Dirsek Artrozu (Kireçlenmesi) Nedir? Belirtileri Nelerdir? Teşhis ve Tedavisi Nasıl Olur?

Dirsek artrozu, eklem kıkırdağının aşınması sonucu ağrı ve hareket kısıtlılığına neden olan bir rahatsızlıktır. Osteoartrit olarak bilinen bu durum, dirsek eklemini nadir etkilese de özellikle geçirilmiş travmalar nedeniyle erkeklerde daha sık görülür. Genellikle 50 yaş ve üzerinde başlayan şikayetler arasında ağrı ve hareket açıklığının azalması yer alır. Dirsek kireçlenmesi belirtileri, teşhis yöntemleri ve tedavi seçenekleri hakkında bilmeniz gerekenleri bu yazıda bulabilirsiniz.

Dirsek Artrozu (Kireçlenmesi) Nedir?

Eklem kıkırdağı zamanla aşındığında kemik yüzeyler birbirine sürtünmeye başlar. Bu sürtünme dirsek bölgesinde ağrı, şişlik ve hareket zorluğuna yol açar. Dirsek kireçlenmesi, tıp dilinde osteoartrit olarak adlandırılan bu eklem hastalığının dirsek eklemini etkilemesiyle ortaya çıkar.

Kıkırdak doku kemikleri kaplayan koruyucu bir tabaka görevi görür. Eklem aralığındaki sıvı ile birlikte hareketlerin sorunsuz yapılmasını sağlar. Ancak çeşitli nedenlerle bu koruyucu yapı hasar gördüğünde kemikler doğrudan temas eder. Dolayısıyla zaman içinde deformasyon, şişlik ve ağrı şikayetleri meydana gelir.

Osteoartrit genellikle yaşa bağlı doğal bir süreç olarak kabul edilir. Bununla birlikte, ileri evrede günlük yaşamı kısıtlayacak dereceye ulaştığında hastalık olarak değerlendirilir. Dirsek artrozu diğer eklemlere kıyasla daha nadir görülür. Bu durum dirseğin anatomik yapısının sağladığı doğal koruma ile ilişkilidir.

Dirsek Ekleminin Yapısı

Dirsek eklemi üç kemikten oluşur. Kol kemiği olarak bilinen humerus, ön koldaki radius ve ulna kemikleri ile birleşerek dirsek eklemini meydana getirir. Bu kemikler arasında humeroulnar, humeroradial ve proksimal radioulnar olmak üzere üç farklı eklem bulunur.

Menteşe biçimli yapısı sayesinde dirsek kolun rahat bir şekilde bükülmesine ve düz hale gelmesine olanak tanır. Ayrıca kemiklerin dizilimi az miktarda dönüş hareketine de izin verir. Bu dönme özellikle eli ağza götürme gibi günlük işlevlerde önemlidir.

Dirseğin doğal stabilitesi kemik yapılarının anatomik özelliklerinden kaynaklanır. Lateral ve medial kollateral bağ kompleksleri eklemin sabitliğini sağlayan temel yapılardır. Bu güçlü bağlar dirseği dışarıdan gelebilecek darbelere karşı korur. Benzer şekilde, eklem kapsülü lateral ve medial bölgelerde ligament yapılar sayesinde güçlü bir koruma sunar.

Osteoartrit ve Dirsek İlişkisi

Osteoartrit en fazla yük taşıyan eklemlerde görülür. Diz, kalça, el parmakları ve omurga sıklıkla tutulan bölgelerdir. Buna karşın dirsek eklemi özel bir yaralanma olmadığı sürece nadiren etkilenir. Dirseğin güçlü ligamentlerle sabitlenmiş olması bu durumun ana sebebidir.

Dirsek artrozu iki şekilde ortaya çıkar. Birincil osteoartrit hiçbir nedene bağlı olmadan zaman içinde gelişen kıkırdak bozulmasıdır. Dirsek eklemi yapı olarak stabil olduğu için bu tür hasar oldukça az görülür. İkincil osteoartrit ise altta yatan başka bir sağlık sorununa bağlı gelişir.

Travma sonrası gelişen ikincil tip dirsek kireçlenmesinin en yaygın nedenidir. Geçmiş dönemlerde meydana gelen dirsek çıkığı ve kırıkları tetikleyici rol üstlenir. Eklem bölgesindeki mikro hasarlar uzun vadede kıkırdak dokusunun daha hassas hale gelmesine neden olur. Ciddi burkulmalar ya da yanlış kaynama bağ dengesizliklerine yol açar. Hareket sırasında kıkırdağa binen yük artar ve sonuçta dirsek kireçlenmesi gelişir.

Dirsek Artrozu Nedenleri Nelerdir?

Dirsek kireçlenmesi birden fazla nedene bağlı olarak gelişebilir. Yaşla birlikte ortaya çıkan doğal aşınma, geçirilmiş yaralanmalar ve sürekli tekrarlanan hareketler eklem sağlığını olumsuz etkiler. Bölgeye gelen darbeler ya da kıkırdak yapıyı yoran aktiviteler de hastalık oluşumunda rol oynar.

Yaşlanma ve Eklem Aşınması

Yaşın ilerlemesi ve eklemin sürekli kullanılması dirsek kireçlenmesinin altında yatan temel nedendir. Zaman içinde kıkırdak dokusundaki su oranı azalır ve doğal esneklik kaybolur. Bu değişimler aşınmaların başlamasına zemin hazırlar.

Eklemin kullanıldığı aktivitelerin sık olarak tekrarlanması kemiklerin uç kısmında yer alan koruyucu kıkırdak tabakanın hasar görmesine neden olur. Koruyucu kıkırdak doku kaybı sert kemik yüzeylerinin hareket sırasında birbirine sürtünmesi ile sonuçlanır. Dolayısıyla zaman içerisinde deformasyon, şişlik ve ağrı gibi şikayetler meydana gelir.

Geçirilmiş Travmalar ve Kırıklar

Daha önceki zamanlarda meydana gelen dirsek çıkığı ve dirsek kırığı bu durumlar için tetikleyici bir rol üstlenir. Özellikle yüksek enerjili yaralanmalara bağlı kompleks dirsek kırıklı çıkıklarından sonra artroz yaygındır. Yaralanma sırasında oluşan kıkırdak hasarının varlığı ve tekrarlayan dengesizliğin derecesi artroz gelişiminde etkilidir.

Geçirilmiş travma nedeniyle meydana gelen dirsek kireçlenmesi vakaları erkeklerde kadınlara göre daha fazla görülür. Kırık ve çıkıklar iyileşme sürecinde eklem yüzeylerinde pürüzlülüğe yol açar. Yanlış kaynama ya da uygun olmayan iyileşme uzun vadede kıkırdak bozulmasını hızlandırır.

Tekrarlayan Hareketler ve Meslek Faktörleri

Bazı dirsek kireçlenmesi tespit edilen bireylerde herhangi bir geçmiş travma öyküsü bulunmayabilir. Bu bireylerde iş gereği veya günlük aktiviteler sırasında dirsek ekleminin sürekli kullanılması ile hastalık oluşur. Tekrarlayan fırlatma veya sallama hareketleri eklem dokularını yorar.

Aşçılar, boyacılar, halıcılar, otomobil sanayisi çalışanları ve su tesisatçıları zorlayıcı el hareketlerinin yoğun yer aldığı meslek grupları arasında yer alır. Benzer şekilde temizlik, yemek hazırlama ve araba tamiri gibi işlerle ilgilenen kişilerde de dirsek sorunları sık görülür. Masa başı çalışan grupta devamlı dirseği sert zemine dayamak bölgenin hasarlanmasına neden olur.

Ligament hasarı ise eklemin sabitliğinin kaybolmasına ve osteoartrit gelişimine neden olabilir. Bu şekilde gelişen dirsek kireçlenmesi olguları diğer nedenlerden kaynaklanan kireçlenme vakalarına göre daha hızlı bir seyir izleyebilir.

Risk Faktörleri

Belirli kişi gruplarında dirsek artrozu gelişme olasılığı daha yüksektir. Genel olarak dirsekte kireçlenme gelişimi açısından risk faktörleri şu şekilde özetlenebilir:

• Zorlayıcı fiziksel aktivite içeren meslek gruplarında çalışan orta yaşlı erkekler
• Daha önce dirsek bölgesini içeren travma geçirilmiş olması
• İleri yaş
• Ailede bu durumdan etkilenen başka bireylerin de bulunması

Raket sporları yapan kişiler, özellikle golf oyuncuları, tenis oyuncuları ve boksörler dirsek ağrısının en fazla oluştuğu spor branşlarıdır. Ağırlık kaldırma ve fitness gibi aktiviteler de dirsek çevresindeki tendonlara sürekli yük bindirir.

Dirsek Artrozu Belirtileri Nelerdir?

Dirsek kireçlenmesi belirtileri kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Bazı hastalar hafif rahatsızlık hissederken diğerleri şiddetli ağrı ve belirgin hareket kısıtlılığı yaşar. Şikayetler genellikle kademeli olarak başlar ve zamanla şiddetlenir. Erken dönemde fark edilen belirtiler tedavi başarısını artırır.

Ağrı ve Hareket Kısıtlılığı

Dirsek kireçlenmesi ile birlikte ortaya çıkan en sık şikayetler ağrı ve eklem hareket açıklığının kısıtlanmasıdır. Ağrı genellikle dirseğin iç veya dış kısmında belirgindir. Hareket sırasında artar, istirahatle azalabilir. Özellikle kolu tamamen açma veya yük kaldırma gibi hareketler sırasında ağrı daha da şiddetlenir.

Eklem hareket açıklığı azaldıkça günlük aktiviteler zorlaşmaya başlar. Elin istenen pozisyonu almasını sağlayan dirsek fonksiyonu bozulduğunda kişi yemek yeyemeyebilir, saçını tarayamayabilir veya tuvalet hijyenini sağlayamayabilir. Dirseği tam açamama ya da tam bükememe sorunu zamanla mesleki ve sosyal yaşamda önemli kısıtlamalara neden olur. Bazı vakalarda kavrama hareketinin tam olarak yerine getirilememesi de görülür.

Eklemde Gıcırdama ve Kilitlenme

Kireçlenmeye bağlı oluşan gıcırdama ve kilitlenme hissi dirsek artrozunun karakteristik belirtileri arasında yer alır. Gıcırdama şikayeti normal eklem yüzeyinin kaybı sonucu oluşan sürtünmeden kaynaklanır. Kıkırdak yapısının aşınması kemik yüzeylerinin pürüzlenmesine ve hareket sırasında sürtünme seslerine yol açar.

Kilitlenme şikayeti ise kıkırdak dokuda meydana gelen parça kayıpları nedeniyle kemik yüzeylerinin birbirine geçmesi dolayısıyla oluşur. Dirsek eklemini kullanırken takılma veya kilitlenme hissi meydana gelir. Normal eklem hareketinin dışında gerçekleşen bu durum nedeniyle bazen hareketin bir noktada kilitlendiği fark edilebilir. Ağrı, hareket kısıtlılığı ve fonksiyon kaybıyla birlikte görüldüğünde tıbbi değerlendirme gerekir.

Şişlik ve Tutukluk Hissi

Dirsek kireçlenmesi ile birlikte oluşabilecek bir diğer belirti de eklemde şişlik meydana gelmesidir. Genelde başlarda mevcut olmayan bu şikayet rahatsızlığın ilerlemesi ile birlikte sonraki dönemlerde ortaya çıkma eğilimindedir. Dirsek bölgesinde belirgin şişlik ve hassasiyet gözlenir.

Ayrıca tutukluk hissi çok sık görülmektedir. Bazı hastalar sabahları dirsekte tutukluk hissi ile uyanır. Eklemde gerginlik ya da esneme yetersizliği hissedilir. Dirsek hareketi sırasında sıcaklık artışı da eklem iltihabının yaygın belirtilerindendir. Hareket sonrası eklemde takılma hissi meydana gelebilir.

Sinir Sıkışması Belirtileri

Dirsek kireçlenmesinin son dönemlerinde yüzük ve serçe parmağında uyuşukluk şikayeti ortaya çıkabilir. Eklem şişliği bu bölgede yer alan kanal içerisindeki sinir yapılara baskı yaparak kubital tünel sendromu olarak tanımlanan sinir tuzaklanmasının oluşumuna zemin hazırlar. Serçe ve yüzük parmağı tarafında belirgin karıncalanma ve uyuşma gibi belirtiler gelişir.

Özellikle geceleri yüzük ve serçe parmağında uyuşma hissi artar. Uyuşmalar gece uykusunda artarak hastayı uyandıracak seviyeye gelebilir. Dirseğin iç kısmındaki ağrıya parmaklarda hissedilen uyuşma, karıncalanma veya iğne batması gibi hisler eşlik edebilir. Dirsek çevresinde bölgesel hassasiyet ve ağrı görülür. Parmak ve el kaslarında güçsüzlük, kavrama gücünde azalma meydana gelir.

Dirsek Artrozu Teşhisi Nasıl Yapılır?

Doğru teşhis etkili tedavinin temel taşıdır. Dirsek kireçlenmesi şikayetleri ile sağlık kuruluşuna başvuran hastaların değerlendirilmesinde hekimler belirli bir sıra izler. İlk aşamada hastanın ayrıntılı şikayet öyküsü alınır ve fizik muayene gerçekleştirilir.

Fizik Muayene ve Tıbbi Öykü

Fizik muayene sırasında eklem bölgesinde travma veya harabiyete neden olabilecek durumlara dair herhangi bir belirti olup olmadığı değerlendirilir. Muayenede ağrının yeri, hareket açıklığı, kas gücü ve fonksiyon kaybı kontrol edilir. Ardından çeşitli manevralar ile eklem hareket açıklığının ne kadar etkilendiği incelenir.

Dirsek yaklaşık 90 derece bükülü pozisyona getirilerek muayeneye başlanır. Hassasiyet noktaları belirlenir ve eklem hareketleri test edilir. Normal olarak dirsek bükülme hareketi 135-150 derece, düzleşme hareketi ise 0-5 derece arasında gerçekleşir. Kol yandan gövdeye yapıştırılarak ön kolun döndürme hareketleri kontrol edilir. Şişlik, kızarıklık veya deformasyon gibi görünür belirtiler de kaydedilir.

Radyolojik Görüntüleme Yöntemleri

Tanının kesinleştirilmesi için görüntüleme yöntemlerine başvurulur. Dirsek kireçlenmesi tanısında röntgen oldukça faydalı bir tetkiktir. Röntgen kemik yapılardaki bozuklukları ve dirsek kireçlenmesini ortaya koymada kullanılır.

Dirsek filminin incelenmesi ile osteoartrit nedeniyle oluşan değişikliklerin görüntülenmesi sağlanır. Kırık sonrası kireçlenme ile seyreden durumların tanısında da faydalı olan bu görüntüleme yöntemi osteoartrit nedeniyle gelişebilecek kemik parçalarının da ortaya çıkarılmasını sağlar. Röntgen eklem aralığında daralma, kemik çıkıntısı ve eklem deformiteleri gibi artrit belirtilerini tespit eder.

İleri Tanı Teknikleri

Gerekli durumlarda dirsek kireçlenmesi teşhisi amacıyla ileri görüntüleme yöntemlerinden de faydalanılır. Yumuşak doku hasarları için manyetik rezonans görüntüleme daha detaylı bilgi sağlar. Tendon ve bağ yapılarının değerlendirilmesinde ultrasonografi etkili bir seçenektir.

Bilgisayarlı tomografi kemik, kas ve eklem yapılarının ayrıntılı incelenmesini mümkün kılar. Bazı durumlarda tanı koymakta zorluk yaşandığında veya aynı seansta tedavi planlanıyorsa artroskopi hem tanı hem de tedavi amacıyla uygulanabilir.

Dirsek Kireçlenmesi Tedavisi Nasıl Olur?

Tedavi yaklaşımı hastanın şikayetlerinin şiddetine ve eklem hasarının derecesine göre belirlenir. Öncelikle cerrahi olmayan yöntemlerle başlanır ve gerekirse ileri tedavi seçeneklerine geçilir.

Cerrahi Olmayan Tedavi Yöntemleri

Şikayetlerin oluşumunu tetikleyen hareketlerin kısıtlanması tedavinin ilk adımıdır. Aktiviteler sırasında istirahat edilmesine önem verilir. Ağrıyı artıran işlerden kaçınmak ve dirseği dinlendirmek iyileşme sürecini destekler.

Atel uygulaması eklem üzerindeki stresi azaltarak rahatlamaya yardımcı olur. Bazı hastalarda dirsek bölgesine özel tasarlanmış atel veya ortez kullanımı faydalı olabilir. Koruyucu bandaj ya da dirseklik desteği ile tedaviye başlanır.

Fizik Tedavi ve Egzersiz Uygulamaları

Fizik tedavi nazikçe gerçekleştirilen egzersizler ve soğuk veya sıcak uygulamalardan oluşur. Sıcak uygulamalar, eklem hareket açıklığını artırıcı egzersizler ve kas güçlendirici çalışmalar uygulanır. Buz uygulamaları ve antienflamatuar ilaçlar ağrının azaltılması amacıyla kullanılır.

Eklem hareket açıklığı egzersizleri ve germe egzersizleri programa dahil edilir. Akut iltihaplanma ve ağrı azalınca el bileği, önkol ve omuz kaslarını güçlendirme egzersizlerine başlanır. Kas-iskelet sisteminin dengesini sağlamak ve dirsek ekleminin hareket açıklığını korumak hedeflenir.

İlaç Tedavisi ve Enjeksiyonlar

Ağrı kontrolünde nonsteroid antienflamatuar ilaçlar reçetelendirilir. Şiddetli inflamasyon durumlarında kortikosteroid enjeksiyonları ağrıyı kısa sürede azaltabilir. Steroid enjeksiyonu tedavisine ilerlemiş vakalarda başvurulabilir.

Hyaluronik asit enjekte edilmesi ile gerçekleştirilen viskosuplementasyon osteoartrit vakalarında alternatif tedavi yöntemidir. Eklem sıvısının kalitesini artırarak şikayetlerin kontrol altına alınmasını amaçlar. Gerekli görülen hastalarda PRP uygulamaları ağrının kontrol altına alınması ve iyileşmenin desteklenmesi amacıyla yapılabilir.

Cerrahi Tedavi Seçenekleri

Cerrahi dışı yöntemlerle şikayetlerin kontrol altına alınamaması halinde ameliyat tedavisi gündeme gelebilir. Bu bireylerde genellikle görüntüleme tetkiklerinde eklem yüzeyinde ağır harabiyet söz konusudur.

Artroskopik Cerrahi ve Protez Uygulamaları

Artroskopik olarak gerçekleştirilen dirsek kireçlenmesi cerrahisi şikayetlerin kontrol altına alınması ve hareket açıklığının iyileştirilmesinde oldukça etkili bir yöntemdir. Bu prosedür sırasında ayrık kemik ve kıkırdak parçalarının çıkarılması ve eklem yüzeyinde meydana gelen inflamatuar değişikliklerin temizlenmesi gerçekleştirilir. Sadece cilt üzerinden birkaç ufak kesi atılarak yapılabilir.

Eklem yüzeyinin tamamen hasarlandığı olgularda protezler kullanılarak gerçekleştirilen eklem replasman tedavisi gündeme gelebilir. Doğru şekilde seçilen hastalarda ağrı ve fonksiyon kaybı gibi şikayetlerde belirgin iyileşme sağlanabilir.

Dirsek Artrozu Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Özetle Dirsek Artrozu

Dirsek kireçlenmesi günlük yaşamınızı zorlaştıran ciddi bir rahatsızlık olabilir. Dolayısıyla ağrı, hareket kısıtlılığı ve şişlik gibi belirtileri erken fark etmek önemlidir.

Cerrahi olmayan yöntemlerle başlayan tedavi seçenekleri çoğu hastada etkili sonuçlar verir. İlerlemiş durumlarda ise artroskopik cerrahi gibi yöntemler fonksiyon kaybını geri kazandırabilir.

Şikayetleriniz başladığında mutlaka bir uzmana danışın. Erken teşhis ve doğru tedavi planı ile dirseğinizin hareket açıklığını koruyabilir, günlük aktivitelerinize rahatça devam edebilirsiniz.

Dirsek artrozu, eklem kıkırdağının aşınması sonucu ağrı ve hareket kısıtlılığına neden olur. Belirtileri, teşhis yöntemleri ve tedavi seçenekleri hakkında detaylı bilgi için yazımızı okuyun.