Çfarë është Shkalla e Kurrizit (Spondilolistezë – Shkalla e Belit)? Cilat janë Simptomat dhe Metodat e Trajtimit?

Kurrizi është një strukturë e rëndësishme kockore që është përgjegjëse për qëndrimin e drejtë të trupit dhe mbron palcën kurrizore. Ai përbëhet nga më shumë se 30 kocka dhe ka rëndësi jetike. Prandaj, dëmtimet që ndodhin në kurriz mund të kenë pasoja serioze.

Kurrizi përbëhet nga kockat e quajtura vertebra, disqet që janë ngjeshur fort mes kockave dhe nyjet fasetore mbi të cilat lëvizin dhe rrotullohen vertebrat. Të gjitha këto struktura mbrojnë palcën kurrizore brenda.

Shkalla e kurrizit, e njohur si “Spondilolistezë”, përkufizohet si zhvendosja e vertebrave nga vendi i tyre dhe përparimi i tyre përpara, duke ngjeshur disa nerva dhe inde. Pabarazia dhe ngjeshja që ndodhin në vertebra e bëjnë që ato të lëvizin më shumë se sa duhet. Vertebrat lëvizin njëra mbi tjetrën. Kjo presion që krijohet ndikon jo vetëm në kurriz, por gjithashtu në bel, shpinë dhe këmbë.

Shkalla e kurrizit nuk e tregon gjithmonë veten, por zakonisht ankesa më e shpeshtë është dhimbja e belit. Ajo mund të jetë e lindur ose të ndodhë më vonë. Ka trajtime kirurgjikale dhe jo-kirurgjikale dhe periudha e shërimit nuk është shumë e vështirë.

Çfarë është Shkalla e Kurrizit (Shkalla e Belit)?

Kurrizi përbëhet nga vertebra të vendosura njëra mbi tjetrën në formë unazash. Midis çdo vertebraje ka nyje fasetore dhe disqet që lidhin kockat me njëra-tjetrën. Nyjet që kthehen nga pjesa e prapme janë nyje fasetore; nyjet që janë të orientuara nga brenda trupit janë nyje disku. Falë këtyre nyjeve, të gjitha vertebrat janë të lidhura me njëra-tjetrën në të njëjtën renditje. Nyjet ofrojnë fleksibilitet dhe lëvizje për kurrizin; ato përcaktojnë qëndrimin e kurrizit.

Midis nyjeve vertebrale ndodhen nerva. Në shkallën e kurrizit, një vertebrë lëviz përpara. Ajo përkul mbi vertebrën poshtë saj. Për këtë arsye, nervi midis dy vertebrave ngjeshet. Ky fenomen quhet “Spondilolistezë” ose shkalla e kurrizit. Shkalla e belit diagnostikohet përmes testeve të imazhit:

Röntgen
MR
Tomografia Kompjuterike

Shkalla e kurrizit klasifikohet sipas ashpërsisë së saj. Niveli 1 dhe 2 janë më pak serioze dhe nuk kërkojnë operacion. Niveli 3 dhe 4 janë me intensitet të lartë dhe më serioze. Nëse përjetoni simptoma të rënda, operacioni është i nevojshëm.

Çfarë e shkakton Shkallën e Kurrizit?

Shkalla e kurrizit zakonisht ndodh për pesë arsye kryesore: degjenerative, ishtmike, displastike, patologjike dhe traumatike.

Në spondilolistezën degjenerative, nuk ka ndonjë çrregullim në nyjet fasetore që lidhin vertebrat poshtë dhe lart. Arsyet kryesore këtu janë dëmtimi i indeve që ndodh për shkak të plakjes. Degjenerimi i nyjeve fasetore dhe disqeve është i lidhur me plakjen. Pabarazia e një vertebra ndaj një tjetre shkakton lëvizjen përpara të vertebrës. Kjo zakonisht ndodh pas moshës 40 vjeçare. Ajo ndodh më shpesh te gratë.
Në spondilolistezën ishtmike, ka çrregullim në nyjet fasetore në pjesën e pasme të vertebrave. Arsyet kryesore për këtë lloj nuk janë plotësisht të njohura, por një shkak i mundshëm është mikrotrauma që ndodh te individët që ushtrojnë sporte si gimnasitikë, futboll, dhe mundje që shtrijnë nyjet e belit.
Spondilolisteza displastike është e lindur dhe ndodh për shkak të një renditjeje anormale të nyjeve fasetore.
Spondilolisteza patologjike ndodh për shkak të çrregullimeve në kocka dhe indet lidhëse që ndikojnë në shumë organe të trupit ose infeksione. Përveç kësaj, ajo mund të shkaktohet nga neoplazma (ind i ri, tumor) dhe procese të padëshiruara pas trajtimit, të njohura si proceset iatrogjene (të shkaktuara nga njeriu).
Spondilolisteza traumatike ndodh shpesh si rezultat i një trauma dhe shkaktohet nga frakturat e nyjeve fasetore.
Një faktor shtesë rreziku për shkallën e kurrizit është gjenetik. Duhet të merret parasysh shkalla e kurrizit, skolioza dhe spina bifida e fshehur në të afërmit e parë.

Kush e ka Shkallën e Kurrizit?

Shkalla e kurrizit zakonisht shfaqet në kurrizin e poshtëm, por gjithashtu mund të ndodhë në kurrizin e qafës dhe rrallë në kurrizin e shpinës.

Spondilolisteza degjenerative zakonisht ndodh te të rriturit pas moshës 40-50 vjeçare. Për shkak të arsyeve hormonale, ajo ndodh më shpesh te gratë sesa te burrat. Rreziku rritet sidomos në rastin e obezitetit. Shanset që të mos rriten gradat e shkallës së kurrizit për të moshuarit me shkallë të ulët 1 dhe 2 janë të ulëta.
Spondilolisteza ishtmike është e zakonshme te të rinjtë dhe të rriturit që ushtrojnë sporte të ndryshme. Megjithatë, ndonjëherë nuk vërehet deri sa të zhvillohen simptomat në moshën e rritur. Ajo ndodh më shpesh te burrat sesa te gratë.
Spondilolisteza displastike është një gjendje e lindur. Prandaj, ajo shfaqet zakonisht te foshnjat dhe fëmijët. Ajo ndodh më shpesh te vajzat sesa te djemtë. Fëmijët me shkallë të kurrizit kanë një mundësi të lartë që shkalla të rritet gjatë pubertetit.

Shkalla 1 e kurrizit përbën gati 75% të të gjitha rasteve. Shkalla më e zakonshme e kurrizit ndodh në vertebrat L5-S1. Zona e dytë më e zakonshme është vertebrat L4-5.

Si të Parandaloni Shkallën e Kurrizit?

Për të reduktuar rrezikun e zhvillimit të shkallës së kurrizit, ju mund të merrni disa hapa të rëndësishëm:

Ushtrohet rregullisht, e cila është e rëndësishme për forcimin e muskujve të shpinës dhe barkut.
Një dietë e mjaftueshme dhe e ekuilibruar ndihmon në ruajtjen e strukturës së fortë të kockave dhe ndihmon në mbajtjen e peshës trupore të shëndetshme.
Shkëputja nga kilogramët e tepërt ndihmon në eliminimin e presionit të shtuar në pjesën e poshtme të trupit.

Cilat janë Simptomat e Shkallës së Belit?

Shkalla e belit nuk e tregon gjithmonë veten dhe mund të mos vërehet, por simptomat më të zakonshme janë si më poshtë:

Dhimbje në bel
Dhimbje dhe tension muskulor
Dhimbje që shkon në këmbë, mpirje dhe ndjesi gjilpërash
Dobësi në këmbë dhe mënyrë anormale e ecjes
Dhimbje dhe mpirje në kofshë
Vështirësi në qëndrim
Spazma dhe tensioni në muskujt e pasmë të kofshës (hamstrings)
Dhimbje që përkeqësohet me ushtrime

Nervi i dëmtuar që ngjeshet midis vertebrave shkakton veçanërisht dhimbje në bel. Përveç kësaj, ndjesia e tensionit, dobësisë në muskujt e këmbëve dhe ndjesia e gjilpërave në kofshë dhe bel është rezultat i presionit të bërë mbi rrënjët nervore.

Cilat janë Metodat e Trajtimit?

Sipas studimeve, rreth 76% e pacientëve pa simptoma neurologjike tregojnë se simptomat nuk përparojnë dhe mund të trajtohen me trajtim konservator (periudha e ndjekjes dhe ilaçeve). Edhe nëse ka ankesat neurologjike, trajtimet jo-kirurgjikale duhet të jenë prioritet. Trajtimet konservatore që rekomandohen shpesh janë:

Përdorimi i ilaçeve anti-inflamatore jo-steroide (analgjezikë, anti-inflamatorë)
Fizikoterapia, ushtrime aerobike
Kontrolli i peshës
Kontrolli i osteoporozës

Në fizikoterapi, aplikohen ushtrime të veçanta. Forcohen dhe shtrihen muskujt e shpinës, belit, këmbëve dhe barkut. Ushtrimet e përkuljes-shtrirjes, ecjes dhe biçikletës janë ushtrime që synojnë të rrisin kapacitetin funksional. Këto synojnë të reduktojnë dhimbjen, të rrisin lirinë e lëvizjes në zonën e belit dhe të përdorin saktë kurrizin. Në rastin e simptomave akute, mund të preferohet injeksioni i steroidëve në zonën ku ndodhet presioni që shkakton dhimbje.

Nuk ka standarde të qarta për trajtimin kirurgjik. Megjithatë, janë përcaktuar kritere të rëndësishme:

Dhimbje në bel dhe këmbë që përsëriten për më shumë se tre muaj dhe ndikojnë negativisht në cilësinë e jetës, pavarësisht trajtimit konservator
Dobësi ose dëmtim neurologjik në përkeqësim
Probleme me kontrollin e fshikëzës, urinim të pakontrolluar dhe defekim të pavullnetshëm

Qëllimi i kirurgjisë është të eliminojë presionin mbi nerva. Trajtimi kirurgjik përfshin dekompresion (heqja e presionit mbi nerva), fundus me ose pa instrumente ose një kombinim të fundusit.

Trajtimi i fundusit është bashkimi i vertebrës së zhvendosur me vertebrën poshtë saj me ndihmën e shufrave metalike, vidave dhe greftave të kockave. Qëllimi i trajtimit të fundusit është të parandalojë pabarazinë dhe të reduktojë dhimbjen e lidhur me nyjet fasetore. Në trajtimin e fundusit ka trajtime me dhe pa implante.

Trajtimi i dekompresionit është një procedurë që bëhet për të lehtësuar presionin mbi nervat e palcës kurrizore të ngjeshura.

Çfarë Duhet Të Keni Parasysh Pas Operacionit të Shkallës së Kurrizit?

Shërimi pas operacionit mund të zgjasë disa javë, por shumica e simptomave të shkallës së kurrizit shërohen.

Pas operacionit të spondilolistezës, është normale të keni dhimbje për një kohë në zonën e operuar. Koha e qëndrimit në spital varet nga gjendja fiziologjike e trupit tuaj dhe lloji i operacionit. Trajtimi i dhimbjeve vazhdon për t’ju ndihmuar të përballoni dhimbjet gjatë procesit të operacionit dhe pas tij. Dhimbjet në këmbë para operacionit zakonisht përmirësohen menjëherë. Megjithatë, kalimi i dhimbjes dhe lodhjes pas operacionit mund të zgjasë deri në gjashtë javë.
Disa pacientë pas operacionit mund të kenë vështirësi në urinim. Ky është një fenomen kalimtar. Megjithatë, ndonjëherë problemet me fshikëzën ndodhin për shkak të dëmtimit të nervave.
Kur të ktheheni në shtëpi, mund të keni nevojë për ndihmë për punët tuaja në fillim. Mos u ngutni për të ngritur peshë dhe për të bërë punë të lodhshme në shtëpi. Ju mund ta menaxhoni procesin më pa dhimbje duke rritur gradualisht aktivitetin tuaj ose duke marrë ndihmë.
Pas operacionit, duhet të vazhdoni me fizikoterapi, duke ndjekur rregullisht ushtrimet e rekomanduara nga fizioterapisti. Këto ushtrime ndihmojnë në përshpejtimin e procesit të shërimit. Është më mirë të mos e teproni dhe të mos e ngarkoni veten gjatë ushtrimeve për të reduktuar dhimbjet.
Sportet dhe ecjet që bëhen pa e ngarkuar trupin janë ideale për të mbajtur aktiv. Megjithatë, sigurohuni të konsultoheni me mjekun tuaj për aktivitetet tuaja.
Pas operacionit, mos u ngutni të drejtoni automjetin. Ilaçet që do të merrni për dhimbjen mund t’ju bëjnë të ndiheni të përgjumur dhe mund të humbni kontrollin mbi automjetin. Zakonisht, shumë pacientë janë gati të drejtojnë automjetin pas disa javësh (2-6 javë).

A Përsëritet Shkalla e Kurrizit Pas Trajtimit?

Shkalla e kurrizit, ndonëse jo shumë shpesh, mund të përsëritet. Kjo ndodh nëse shkalla është e lartë dhe simptomat e vazhdueshme janë të pranishme. Megjithatë, zakonisht simptomat dhe ankesat pas operacionit përmirësohen. Pas disa muajsh pas operacionit, pacientët kthehen në jetën e tyre normale. Megjithatë, fleksibiliteti në kurriz nuk mund të jetë si më parë. Prandaj, është e rëndësishme të jeni të kujdesshëm në ushtrimet dhe aktivitetet tuaja.

Dhimbjet e shpinës dhe belit janë simptoma që nuk duhet të injorohen. Dëmtimet që mund të kenë pasoja fatale nuk janë shumë të largëta nga kurrizi. Para se të lejoni që problemet me kurrizin tuaj të pushtojnë jetën tuaj, mos e anashkaloni kontrollin. Nëse keni ankesa për dhimbje të belit dhe dyshoni për shkallën e belit, sigurohuni të konsultoheni me një profesionist shëndetësor.