Perikardit (Kalp Zarı İltihabı) Nedir? Belirtileri Nelerdir?
Perikardit, kalbi çevreleyen perikard zarının iltihaplanmasıdır. Genellikle göğüs ağrısı ile kendini gösterebilen bu hastalıkta kalbin hareketleri kısıtlanabilir. Viral enfeksiyonlar veya bazı hastalıklar sonucunda ortaya çıkabilir. Hastalığın oluşmasına neden olan faktöre ve hastanın durumuna bağlı olarak tedaviler değişiklik gösterebilir.
Perikardit (Kalp Zarı İltihabı) Nedir? Türleri Nelerdir?
Perikard kalbin dışını saran ince ve iki katmandan oluşan sıvı dolu bir kesedir. Bu kesenin iltihaplanmasına perikardit adı verilir. Hastalığın pek çok türü vardır. Bu türler belirtilere ve sebeplere göre sınıflandırılabilir. Belirtilere göre türler şunlardır:
- Akut perikardit: Aniden başlar ve direkt belirtiler ile kendini gösterir. Yaşanan belirtiler 3 ay ve daha kısa sürebilir. Genellikle doğru tedavi ile kısa sürede düzelme yaşanır.
- Kronik perikardit: Akut belirtileri görüldükten sonra 3 ay veya daha uzun sürerse kronik adı verilir.
- Tekrarlayan perikardit: Tekrarlayan ataklara verilen isimdir. Hastayı yorgun düşürür. Bu yüzden tedavi aşamalarına uyum sağlanması gerekir.
Sebeplere göre türler ise şu şekildedir:
- Konstriktif perikardit: Perikardın iltihap olan katmanı sertleşir ve kalınlaşır. Bundan dolayı belirtilerin şiddetli yaşandığı bir türdür.
- Viral perikardit: Bakteri, viral veya parazit kaynaklı bir enfeksiyon sonucu olarak gelişir.
- Üremik perikardit: Böbrek yetmezliği sonucunda oluşur.
- Malign perikardit: Vücuda yayılan bir kanser ile oluşabilir
- Travmatik perikardit: Araba kazasında göğse darbe alma sonucunda gelişebilir.
- İdiyopatik perikardit: Bilinen bir nedeni olmayan türdür.
Perikardit Belirtileri Nelerdir?
Kalp zarı iltihabı belirtileri hastalığın türüne ve hastadan hastaya değişiklik gösterebilir, ancak bu hastalıkta sıklıkla göğüs ağrısı görülür. Ağrı bıçak batması tarzında olabilir ve öksürme, yutkunma, derin nefes alma esnasında daha kötü hale gelebilir. Hastalar genellikle ağrı olduğunda öne doğru eğilerek hafiflemesini sağlar. Diğer kalp zarı iltihabı belirtileri şunlardan oluşur:
- Ateş,
- Yorgunluk,
- Taşikardi (hızlı nabız),
- Kuru öksürük,
- Yatar pozisyondayken nefes almada zorluk çekmek,
- Sırt, boyun, sol omuzda ağrı,
- Bacakların, ayakların ve bileklerin şişmesi.
Bacak, ayak ve bileklerde şişme ciddi bir belirtidir ve perikard sertleşmesinde görülür. Sertleşme olduğu zaman kalp yeterince genişleyemez ve bu yüzden taşikardi yaşanabilir. Bu belirtilerden herhangi birini yaşıyorsanız veya çevrenizde yaşayan birisi varsa, bir sağlık kuruluşundan randevu alarak muayene olunması gerekir.
Perikardit Nasıl Olur?
Kalp zarı iltihabı nedenleri arasında pek çok faktör vardır, ancak birçok hastanın nedeni belirlenemeyebilir. Kalp zarı iltihabının oluşmasında rol oynayabilen durumlar şunlardır:
- Viral enfeksiyon: Herhangi bir virüs, örneğin Sars-Cov-2 veya mide-bağırsak virüsleri, kalp zarında iltihaba sebep olabilir.
- Bakteriyel enfeksiyon: Bakteri kaynaklı enfeksiyonlar kalp zarı iltihabına neden olabilir. Tüberküloz hastalığı buna örnek olarak verilebilir.
- Genetik: Akdeniz ateşi gibi genetik ile alakalı hastalıklar, hastalığın gelişmesine yol açabilir.
- Travma: Araba kazası bir travma örneğidir, kaza esnasında göğüs yaralanması yaşanırsa travmatik kalp zarı iltihaplanması gelişebilir.
- İlaçlar: Nadir de olsa bağışıklık sistemine baskılayıcı etki yapan ilaçlar hastalığın gelişmesine katkı sağlayabilir.
- Kanser: Akciğer, meme, lenfoma gibi kanserler hastalığın gelişmesine sebep olabilir.
- Otoimmün hastalık: Lupus hastalığında bağışıklık sistemi vücuttaki zararsız hücrelere saldırır.
- Romatizmal hastalıklar: Romatoid artrit ve fibromiyalji gibi romatizmal hastalıkların bir sonucu olarak ortaya çıkabilir.
Tüm bu sebeplerin yanı sıra daha önce kalp krizi geçirmiş, açık kalp ameliyatı olmuş, hipotiroidli (tiroid bezinin az çalışması) hastalar veya radyasyon tedavisi görmüş hastaların kalp zarı iltihabı hastalığına yakalanma olasılığı daha yüksektir.
Perikardit Tanısı Nasıl Konulur?
Kalp zarı iltihabı için muayene olduğunuzda doktorunuz ağrıların seyri ve diğer belirtiler hakkında bilgi sahibi olmak isteyecektir. Aynı zamanda kalbi steteskopla dinleyebilir. Kalp zarı iltihaplanması dinlendiğinde bir sürtünme sesi duyulur. Bu ses hasta öne eğildiğinde, nefesini tuttuğunda, nefes verirken daha iyi duyulur. İltihabın durumuna bağlı olarak akciğerlerden de sesler duyulabilir. Bu ses ise perikardda çok fazla sıvı olduğu anlamına gelir. Bu muayenenin dışında doktorunuzun yapmak isteyeceği testler olabilir. Yapılabilecek testler şu şekildedir:
- Kan testleri: Kalp krizi ile kalp zarı iltihabı karıştırılabilir. Kan testleri ile hastanın kalp krizi geçirip geçirmediğine bakılabilir. Aynı zamanda kalp zarı iltihabı olan bir hastada bazı değerler de normalden yüksek olacaktır.
- Göğüs röntgeni: Kalbin boyutunu ve akciğerlerdeki sıvıyı görebilmek için yapılabilir.
- EKG: Kalbin atışında bir değişiklik olup olmadığını kontrol edebilmek amacıyla EKG çekilebilir.
- EKO: Kalbin çevresinde sıvı olup olmadığını görebilmek veya kalbi detaylı inceleyebilmek için yapılabilir. Kalınlaşmış perikard bu test ile görülür.
- Kardiyak MR: Kalp zarında fazladan sıvı varlığını veya kalınlaşmayı sorgulamaya yardımcı olur.
- Bilgisayarlı tomografi: Kalp zarındaki iltihabın, sıvının veya tümörlerin varlığına bakılır.
Perikardit Tedavisi Nasıl Yapılır?
Perikardit tedavisinde çoğunlukla ilaç ile tedavi yapılabilir, ancak sıvı birikmesi gibi bir durumda sıvının boşaltılması gerekebilir. İlaçlı tedavide ağrı ve iltihaba yönelik olarak ilaçlar reçete edilebilir. Nedene bağlı olarak ise antifungal veya antibiyotikler de gerekebilir. Belirtiler belli bir süredir devam ediyorsa ilaçların dozları arttırılabilir. Doz artışındaki yan etkilerin önüne geçebilmek için ise buna uygun koruyucu ilaçlar reçete edilebilir.
Perikarddaki sıvı birikimine perikardiyal efüzyon adı verilir. Bu sıvı birikimi hızla gerçekleşirse kalbi sıkıştırabilir ve kalbin normal çalışma rutinine engel olabilir. Bu şekilde kan basıncında düşüş yaşanabilir. Kalp basıncındaki düşüşün yanı sıra, kalp tamponadı adı verilen ve hayati tehdit oluşturan bir basınç oluşabilir. Böyle bir durumda müdahalenin gecikmemesi gerekir.
Perikarddaki fazla sıvının çıkarılması işlemine perikardiyosentez adı verilir. Bu işlem yapılırken bilgisayarlı tomografiden yardım alınarak yerleştirme doğru bir şekilde yapılır. Perikardiyosentez ile çıkarılan sıvı yetersiz olursa, perikardiyal pencere adı verilen bir başka işlem uygulanabilir. Perikardiyal pencere sırasında göğüse küçük bir kesi atılarak perikard üzerinde açıklık oluşturulur. Konstriktif perikardit türüne sahip hastalarda perikardın bir kısmının çıkarılması da gerekebilir. Bu ameliyata perikardiyektomi adı verilir ve genellikle kalp zarında skar doku gelişen hastalara uygulanır.
Perikardit Hakkında Sık Sorulan Sorular
Perikardit Kimlerde Görülür?
Perikardit her yaştan insanı etkileyebilen bir hastalıktır, ancak 16 ile 65 yaş arasındaki erkeklerde daha sık görülebilir. Aynı zamanda akut zar iltihabı tedavisi görmüş hastaların tekrarlayan perikardit olma olasılığı da yükselebilir. Böbrek yetmezliği ve tüberkülozlu hastaların da bu hastalığa yakalanma olasılığı arttabilir. Nöbette, kan pıhtılarında ve kalp ritmi düzenleyici ilaçların kullanımından sonra kalp zarı iltihabı ortaya çıkabilir.
Perikardit İlerlerse Ne Olur?
Perikardit ilerlerse, hayatı tehdit eden sorunlar ortaya çıkabilir. Oluşabilecek durumlar şunlar olabilir:
- Perikardiyal efüzyon: Bu durum kalp kasılmalarını etkiler ve kalp yetmezliğine yol açabilir.
- Konstriktif perikardit: Kalp zarı iltihabı ilerlediğinde gelişebilir ve kalbin normal çalışmasına kötü yönde etki eder.
- Perikardiyal tamponad: Sıvı birikimin sonucu basınç oluşması durumudur. Dolum ve boşalmanın önüne geçerek kalbin işlevlerini kısıtlar. Kardiyak tamponatta belirtiler şunlar olabilir: göğüste keskin ağrı, nefes almada zorlanma, bayılma, baş dönmesi, cilt renginin soluklaşması, kalp çarpıntısı ve taşikardi (hızlı nabız).
- Kalp yetmezliği: Hastalık ilerledikçe kalp kası zayıflayabilir. Zayıflama durumunda yeterli kan pompalayamadığı için kalp yetmezliği gelişebilir. Kalp yetmezliği vücutta her hücrenin yeterince oksijen alamamasına denir. Diğer kalp rahatsızlıklarıyla benzer belirtiler gösterir.
Tüm bu yan etkiler hastaların hayatlarının kalitesini düşürür ve hayatı tehdit eder. Bu yüzden perikardit belirtisi yaşıyorsanız, bir sağlık kuruluşuna başvurarak muayene olmanız tavsiye edilir.
Perikardiyektomi Sırasında ve Sonrasında Ne Olur?
Perikardiyektomi ameliyatı esnasında hastaya anestezi verilir ve hasta uyutulur. Bu ameliyatta hastaya göğüs kemiğinin üstünde paralel olacak şekilde bir kesi atılır. Perikardın hepsi veya büyük bir kısmı çıkarılır. Bu ameliyat birkaç saat sürebilir. Ameliyattan sonra anestezinin etkisi geçmeye başladıkça hastanın bilinci yerine gelir. İşlemden sonra tüm yaşam bulguları sürekli takip edilir. Aynı zamanda göğüste sıvıyı boşaltan bir tüp olabilir. Ameliyattan sonra birkaç gün doktorunuz hastanede kalmanız gerektiğini söyleyebilir. Hastaneden çıktıktan sonra doktorunuzun belirttiği zamanda tekrar muayeneye gelmeniz gerekir. Bu muayenede dikişler alınır ve durumunuz kontrol edilir.
Perikardit Ağrısı Nerede Olur?
Ağrı çoğunlukla göğüste bıçak saplanır tarzda ve hızla ortaya çıkar. Bu ağrı göğsün orta veya sol tarafına doğru ve omuzlarda yaşanabilir.
Perikardit Kalp Yetmezliği Yapar mı?
Perikardit kalp yetmezliğine yol açabilir. Özellikle konstriktif türü hastalarda hem sağ hem de sol kalp yetmezliği yaşanabilir.
Perikardit İçin Hangi Doktora Gidilir?
Kalp zarı iltihabı olduğunuzdan şüpheleniyorsanız, bir kardiyologtan randevu alarak muayene olabilirsiniz.
Perikardit (Kalp Zarı İltihabı) Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Kalp zarı iltihabı tedavi edilmediğinde aritmi, kalp yetmezliği ve karaciğer hasarı gibi olumsuz durumlara yol açabilir. Ayrıca yüksek tansiyon ve şeker hastalığı da ortaya çıkabilir. Bu yüzden siz veya çevrenizden birisi belirtiler yaşıyorsa, uzman bir doktora muayene olarak tedaviye başlanılması tavsiye edilir.
Perikardit belirtileri yaşıyorsanız geç kalmayın. Hisar Hospital Kardiyoloji uzmanlarımızdan randevu alarak detaylı muayene olabilir, kişiye özel tedavi planınızı oluşturabilirsiniz. Sağlığınız için bugün adım atın!
