Akciğer Kanseri Cerrahisi Nedir? Hangi Yöntemler Kullanılır?

Akciğer kanseri cerrahisi, hastaların sadece %25'inin ulaşabildiği bir tedavi şansı olmasına rağmen, erken dönemde yapıldığında %80-90 oranında başarı sağlar. Ancak araştırmalar, her 5 hastadan yalnızca 1'inin ameliyat için uygun olduğunu göstermektedir. Bu yazıda, akciğer kanseri cerrahi tedavisinin ne zaman uygulandığını, hangi akciğer kanseri cerrahi tedavi yöntemlerinin kullanıldığını, akciğer kanseri cerrahi tedavi nasıl yapılır sorularını ve akciğer kanseri cerrahi tedavisi avantajlarını sizler için detaylı şekilde ele alacağız.

Akciğer Kanseri Cerrahisi Nedir?

Akciğer kanseri cerrahisi, kanserli akciğer dokusunun ameliyatla vücuttan çıkarılmasını sağlayan bir tedavi yöntemidir. Erken evredeki akciğer kanserlerinde en etkili yaklaşım olarak kabul edilir ve tümörlü bölgenin tamamen uzaklaştırılmasını hedefler.

Bu cerrahi yöntem, hastalığın başka organlara yayılmadan önce fark edilmesi durumunda uygulanır. Başka bir deyişle, kanser hücreleri akciğer bölgesinden göğüs kafesi içinde veya vücudun başka yerlerinde yayılım göstermemişse cerrahi tedavi devreye girer. Tümörün erken evrede saptanabilmesi, tedavi başarısını doğrudan etkiler.

Akciğer kanseri ameliyatı için uygun bulunmak önemli bir fırsattır. Çünkü hastaların %80'i gibi büyük bir bölümünde kanser ancak 3. ve 4. evrelerde tespit edilir, bu geç evrelerde ameliyatın belirgin bir yararı olmaz. Dolayısıyla, erken tanı hayati önem taşır.

Ameliyat Uygulanabilmesi İçin Üç Koşul

Akciğer kanserli hastalarda ameliyat uygulanabilmesi için üç durumun birlikte bulunması gerekir:

• Kanserin başka organlara yayılma (metastaz) yapmamış olması
• Kanserin tamamının çıkartılabilir olması
• Hastanın kalp ve solunum fonksiyonlarının yeterli düzeyde olması

Cerrahi tedavi, sadece tedavi amacıyla değil, aynı zamanda teşhis amaçlı uygulamalar için de tercih edilebilmektedir. Özellikle hastalığın kesin tanısının konulması veya yayılım durumunun belirlenmesi gereken durumlarda bu yöntem kullanılır.

Bütün bilimsel çalışmalar, tedavi başarısını etkileyen en önemli faktörün ameliyatla geride kanser hücresi bırakmadan tümörün tamamen çıkarılması olduğunu kanıtlamıştır. Aslında, cerrahi müdahalenin kapsamı tümörün yerleşimine ve akciğerin ne kadarının korunabileceğine göre değişir. Bu nedenle her hasta ayrı değerlendirilmeli ve ona göre tedavi seçenekleri belirlenmelidir.

Akciğer kanseri cerrahi tedavisi, göğüs hastalıkları, göğüs cerrahisi, patoloji, radyoloji, nükleer tıp ve onkoloji uzmanlarının işbirliği gerektiren çok disiplinli bir yaklaşımdır. Bu ekip çalışması, hastaya en uygun tedavi planının oluşturulmasını sağlar.

Akciğer Kanseri Cerrahi Tedavisi Ne Zaman Uygulanır?

Cerrahi müdahale, hastalık erken evredeyken ve tümör akciğerle sınırlı olduğunda öncelikli tedavi seçeneğidir. Akciğer kanseri ameliyatı ancak hastalığın erken evrelerinde fark edildiğinde uygulanan bir yöntemdir. Özellikle küçük hücreli dışı akciğer kanseri tanısı alan ve uzak yayılımı olmayan hastalarda ameliyat öncelikli seçenek olabilir.

Tedavi kararı, medikal onkoloji, radyasyon onkolojisi, göğüs hastalıkları ve göğüs cerrahisinin yer aldığı multidisipliner bir ekip tarafından verilir. Bu konseyde hastanın filmleri, biyopsi sonuçları, solunum testleri ve genel kondisyonu detaylıca değerlendirilir.

Metastaz Durumu

Kanserin başka organlara yayılma yapmamış olması, ameliyat için ilk şarttır. Bu durum yapılan tetkikler, özellikle PET-BT ile tespit edilir. Kanserin sadece akciğerde olduğu, kemik, beyin, böbrek üstü bezi, karaciğer veya başka bir organda yayılım olmadığı durumlarda ameliyat uygulanabilir.

Akciğer kanseri 4 farklı evrede ortaya çıkar ve ameliyat sadece 1. ve 2. evrede uygulanır. Bazı 3. evre hastalarda da cerrahi değerlendirilebilir. Eğer kanser uzak organlara sıçramışsa, yani Evre 4 olmuşsa, öncelik genellikle sistemik ilaç tedavileridir.

Erken evre olarak adlandırılan grupta tümör henüz küçüktür ve lenf bezlerine belirgin bir yayılım göstermemiştir. Bu grup, cerrahi tedavi için en ideal adaylardır ve başarı şansı en yüksek olan gruptur.

Tümörün Yayılım Derecesi

Ameliyat için tümörün tamamının çıkartılabilir olması gerekir. Eğer kanser yakınındaki diğer yapıların içerisine girmiş ise tam olarak çıkartılması mümkün olmayabilir. Omurga, büyük damarlar, aort, yemek borusu veya kalp gibi yapılara tutulum göstermiş tümörlerde ameliyat uygulanmaz.

Tümörün boyutu, lenf nodu tutulumu ve çevre dokulara yayılım durumu detaylı şekilde değerlendirilir. PET-CT ve biyopsi sonuçları karar sürecinde belirleyicidir. Hastalık lokal ileri aşamaya gelmişse, yani tümör büyüyüp göğüs duvarına, kaburgalara veya nefes borusuna dayanmışsa, cerrahi plan tamamen değişir.

Hastanın Genel Sağlık Durumu

Hastanın kalp ve solunum fonksiyonlarının yeterli düzeyde olması zorunludur. Bunu ortaya koymak için solunum testleri ve kalp incelemeleri yapılır. Yapılacak ameliyatla hastanın kanserli olan belli bir akciğer dokusu çıkartılacağından, kalp ve solunum fonksiyonları yeterli düzeyde olmalıdır.

Hastanın solunum kapasitesi ve genel sağlık durumu cerrahi uygunluk açısından önemlidir. İleri yaş tek başına engel değildir ancak ek hastalıklar risk oluşturabilir. Hastanın genel performans skoru değerlendirilerek cerrahi uygunluk belirlenir.

Bazen hastalık ileri evrede olabilir veya tümör çok büyük olabilir. Bu durumlarda konsey, önce ilaç tedavisi ile tümörü küçültme, ardından ameliyat etme stratejisini belirleyebilir.

Akciğer Kanseri Cerrahi Tedavi Yöntemleri

Akciğer kanseri ameliyatları iki temel yaklaşımla gerçekleştirilebilir: açık veya kapalı cerrahi. Hastaların %85'inde kapalı yöntem uygulanabilirken, %15'lik grupta açık ameliyat gerekebilir. Cerrahın kapalı operasyonlardaki tecrübesi arttıkça bu oran daha da yükselir.

Açık Cerrahi Yöntem

Torakotomi olarak bilinen açık cerrahi, göğüs duvarında kaburgalar arasından yapılan bir kesiyle gerçekleştirilir. Bu yöntemde cerrah, operasyon sahasını doğrudan çıplak gözle görür ve elleriyle dokulara müdahale edebilir.

Kesinin büyüklüğü 15-20 cm arasında değişir. Ekartör denilen özel bir aletle kaburgalar ayrılır ve göğüs boşluğuna erişim sağlanır. Ameliyat süresi hastalığın derecesine göre 2-5 saat sürebilir. Hastanede kalış süresi ortalama 5-7 gün civarındadır.

Açık cerrahi özellikle belirli durumlarda tercih edilir. Genellikle 7-10 santimetreyi aşan büyük tümörlerde veya göğüs duvarına yayılım gösteren kitlelerde uygulanır. Tümörün ana damarları veya bronşları sardığı, hassas damar dikimi gerektiren karmaşık vakalarda geniş görüş alanı sağlar.

Daha önce geçirilmiş akciğer ameliyatı, ağır enfeksiyonlar veya radyoterapi nedeniyle yoğun yapışıklıklar gelişmişse açık yöntem daha güvenlidir. Ayrıca kapalı ameliyat sırasında beklenmedik bir kanama veya teknik zorluk geliştiğinde hasta güvenliği için saniyeler içinde açık cerrahiye geçilebilir.

Kapalı Cerrahi Yöntem (VATS)

VATS, göğüs duvarına 1-3 santimetrik küçük kesilerle gerçekleştirilen minimal invaziv bir yöntemdir. Bu kesilerden bir kamera ve özel cerrahi aletler göğüs boşluğuna yerleştirilir. Cerrah, monitördeki görüntüleri izleyerek ameliyatı tamamlar.

Tek port VATS yönteminde ameliyat sadece tek bir küçük kesiyle yapılır. Teknolojik gelişmeler sayesinde kamera sadece 5 milimetre boyutundadır. İyileşme süresi 2-3 gün gibi kısadır.

VATS yönteminin avantajları oldukça belirgindir. Kaburgalar esnetilmeden ameliyat gerçekleştirildiği için ameliyat sonrası ağrı önemli ölçüde azalır. Hastanede kalış süresi genellikle birkaç güne iner. Daha az kanama, düşük enfeksiyon riski ve daha küçük ameliyat izi bırakması diğer önemli kazanımlardır.

Robotik Cerrahi

Da Vinci robotik cerrahi sistemi, insan elinin hareket kabiliyetini aşan bir hareket aralığı sunar. Robot kolları 540 derece dönme yeteneğine sahiptir. Cerrah bir konsola oturarak, yüksek çözünürlüklü 3 boyutlu görüntü altında ameliyatı gerçekleştirir.

Robotik sistemde 4 robot kolu bulunur. Bunlardan biri kamera, diğerleri cerrahi aletleri tutar. Sistem, cerrahın el titremelerini aletlere iletmez. Görüntü 10-12 kat büyütülür.

Robotik cerrahinin en büyük avantajı, lenf bezlerinin temizlenmesinde video yardımlı ameliyatlardan daha başarılı olması ve onkolojik üstünlük sağlamasıdır. Daha az ağrı, hızlı iyileşme, minimal kan kaybı ve daha iyi kozmetik sonuçlar sunar. Hastanede kalış süresi genellikle 2-3 güne iner.

Ancak robotik cerrahi her hasta için uygun olmayabilir. Özellikle erken evre akciğer kanseri hastalarında tercih edilir.

Akciğer Kanseri Ameliyat Türleri

Ameliyat türü, tümörün konumuna ve büyüklüğüne göre belirlenir. İnsan vücudunda sağ ve sol olmak üzere iki akciğer bulunur. Sağ akciğer 3 lobdan, sol akciğer ise 2 lobdan oluşur. Her lobun içinde kendi alt bölümleri olan segmentler vardır. Sağ akciğerde toplam 10, sol akciğerde ise 8 segment bulunur.

Segmentektomi

Segmentektomi, akciğerin küçük bir segmentinin çıkarılmasını içerir. Sınırlı tümör varlığında tercih edilir. Erken evre vakalarda uygulanan bu yöntem sayesinde sağlıklı akciğer dokusu fazlaca korunur.

Özellikle 2 cm veya daha küçük tümörlerde etkili sonuç verir. Solunum fonksiyonu kısıtlı olan hastalarda bile uygulanabilir. Bu yöntem akciğerin solunum kapasitesini sınırlı seviyede düşürdüğü için güvenlidir.

Son yıllarda kanserin çok erken evrelerde yakalanabilmesi sayesinde segmentektomi popülarite kazanmıştır. Lobektomi yerine sadece tümörün bulunduğu segment çıkarılır. Buna "parankim koruyucu cerrahi" denir.

Lobektomi

Lobektomi, bir akciğer lobunun tamamen çıkarılması işlemidir. Tümörün bir lobu kaplaması durumunda tercih edilir. Erken evre hastalarında en yaygın uygulanan ameliyat türüdür.

Hastaların büyük bölümünde ameliyat bu şekilde tamamlanır. Sağ akciğerde uygulanıyorsa sağ üst, sağ orta veya sağ alt lobektomi şeklinde adlandırılır. Sol akciğerde ise sol üst veya sol alt lobektomi olarak isimlendirilir.

Kanserli lob tamamen çıkarılır ve akciğerdeki tümör varlığı önemli ölçüde temizlenir. Ameliyat sonrası kalan sağlıklı akciğer dokusu normal şekilde çalışmaya devam eder.

Bilobektomi

Bilobektomi, iki akciğer lobunun birlikte çıkarılmasıdır. Bu ameliyat sadece sağ akciğerde uygulanabilir. Üst ve orta lob çıkarılıyorsa üst bilobektomi, alt ve orta lob çıkarılıyorsa alt bilobektomi adı verilir.

Soldaki 2 lobun çıkarılmasında tüm akciğer çıkarılmış olduğu için buna bilobektomi denilmez. Bu durum pnömonektomi olarak adlandırılır.

Pnömonektomi

Pnömonektomi, akciğerlerden birinin tamamen alındığı işlemdir. Kanserin organlardan birini tamamen sarması durumunda tercih edilir. Ciddi bir prosedürdür ve her hasta için uygun değildir.

Kanserin ana nefes borusu veya ana bir damar üzerine yerleşmiş olduğu durumlarda sağ veya sol akciğerin tamamının çıkarılması gerekli olabilir. Diğer akciğer kapasitesinin tek başına yeterli olduğu durumlarda uygulanabilir.

Hastanın solunum ve kalp fonksiyonlarının yeterli olması zorunludur. Tek akciğerle yaşamak hastanın efor kapasitesini düşürür, bu nedenle cerrahların en çok kaçındığı senaryodur.

Akciğer Kanseri Cerrahi Tedavisinin Avantajları ve Riskleri

Erken evrede tespit edilen akciğer kanserinde cerrahi tedavi, hastalıktan tamamen kurtulma şansı sunan tek yöntemdir. Başarı oranları hastalığın evresine, ameliyat tekniğine ve hastanın genel durumuna göre değişkenlik gösterir.

Cerrahi Tedavinin Başarı Oranları

Evre 1'deki hastalarda 5 yıllık yaşam beklentisi %60-80 arasındadır. Evre 2'de bu oran %40-60 seviyesine düşer. Erken evrede yakalanmış ve ameliyat edilebilmiş hastaların büyük bölümü bu hastalıktan tamamen kurtulabilmektedir.

Ameliyatla tedavi edilen hastalarda ortalama hastalıktan kurtulma oranı yarı yarıyadır. Erken dönemde saptanan ve cerrahi olarak başarıyla tedavi edilen vakalarda iyileşme oranları %80-90'ları bulmaktadır.

Ameliyat sonrasında bazı hastalarda takipte nüks olsa bile yaşam süreleri ameliyat olmayanlara göre çok daha uzundur. Dolayısıyla, cerrahi tedavi uygulanabilir hastalarda mutlaka değerlendirilmelidir.

Ameliyat Süreleri

Ameliyatın süresi, uygulanan cerrahi tipe göre değişmekle birlikte ortalama 2-5 saat sürebilir. Kapalı yöntem ameliyat tecrübeli cerrah tarafından uygulanıyorsa genelde 1-3 saat içinde sonlanır.

Büyük ve kritik organlara yakın tümörü olan hastaların ameliyatları genelde açık yöntemle yapılır ve ameliyat süresi 4-6 saate kadar uzayabilir. Ayrıca anestezi süreci göğüs cerrahisinde detaylıdır ve 30 dakika ile 1 saat arasında değişmektedir.

İyileşme Süreci

Hastalar ameliyattan sonra 3-12 gün içerisinde (ortalama 5 gün) şifa ile taburcu olur. Kapalı ameliyat olan hastalar genellikle 3-4 gün içinde taburcu edilirken, açık ameliyatlarda bu süre 5-7 günü bulabilmektedir.

Ameliyat sonrası ilk birkaç hafta istirahat ve fiziksel aktivite kısıtlaması gerekir. Tam iyileşme süreci 4-8 hafta arası değişebilir. Açık akciğer ameliyatı iyileşme süresi 4-6 hafta arasındadır.

Hasta ameliyat sonrası yoğun bakımda iki gün kalarak düzenli şekilde takip edilir. İki gün sonunda hasta kendini iyi hissettiğinde normal servis odasına alınır. Hastaların ilk 3 ay yoğun eforlarda kolay yorulma gibi şikayetleri olsa da 6 ay sonra ameliyat öncesi performanslarına kavuştukları gözlenmektedir.

Olası Riskler ve Komplikasyonlar

Akciğer kanseri ameliyatı sonrasında hastaların %5-30 kadarında çeşitli komplikasyonlar görülmektedir. Özellikle ameliyat sonrası kalp ritim problemleri gelişme oranı %5-15 arasındadır. Hastaların %4-25'inde ise zatürre meydana gelmektedir.

Lobektomi işlemi için verilen risk %2-3 civarındadır. En sık yapılan ameliyat olan lobektominin ölüm riski %2 seviyesindedir. Pnömonektomi gibi daha büyük ameliyatlarda ve ek hastalıklar varsa risk %6 civarına kadar çıkmaktadır.

Ameliyat sırasında ve sonrasındaki 30 gün içinde hayati risk segmentektomi için ortalama %1, lobektomi için %2, sol akciğerin tamamının alınması için %4, sağ akciğerin tamamının alınması için %6 civarındadır. Buna ek olarak enfeksiyon, kanama, hava kaçağı gibi komplikasyonlar görülebilir.

Akciğer Kanseri Cerrahisi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Hastalar ameliyat sürecinde birçok soru ile karşılaşır ve bu sorulara net cevaplar almak tedavi kararını kolaylaştırır.

Yaşam süresi doğrudan hastalığın hangi evrede yakalandığına bağlıdır. Erken evrede tanı konulmuş hastalarda ameliyatın gerçekleşmesi durumunda %92 oranında tamamen kurtulma olasılığı mevcuttur. Bazı tiplerde bu oran %100'e kadar çıkabilmektedir.

Birinci evre hastalarda ameliyatın başarı oranı %73 seviyesindedir. İkinci evrede ise %46 oranında başarı elde edilir. Ameliyat olmayan durumlarda bu oranlar %5'den daha düşüktür.

Özellikle erken evre hastalarında ameliyat sonrası yaşam beklentisi %85-92 arasındadır. Tedavi ve ameliyat süreci güzel ilerler ise 30 aydan 5 yıla kadar yaşam süresi elde edilebilmektedir. Eğer hasta hiç tedavi edilemez ise sağ kalım süresi 5-6 ay olarak söylenebilmektedir.

Buna karşın ilerleyen evrelerde bu oran giderek azalmaktadır. Tüm evreleri göz önüne bulundurursak akciğer kanseri olan bir hasta ortalama 8 ay yaşamaktadır.

Ameliyat için üç temel koşul aranır. Birincisi, kanserin yayılmamış olduğu durumlar gereklidir. Yayılmış akciğer kanserinde ameliyat uygulanmaz. Bu durumun bazı istisnaları vardır, örneğin beyinde tek metastaz olup tedavisinin tamamlanmış olması gibi.

İkincisi, kalp ve solunum fonksiyonları uygun hastalarda değerlendirilebilir. Ameliyat öncesinde solunumu ileri derecede bozuk olan hastalarda operasyon uygulanmaz. Bunun için solunum fonksiyon testi ve gerekirse egzersiz testi ile ölçüm yapılır.

Son 6 ay içerisinde kalp krizi geçirmiş veya önemli derecede kalp yetersizliği olan hastalarda operasyon riski yüksektir. Kardiyoloji uzmanı tarafından yapılan değerlendirmeler sonrası kalp yönünden operasyona engel olacak bir durum mevcut değilse ameliyat uygulanır.

Üçüncüsü, kanserli bölgenin tam olarak çıkartılabilir olan hastalarda uygulanır. Akciğerdeki kanser tam olarak çıkartılamayacak şekilde kalp, yemek borusu, omurga gibi etraf dokulara yayılmış ise ameliyatla başarı sağlanamaz.

Ameliyat süresi uygulanan yönteme göre farklılık gösterir. Kapalı ameliyat yöntemi ile işleme alınan hastanın ortalama ameliyat süresi 2-3 saat arasında değişkenlik göstermektedir. Tecrübeli cerrah tarafından uygulanıyor ise genelde daha kısa sürede (1-3 saat) sonlanır.

Açık ameliyatlarda durum 2,5-3 saat ile sınırlandırılabilmektedir. Büyük ve kritik organlara yakın tümörü olan hastaların ameliyatları genelde açık yöntemle yapılır ve ameliyat süresi 4-6 saate kadar sürebilir. Yaşlılarda akciğer kanseri ameliyatı ortalama 5 saati işaret edebiliriz.

Hastalar ameliyat öncesinde anestezi alır ve ameliyat sonrası genellikle bir gece tedbir amaçlı yoğun bakım ünitesinde misafir edilir. Kapalı ameliyatlar sonrasında 3 veya 4 gün hastane yatışı gerekir. Açık ameliyatlar sonrasında ise 5-7 gün hastane kalışı söz konusudur.

Ameliyat bölgesinde biriken sıvı ve havanın dışarı atılması için göğüs tüpü takılı olur. Kapalı yöntemlerle ameliyat olan hastalarda dren genellikle 2-3 gün içinde çekilir ve hasta taburcu edilir.

Çoğu hasta operasyondan sonraki 3-4 hafta içinde araba kullanmak, ofis işine geri dönmek gibi normal günlük rutinlerine başlayabilir. Akciğer ameliyatı iyileşme süreci ortalama iki aydır.

Özetle Akciğer Kanseri Cerrahi Tedavisi

Akciğer kanseri cerrahisi, erken evrede yakalandığında size tam iyileşme şansı sunan en etkili tedavi yöntemidir. Her ne kadar hastaların sadece dörtte biri ameliyat için uygun olsa da, bu fırsata sahipseniz başarı oranınız oldukça yüksektir.

Ameliyat türü ve yöntemi, tümörünüzün konumuna ve boyutuna göre belirlenir. Kapalı cerrahi teknikleri sayesinde daha kısa sürede iyileşebilir ve normal yaşamınıza dönebilirsiniz.

Erken tanı hayati önem taşır. Düzenli sağlık kontrolleri yaparak hastalığı erken evrede yakalama şansınızı artırabilirsiniz. Uzman bir ekip tarafından değerlendirilmeniz, size özel en uygun tedavi planının oluşturulmasını sağlar.

Detaylı Bilgi ve İletişim İçin Formu Doldurun!