaşık ameliyatlar 3-4 saat veya daha fazla sürebilir. Akciğer lob rezeksiyonu gibi işlemler genellikle 2-3 saat arasında tamamlanır.

VATS ameliyatı sonrası iyileşme süreci açık cerrahiye göre çok daha hızlıdır. Hastanede kalış süresi genellikle 2-5 gün arasındadır. Çoğu hasta 2-4 hafta içinde günlük aktivitelerine dönebilirken, tam iyileşme 6-8 hafta sürebilir. Ağrı da açık cerrahiye göre önemli ölçüde daha azdır.

Her cerrahi işlemde olduğu gibi VATS'ın da bazı riskleri vardır: kanama, enfeksiyon, hava kaçağı, sinir hasarı, ve çok nadir olarak açık cerrahiye geçiş ihtiyacı. Ancak bu riskler geleneksel açık cerrahiye göre daha düşüktür. Deneyimli bir cerrah tarafından yapıldığında VATS güvenli bir prosedürdür.

VATS ameliyatı akciğer kanseri, akciğer nodüllerinin çıkarılması, pnömotoraks (akciğer çökmesi), plevral effüzyon, mediasten tümörleri, göğüs duvarı hastalıkları, hiperhidroz (aşırı terleme) tedavisi ve biyopsi işlemleri için kullanılabilir.

VATS ameliyatında 1-3 adet küçük kesi (1-2 cm) yapılırken, açık cerrahide 15-20 cm'lik büyük bir kesi yapılır. VATS'ta daha az ağrı, daha kısa hastanede kalış süresi, daha hızlı iyileşme, daha az yara izi ve daha düşük komplikasyon riski vardır. Kozmetik sonuçlar da VATS'ta çok daha iyidir.

Detaylı Bilgi ve İletişim İçin Formu Doldurun!