Kanceri i gjuhës: shenjat e para, stadet dhe trajtimi

Një plagë në gjuhë që nuk shërohet prej dy-tre javësh, një njollë e bardhë ose e kuqe në anë të saj, apo një gungë e vogël që ndihet e fortë në prekje, shpesh i atribuohen fërkimit me dhëmbin ose një afte. Shumica e tyre janë vërtet të padëmshme. Por edhe kanceri i gjuhës fillon pikërisht kështu, në heshtje. Kur zbulohet herët, mund të trajtohet duke ruajtur funksionet e gjuhës. Në këtë faqe do të gjeni shenjat e para të kancerit të gjuhës, si ta dalloni nga afta, cilin mjek duhet të vizitoni dhe cilat janë mundësitë e trajtimit.

Çfarë është kanceri i gjuhës?

Kanceri i gjuhës është një tumor malinj që zhvillohet nga qelizat që veshin sipërfaqen e gjuhës. Mbi 90 për qind e rasteve janë karcinoma skuamoze. Sëmundja ndahet në dy grupe sipas pjesës së gjuhës ku fillon, dhe ky dallim ndikon edhe në trajtim:

• Kanceri i gjuhës brenda gojës: Zhvillohet në dy të tretat e përparme të gjuhës, pjesën që duket brenda gojës. Më shpesh shfaqet në anët e gjuhës. Meqë mund të shihet me sy, vihet re më herët. Bën pjesë në grupin e kancereve të gojës.

• Kanceri i bazës së gjuhës: Zhvillohet në të tretën e pasme të gjuhës, që shtrihet drejt fytit. Meqë nuk shihet me sy, shpesh zbulohet më vonë. Në vitet e fundit dihet se një pjesë e konsiderueshme e tumoreve në këtë zonë lidhen me infeksionin HPV.

Shenjat e para të kancerit të gjuhës

Në fazat e hershme kanceri i gjuhës zakonisht nuk dhemb, prandaj shenjat e para mund të kalojnë lehtë pa u vënë re. Nëse ndryshimet e mëposhtme zgjasin më shumë se dy deri në tre javë, duhet të vizitoheni:

• Plagë në gjuhë që nuk shërohet, sidomos në anë të gjuhës

• Njollë e bardhë që nuk hiqet me fshirje (leukoplakia) ose njollë e kuqe, si kadife (eritroplakia)

• Fortësi, trashje ose ngritje që ndihet me prekje

• Zonë që gjakon pa shkak

• Mpirje, djegie ose dhimbje e vazhdueshme në gjuhë

• Dhimbje që përhapet në veshin e së njëjtës anë

• Vështirësi gjatë të folurit ose gëlltitjes, vështirësi në lëvizjen e gjuhës

• Ënjtje në qafë që preket me dorë dhe nuk largohet

Shumica e tumoreve brenda gojës duken si një plagë që zgjat prej kohësh, me buzë paksa të ngritura dhe bazë të fortë. Njollat e kuqe mbartin rrezik më të lartë për kancer se njollat e bardha.

Simptomat e kancerit të bazës së gjuhës

Tumoret në bazën e gjuhës zakonisht rriten pa u parë. Ankesat tipike janë dhimbja e fytit që nuk kalon, ndjesia sikur diçka ka mbetur në fyt, vështirësia në gëlltitje, dhimbja e veshit dhe zëri i mbytur, sikur të flisni me një patate të nxehtë në gojë. Te disa pacientë shenja e parë dhe e vetme është një ënjtje pa dhimbje në qafë. Prandaj çdo ënjtje në qafë që zgjat më shumë se tre javë duhet patjetër të vlerësohet nga mjeku.

Kanceri i dyshemesë së gojës dhe i uvulës (gjuhëzës)

Tumoret që dalin në dyshemenë e gojës, nën gjuhë, shfaqen njësoj si kanceri i gjuhës: plagë që nuk shërohet, njollë e bardhë ose e kuqe, apo ënjtje, dhe trajtohen nga i njëjti ekip. Ndërsa ajo që në popull quhet "gjuhëz" nuk është pjesë e gjuhës, por uvula që varet nga pjesa e pasme e qiellzës. Kanceri në këtë zonë është i rrallë dhe trajtohet në grupin e kancereve të fytit. Nëse në gjuhëz keni plagë që nuk shërohet, ënjtje ose dhimbje fyti vetëm në njërën anë, duhet të vizitoheni te mjeku otorinolaringolog (ORL).

Plagë në gjuhë: aftë apo kancer?

Pjesa më e madhe e plagëve në gjuhë janë afta ose plagë nga fërkimi me dhëmbët apo protezën. Tabela e mëposhtme ndihmon për të kuptuar dallimin, por diagnoza e saktë vendoset vetëm me vizitë dhe biopsi.

Shkurt, çdo plagë në gjuhë që nuk shërohet brenda dy-tre javësh, edhe pasi dhëmbi i mprehtë është rregulluar ose proteza është përshtatur, duhet të kontrollohet nga mjeku. Më shumë informacion gjeni në faqen tonë për aftat.

Çfarë e shkakton kancerin e gjuhës?

• Cigarja dhe produktet e tjera të duhanit: Janë faktori kryesor i rrezikut. Edhe nargjileja, llulla dhe duhani që përtypet e rrisin rrezikun.

• Alkooli: Rreziku shumëfishohet, sidomos kur përdoret së bashku me duhanin.

• Infeksioni HPV: Lidhet ngushtë me kanceret e zonës së fytit, në radhë të parë me ato të bazës së gjuhës.

• Leukoplakia dhe eritroplakia afatgjata: Janë lezione parakanceroze që mund të kthehen në kancer dhe kërkojnë ndjekje të rregullt.

• Shëndeti i gojës: Higjiena e dobët e gojës dhe dhëmbët e thyer ose protezat e papërshtatshme që fërkojnë vazhdimisht gjuhën renditen ndër faktorët që mund të kontribuojnë.

• Imuniteti i dobësuar: Rreziku është më i lartë te personat që marrin ilaçe pas transplantit të organeve.

Kanceri i gjuhës shfaqet më shpesh pas moshës 50 vjeç. Megjithatë, në vitet e fundit po shtohet edhe te pacientët e rinj që nuk pinë duhan dhe alkool. Për të lënë duhanin mund të merrni ndihmë në Klinikën për lënien e duhanit, ndërsa për mbrojtjen nga HPV mund të lexoni faqen tonë për vaksinën HPV.

Cilin mjek duhet të vizitoni për kancerin e gjuhës?

Kur vini re një ndryshim të dyshimtë në gjuhë, mund t'i drejtoheni një specialisti otorinolaringolog (ORL), mundësisht një mjeku që merret me kirurgjinë e kokës dhe qafës. Edhe stomatologët janë shpesh të parët që vënë re ndryshimet në gjuhë gjatë kontrollit rutinë dhe, kur duhet, e drejtojnë pacientin te specialisti. Pas diagnozës, trajtimi planifikohet nga një ekip i përbërë nga kirurgu i kokës dhe qafës, radioonkologu, onkologu mjekësor, kirurgu plastik, logopedi dhe dietologu.

Si diagnostikohet kanceri i gjuhës?

Gjatë vizitës, gjuha, dyshemeja e gojës dhe limfonodujt e qafës ekzaminohen me sy dhe me prekje. Për të parë bazën e gjuhës përdoret ekzaminimi endoskopik me një kamerë të hollë dhe fleksibël që futet nga hunda. Për diagnozën përfundimtare, nga zona e dyshimtë merret një copëz e vogël indi nën anestezi lokale, pra kryhet biopsia.

Nëse kanceri konfirmohet, bëhet rezonancë magnetike (MR) për të parë sa thellë ka depërtuar tumori në gjuhë, si dhe ekografi ose CT për të vlerësuar limfonodujt e qafës. Kur dyshohet për stad të avancuar, për të parë përhapjen e sëmundjes përdoret PET-CT. Thellësia e tumorit është një nga gjetjet më të rëndësishme në kancerin e gjuhës, sepse përcakton si stadin, ashtu edhe trajtimin e limfonodujve të qafës.

Stadet e kancerit të gjuhës

A është vdekjeprurës kanceri i gjuhës?

Kanceri i gjuhës është sëmundje serioze, por përfundimi varet shumë nga koha kur zbulohet. Te pacientët që trajtohen kur sëmundja është ende e kufizuar në gjuhë, mbijetesa pesëvjeçare është mbi rreth 80 për qind. Kur sëmundja përhapet në limfonodujt e qafës, kjo shifër bie, ndërsa kur përhapet në organe të largëta ulet ndjeshëm. Kanceret e bazës së gjuhës të lidhura me HPV njihen si një grup që i përgjigjet më mirë trajtimit. Prandaj rreziku më i madh është të prisni me një plagë në gjuhë që nuk shërohet, duke menduar "s'më dhemb, s'ka gjë".

Trajtimi i kancerit të gjuhës

Kirurgjia: a hiqet gjuha?

Te kanceri i gjuhës brenda gojës, trajtimi kryesor është operacioni. Tumori hiqet bashkë me indin e shëndetshëm përreth. Në stad të hershëm kjo do të thotë heqje e vetëm një pjese të vogël të gjuhës (glosektomi e pjesshme), dhe shumica e pacientëve brenda një kohe të shkurtër e rifitojnë në masë të madhe aftësinë për të folur dhe për të gëlltitur. Te tumoret më të mëdha mund të hiqet gjysma e gjuhës ose një pjesë edhe më e madhe. Në këtë rast gjuha rindërtohet në të njëjtin operacion me ind të marrë nga krahu ose nga kofsha. Këto rindërtime kryhen së bashku me ekipin e kirurgjisë plastike dhe rindërtuese. Heqja e plotë e gjuhës merret në konsideratë vetëm te tumoret shumë të avancuara.

Kur tumori kalon një thellësi të caktuar, në të njëjtin operacion hiqen edhe limfonodujt e qafës (disekcion i qafës), edhe nëse nuk ka përhapje të dukshme në to. Arsyeja është se kanceri i gjuhës mund të kalojë në qafë që në fazë të hershme.

Radioterapia dhe kimioterapia

Nëse pas operacionit rreziku i rikthimit të tumorit është i lartë, aplikohet radioterapia. Në rastet me rrezik, radioterapisë i shtohet edhe kimioterapia. Te kanceret e bazës së gjuhës, trajtimi shpesh bëhet pa operacion, me radioterapi dhe kimioterapi të kombinuara. Te pacientët e përshtatshëm, një mundësi tjetër për bazën e gjuhës është kirurgjia robotike transorale, që kryhet përmes gojës.

Imunoterapia dhe terapia e synjuar

Kur sëmundja rikthehet ose është përhapur në organe të largëta, përdoren imunoterapia dhe ilaçet e terapisë së synjuar. Te disa pacientë, këto trajtime mund të sigurojnë kontroll afatgjatë të sëmundjes.

Pas trajtimit

Meqë trajtimi i kancerit të gjuhës mund të ndikojë në të folur, gëlltitje dhe ushqyerje, terapitë mbështetëse janë të rëndësishme gjatë rikuperimit:

• Terapia e të folurit dhe e gëlltitjes: Fillon sa më shpejt pas operacionit dhe forcon funksionin e pjesës së mbetur të gjuhës. Kjo mbështetje ofrohet në Klinikën tonë të terapisë së të folurit, zërit dhe gëlltitjes.

• Ushqyerja: Në periudhën e parë mund të nevojitet ushqim i butë dhe i lëngshëm. Për të parandaluar humbjen e peshës rekomandohet mbështetje për ushqyerjen onkologjike.

• Kujdesi për gojën dhe dhëmbët: Trajtimet dentare duhet të përfundojnë para radioterapisë, ndërsa gjatë dhe pas trajtimit nevojitet kujdes i rregullt kundër tharjes së gojës.

• Kontrollet e rregullta: Meqë rikthimet ndodhin kryesisht në dy vitet e para, në këtë periudhë kontrollet bëhen më shpesh. Largimi nga duhani dhe alkooli ul rrezikun si të rikthimit, ashtu edhe të një kanceri të ri.

Kanceri i gjuhës vlerësohet së bashku me kanceret e tjera të gojës dhe fytit. Për më shumë informacion, shihni faqet tona për kanceret e kokës dhe qafës dhe kancerin e buzës.

Pyetje të shpeshta për kancerin e gjuhës