Kanceri i buzës: simptomat, stadet dhe trajtimi

Një plagë në buzë që nuk shërohet prej javësh, një zonë që zhvishet dhe krijon sërish kore, ose një fortësi e vogël pa dhimbje shpesh nuk merren seriozisht. Këto ndryshime, që ngatërrohen me herpesin e buzës, me aftat ose me djegien nga dielli, ndonjëherë janë shenjat e para të kancerit të buzës. Lajmi i mirë është se kanceri i buzës shfaqet në një zonë të dukshme, ndaj zakonisht vihet re herët, dhe kur trajtohet në stad të hershëm, shumica dërrmuese e pacientëve shërohen plotësisht.

Çfarë është kanceri i buzës?

Kanceri i buzës është një tumor malinj që fillon në lëkurën e buzës ose në pjesën e saj të kuqe. Është një nga kanceret më të shpeshta të gojës dhe shumica e rasteve shfaqen te njerëz mbi 50 vjeç që kanë qëndruar për vite me radhë në diell. Rreth 90% e rasteve prekin buzën e poshtme, sepse ajo merr drejtpërdrejt rrezet e diellit.

Pjesa më e madhe e kancereve të buzës janë karcinoma skuamoze. Ky lloj shfaqet sidomos në buzën e poshtme dhe, nëse lihet pa trajtim, mund të përhapet në nyjet limfatike të qafës. Në buzën e sipërme më e shpeshtë është karcinoma bazocelulare, e cila rritet ngadalë dhe rrallë përhapet në zona të largëta. Melanoma dhe tumoret me origjinë nga gjëndrat e pështymës janë mjaft të rralla në buzë.

Cilat janë shenjat e para të kancerit të buzës?

Kanceri i buzës zakonisht fillon në heshtje. Në fillim nuk ka dhimbje dhe ndryshimi duket si "buzë e çarë" ose si "herpes që nuk ikën". Simptomat më të shpeshta janë:

• Plagë ose e çarë që nuk shërohet brenda dy deri në tre javësh

• Zonë në buzë që krijon kore, gjakon kur kora bie dhe mbulohet sërish me kore

• Njollë e bardhë ose e kuqe, e ashpër, në pjesën e kuqe të buzës

• Fortësi, trashje ose një gungë e vogël që ndihet me prekje

• Kufiri midis pjesës së kuqe të buzës dhe lëkurës bëhet i paqartë

• Në fazat e mëvonshme, mpirje ose dhimbje në buzë, ose ënjtje që ndihet nën nofull

Simptomat e kancerit në buzën e poshtme

Në buzën e poshtme kanceri zakonisht fillon në mes ose anash buzës, si një zonë e thatë, e çarë, që zhvishet si luspa. Me kohë mbi të formohet një plagë që forcohet dhe ka buzë paksa të ngritura. Te personat që e mbajnë llullën ose cigaren gjithmonë në të njëjtin vend, tumori shpesh del pikërisht aty. Kancerit të buzës së poshtme shpesh i paraprin keiliti aktinik, një dëmtim kronik i buzës nga dielli. Nëse buza është vazhdimisht e thatë, zhvishet ose ka ngjyrë të zbardhur, duhet ta vlerësojë një dermatolog.

Simptomat e kancerit në buzën e sipërme

Kanceret e buzës së sipërme shfaqen më shpesh në lëkurën mbi buzë, pranë hundës. Zakonisht duken si një ngritje e vogël me shkëlqim si perla, që me kohë gropëzohet në mes dhe gjakon lehtë. Duke qenë se rritet ngadalë, për vite mund të ngatërrohet me një puçërr ose nishan. Tumoret në këtë zonë sillen si kancer i lëkurës; për më shumë informacion shihni faqen tonë për kancerin e lëkurës.

Herpes i buzës, aftë apo kancer i buzës?

Shumica e plagëve në buzë janë beninje. Tabela më poshtë mund t'ju ndihmojë t'i dalloni, por diagnoza e saktë vendoset vetëm me ekzaminim dhe, kur nevojitet, me biopsi.

Shkurt: çdo plagë në buzë që zgjat më shumë se tre javë dhe nuk përmirësohet me kremra duhet patjetër të ekzaminohet nga mjeku.

Çfarë e shkakton kancerin e buzës?

Shkaku kryesor është rrezatimi i diellit. Dëmtimi nga rrezet ultraviolet që grumbullohet ndër vite prish ADN-në e qelizave të buzës. Prandaj kanceri i buzës është më i shpeshtë te ata që punojnë jashtë, si bujqit, peshkatarët dhe punëtorët e ndërtimit. Faktorë të tjerë rreziku janë:

• Pirja e cigareve, puros dhe sidomos e llullës

• Përtypja e duhanit dhe konsumi i tepërt i alkoolit (rreziku rritet ndjeshëm kur kombinohet me duhanin)

• Lëkura e çelët dhe djegia e lehtë nga dielli

• Gjinia mashkullore dhe mosha mbi 50 vjeç

• Përdorimi i barnave që shtypin imunitetin, pas transplantit të organeve ose për arsye të tjera

• Kanceri i lëkurës në të kaluarën

• Keiliti aktinik i zgjatur në kohë

Lënia e duhanit është një nga mënyrat më efektive për të ulur rrezikun e kancerit të buzës dhe të gojës. Për këtë mund të merrni mbështetje në Klinikën për lënien e duhanit.

Si diagnostikohet kanceri i buzës?

Gjatë vizitës ekzaminohen me kujdes buza, brendësia e gojës dhe nyjet limfatike të qafës. Nga zona e dyshimtë merret një copë e vogël indi nën anestezi lokale, pra bëhet biopsi. Diagnoza konfirmohet me ekzaminimin patologjik. Nëse kanceri konfirmohet, për të parë thellësinë e tumorit dhe nëse është përhapur në nyjet limfatike, mund të kërkohet ekografi e qafës, skaner (CT) ose rezonancë magnetike (MRI). Te tumoret e mëdha mund të përdoret edhe PET-CT.

Stadet e kancerit të buzës

Stadi përcaktohet sipas madhësisë së tumorit, nëse ka depërtuar në indet përreth dhe nëse është përhapur në nyjet limfatike.

Kanceri i buzës në stadin 1 është faza me rezultatet më të mira të trajtimit. Në këtë stad tumori kufizohet vetëm te buza dhe shpesh mund të hiqet plotësisht me një operacion të vetëm. Trajtim shtesë mund të mos nevojitet.

A është vdekjeprurës kanceri i buzës?

Kanceri i buzës është ndër kanceret e kokës dhe qafës me ecurinë më të mirë. Te pacientët që trajtohen para se sëmundja të përhapet në nyjet limfatike, mbijetesa pesëvjeçare është mbi 90%. Megjithatë, ky rezultat varet nga zbulimi i hershëm. Tumoret e lëna pas dore për vite mund të përhapen në nyjet limfatike të qafës; në këtë rast trajtimi bëhet më i gjerë dhe shanset për sukses ulen. Ndaj rreziku më i madh është të prisni me mendimin "s'më dhemb, s'ka gjë".

Si trajtohet kanceri i buzës?

Trajtimi planifikohet nga specialistët e kirurgjisë së kokës dhe qafës, të kirurgjisë plastike dhe të onkologjisë rrezatuese së bashku, sipas llojit, madhësisë dhe vendndodhjes së tumorit dhe gjendjes së përgjithshme shëndetësore të pacientit.

Operacioni

Trajtimi bazë i kancerit të buzës është operacioni. Tumori hiqet së bashku me disa milimetra ind të shëndoshë përreth. Te tumoret më të vogla se një e treta e buzës bëhet ekscizion në formë V ose pyke dhe skajet qepen drejtpërdrejt; me këtë metodë buza ruan në masë të madhe si funksionin, ashtu edhe pamjen. Te tumoret më të mëdha buza rindërtohet me ind të marrë nga faqja ose nga buza tjetër. Këto rindërtime janë fusha e ekipit të kirurgjisë plastike dhe rikonstruktive. Te disa tumore bazocelulare mund të aplikohet edhe kirurgjia Mohs, ku tumori hiqet shtresë pas shtrese dhe çdo shtresë ekzaminohet menjëherë në mikroskop.

Nëse ka përhapje në nyjet limfatike ose tumori është i madh dhe i thellë, në të njëjtin operacion hiqen edhe nyjet limfatike të qafës (disekcion i qafës).

Sa zgjat operacioni i kancerit të buzës?

Kohëzgjatja varet nga madhësia e tumorit dhe nga rindërtimi që duhet bërë. Heqja në formë pyke e një tumori të vogël në stad të hershëm zakonisht zgjat 30–60 minuta nën anestezi lokale ose të përgjithshme, dhe pacienti mund të kthehet në shtëpi të njëjtën ditë ose ditën tjetër. Operacionet që kërkojnë rindërtim të buzës me transplant indi dhe disekcion të qafës mund të zgjasin 3–5 orë dhe mund të kërkojnë disa ditë shtrimi në spital.

Radioterapia dhe trajtimi me barna

Te pacientët që nuk janë të përshtatshëm për operacion, ose kur operacioni do të dëmtonte rëndë funksionet e buzës, si trajtim kryesor mund të aplikohet radioterapia. Pas operacionit jepet radioterapi shtesë nëse dyshohet se në kufijtë kirurgjikë ka mbetur tumor ose nëse është gjetur përhapje në nyjet limfatike. Në sëmundjen e avancuar, trajtimit mund t'i shtohen kimioterapia, barnat e terapisë së synuar ose imunoterapia. Këto trajtime planifikohen në departamentet tona të onkologjisë rrezatuese dhe të onkologjisë.

A kalon vetë kanceri i buzës?

Kanceri i buzës nuk kalon vetvetiu. Pomadat, përzierjet bimore, tharja apo djegia e plagës mund ta mbyllin përkohësisht plagën në sipërfaqe, por nuk e zhdukin tumorin poshtë saj. Përkundrazi, këto ndërhyrje e vonojnë diagnozën dhe i japin kohë tumorit të rritet. E vetmja zgjidhje e vërtetë për kancerin e buzës është operacioni ose radioterapia pas vendosjes së diagnozës. Në stad të hershëm ky trajtim zakonisht jep rezultat me një herë dhe përgjithmonë.

Çfarë të prisni pas operacionit të kancerit të buzës?

Në ditët e para pas operacionit është normale që buza të jetë e ënjtur, e tendosur dhe paksa e dhimbshme. Dhimbja zakonisht kontrollohet me qetësues të thjeshtë. Ënjtja pakësohet dukshëm brenda një deri në dy javësh. Qepjet hiqen pas rreth një jave.

• Në ditët e para preferoni ushqime të vakëta ose të ftohta, të buta dhe që përtypen lehtë. Pirja me kashtë ndihmon që buza të mos lodhet.

• Kujdesuni për higjienën e gojës dhe shpëlajeni lehtë gojën pas ngrënies.

• Mos pini duhan derisa të shërohet plaga; duhani e vonon shërimin dhe rrit rrezikun që kanceri të rishfaqet.

• Derisa shenja e plagës të maturohet plotësisht, pra për rreth një vit, mbrojeni buzën nga dielli dhe përdorni balsam buzësh me mbrojtje diellore.

Pas rindërtimeve të mëdha, për një kohë mund të ketë ndjeshmëri të pakësuar në buzë ose ngushtim të hapjes së gojës. Këto zakonisht përmirësohen brenda disa muajsh.

Kontrollet e rregullta pas trajtimit janë shumë të rëndësishme. Në dy vitet e para kontrollet bëhen më shpesh, më pas më rrallë. Në këto kontrolle ekzaminohen si buza, ashtu edhe nyjet limfatike të qafës. Te personat që kanë kaluar kancer të buzës rritet edhe mundësia e një kanceri të ri në gojë ose në pjesë të tjera të lëkurës, ndaj nuk duhen lënë pas dore as kontrollet e lëkurës.

A mund të parandalohet kanceri i buzës?

Pjesa më e madhe e kancereve të buzës mund të parandalohen. Masat më të thjeshta janë: të mos qëndroni gjatë jashtë në orët kur dielli është më i fortë, 11:00–16:00, të mbani kapelë me strehë të gjerë dhe të rifreskoni shpesh gjatë ditës balsamin e buzëve me SPF. Largimi nga cigarja dhe produktet e tjera të duhanit, kufizimi i alkoolit dhe vizita e hershme te mjeku për çdo ndryshim në buzë që nuk shërohet e ulin gjithashtu ndjeshëm rrezikun.

Kanceri i buzës vlerësohet nga e njëjta fushë specialiteti si kanceret e tjera të zgavrës së gojës dhe të zonës së kokës dhe qafës. Për më shumë informacion shihni faqet tona për kancerin e gojës dhe kanceret e kokës dhe qafës.

Pyetje të shpeshta për kancerin e buzës