Нуклеарна Медицина

Нуклеарната медицина е медицинска гранка која овозможува безбедно, безболно и економично снимање на кој било дел од телото, како и лекување на болести. За разлика од дијагностичката радиологија, која дава само анатомски информации, методите на нуклеарната медицина даваат информации за структурата и функцијата на кој било орган. Со методите на нуклеарната медицина е можно дијагностицирање, лекување и следење на сериозни болести. Најчесто болестите може да се откријат со методите на нуклеарната медицина во рана фаза – пред да станат видливи со други радиолошки методи и пред да се појават клинички симптоми. Така болеста може да се лекува поуспешно, пред да напредува понатаму. За нуклеарното снимање се користат многу мали количини радиоактивни супстанции и радиофармацевтици. Фармацевтиците се супстанции кои, кога ќе се внесат во телото, специфично се врзуваат за одреден орган, коска или ткиво. Кога се врзани со радиоактивна супстанција, тие се нарекуваат радиофармацевтици; тие стигнуваат до органот што сакаме да го снимиме, се врзуваат за него и, благодарение на својата радиоактивност, емитуваат гама-зраци, со што овозможуваат органот да се сними со гама или PET камери. Овие камери се поврзани со компјутери и така се добиваат податоци и информации за снимениот дел од телото. Дозата на зрачење што ја прима телото при нуклеарномедицинските постапки е приближно на исто ниво како кај радиолошките дијагностички методи со рендгенски зраци. Техниките што најчесто се користат во нуклеарната медицина се следниве. Планарно снимање – дава дводимензионална слика на органот и информации за неговата функција. SPECT – дава тридимензионална слика на органот и информации за неговата функција. PET – дава информации за функцијата на одреден орган, тумор или која било метаболички активна област и истовремено овозможува тридимензионално снимање.
Иако нуклеарната медицина најчесто се користи за дијагностички цели, таа има важно место и во лекувањето на некои болести. Најчестите состојби во кои нуклеарните изотопи се користат за лекување се ракот на тироидната жлезда и на простатата, хипертироидизмот, полицитемија вера (абнормално зголемување на црвените крвни клетки) и болките кај ракот на коските. Во нашето одделение за нуклеарна медицина се применуваат дијагностички методи за различни болести на кардиоваскуларниот, мускулно-скелетниот, белодробниот, ендокриниот, нервниот, урогениталниот и гастроинтестиналниот систем. Сцинтиграфските снимања се вршат со двоглава гама-камера Philips.

Примени на нуклеарната медицина

Во ендокринологијата

• Сцинтиграфија на тироидната жлезда: Дијагноза и следење на лекувањето на гушавост, намалена или зголемена функција на тироидната жлезда, проценка на јазли, постоперативно следење.

• Сцинтиграфија на паратироидните жлезди: Испитување на причините за зголемен калциум во крвта, откривање на лезии (аденоми).

Кај инфекции

• Испитување со обележани бели крвни зрнца

• Обележани имуноглобулини (хумани поликлонални имуноглобулини)

Гастроинтестинален систем

• Сцинтиграфија на црн дроб и слезина: Се изведува за испитување на абдоминална болка, функционални нарушувања, воспалителни состојби, постоперативни компликации и постојни лезии.

• Сцинтиграфија на гастроезофагеален рефлукс

• Испитување на езофагеалниот транзит

• Испитување на празнењето на желудникот (течна и цврста храна)

• Хепатобилијарна сцинтиграфија: функционални нарушувања; воспалителни состојби

• Испитување на гастроинтестинално крварење

• Сцинтиграфија на Мекелов дивертикулум

• Сцинтиграфија на плунковните жлезди

Урогенитален систем

• Сцинтиграфија на бубрежниот кортекс (статична бубрежна сцинтиграфија)

• Динамична бубрежна сцинтиграфија (ренограм)

• Бубрежна сцинтиграфија со диуретик (диуретски ренограм)

• Бубрежна сцинтиграфија со каптоприл (каптоприлска сцинтиграфија)

Кардиоваскуларен систем

• Миокардна перфузиона сцинтиграфија: одредување на областа на инфаркт и исхемија, ејекциона фракција, виталност на срцевиот мускул, срцева слабост.

• MUGA: Тест што открива глобални или регионални нарушувања во движењето на срцето. Се препорачува пред и по започнување на третмани што можат да му наштетат на срцето (особено кај пациенти со рак по хемотерапија, за испитување на регионалната и вкупната EF на срцето).

Мускулно-скелетен систем

• Коскени сцинтиграфии:Испитување на степенот на ширење на ракот во коските кај примарни тумори или метастази или на причините за болка, диференцијална дијагноза кај спортски повреди, рано откривање на фрактури

• Сцинтиграфија на коскената срцевина

Во белодробниот систем

• Белодробна перфузиона сцинтиграфија: опструкција на протокот на крв и/или на дишните патишта, одредување на веројатноста при дијагноза на белодробна емболија. Се изведува и за проценка на белодробните функции пред операција на рак на белите дробови

• Белодробна перфузиона/вентилациона сцинтиграфија: опструкција на протокот на крв и/или на дишните патишта, одредување на веројатноста при дијагноза на белодробна емболија

• Квантитативна белодробна перфузиона сцинтиграфија: се изведува и за проценка на белодробните функции пред операција на рак на белите дробови

Во централниот нервен систем

• Мозочна перфузиона сцинтиграфија (перфузионен SPECT): Најчувствителниот тест за дијагноза на епилепсија, тумори и нарушувања во крвната циркулација, особено кај лица со ризик од Алцхајмерова болест, уште пред појавата на клинички симптоми.

Други услуги

• Сцинтиграфија на солзните канали: Најчувствителниот и безболен тест за дијагноза на затнување на солзните канали.

• Лимфосцинтиграфија: Се изведува за испитување на лимфната дренажа и на причините за затнување на лимфните патишта, како и за одредување и обележување на сентинел (стражарскиот) лимфен јазол кај болести како ракот на дојката и на простатата.

• Сцинтиграфија на тестисите: Помага во диференцијалната дијагноза при проценка на болен тестис.

• Рак на дојка: Предоперативна лимфосцинтиграфија што ѝ помага на хирургијата, прикажувајќи ја лимфната дренажа преку инјекција во засегнатата дојка пред операцијата.

• Скенирање на цело тело со талиум-201.

• Туморско скенирање на цело тело со Sestamibi (MIBI)

• Третман со радиоактивен јод кај тиреотоксикоза

• Третман со фосфор-32

• Радионуклидна синовектомија.

• Радионуклидна терапија за ублажување на болката кај пациенти со силни болки предизвикани од коскени метастази