Mjekësia fizike dhe rehabilitimi është një specialitet mjekësor që merret me metodat jokirurgjikale të trajtimit të sëmundjeve të sistemit muskuloskeletor. Përmirësimi i paaftësisë funksionale të shkaktuar nga sëmundjet e sistemit muskuloskeletor hyn në fushën e mjekësisë fizike dhe rehabilitimit. Fizioterapia dhe rehabilitimi rekomandohen për gjendjet e shkaktuara nga traumat, për sëmundjet gjenetike që prekin sistemin muskuloskeletor dhe për sëmundjet neurologjike që shkaktojnë vështirësi në lëvizje. Ndër indikacionet përfshihen problemet me dhimbjen, hernitë, dëmtimet sportive, sëmundjet reumatizmale dhe neurologjike.

Fizioterapia zhvillohet në seanca. Kohëzgjatja e çdo seance varet nga trajtimi që merr pacienti, ndërsa në rehabilitimin e sëmundjeve neurologjike seancat mund të jenë më të gjata. Fizioterapia mund të aplikohet edhe si metodë më vete, e pavarur nga rehabilitimi. Qëllimi i rehabilitimit është t’i mundësojë pacientit ruajtjen e cilësisë së jetës së tij. Për këtë, mjekët fiziatër përdorin metoda të ndryshme, si termoterapia (aplikime të nxehta), krioterapia (aplikime të ftohta), helioterapia (trajtim me rrezet e diellit), hidroterapia (trajtim me ujë), elektroterapia, ultratingulli dhe lazeri.

Spitali ose qendra e mjekësisë fizike dhe rehabilitimit synon ta rikthejë cilësinë e jetës së pacientit në gjendjen më të mirë të mundshme para sëmundjes dhe t’i reduktojë në minimum vështirësitë fizike që e pengojnë. Departamenti i mjekësisë fizike dhe rehabilitimit merret me forcimin e muskujve, lehtësimin e dhimbjes dhe gjendjet që kërkojnë shërim pas një traume ose dëmtimi. Mjekësia fizike dhe rehabilitimi është specialitet mjekësor; krahas mjekëve specialistë, këtu punojnë edhe fizioterapistë, profesionistë shëndetësorë të certifikuar.

Çfarë është mjekësia fizike dhe rehabilitimi?

Departamenti i mjekësisë fizike dhe rehabilitimit synon kryesisht të përmirësojë cilësinë e jetës së njerëzve dhe t’u mundësojë një jetë të shëndetshme. Ai ofron një qasje multidisiplinare për trajtimin e problemeve të shëndetit fizik dhe rikthimin e funksioneve të kufizuara të pacientit. Shqetësime si rikuperimi pas operacionit, kufizimet e lëvizjes dhe lehtësimi i dhimbjes hyjnë në indikacionet e mjekësisë fizike dhe rehabilitimit.

Për shërimin e pacientit zgjidhen metoda të përshtatura me gjendjen e tij. Këtu përfshihen terapia manuale, gjatë së cilës specialisti i mjekësisë fizike dhe rehabilitimit punon me duar mbi indet e buta dhe ul tensionin muskulor, dhimbjen dhe kufizimin e lëvizjes; termoterapia, e cila rrit qarkullimin e gjakut dhe relakson muskujt; si dhe krioterapia, pra aplikimet e ftohta, që bëhen për të ulur dhimbjen dhe ënjtjen ose për të kontrolluar inflamacionin.

Këto metoda nuk duhet të përdoren domosdoshmërisht veç e veç; duke pasur parasysh interesin e pacientit, me kombinime të këtyre aplikimeve mund të hartohet një program i personalizuar. Metoda kryesore për rritjen e aftësisë lëvizëse të pacientit është terapia me ushtrime, ndërsa për zhvillimin e forcës muskulore hartohen programe ushtrimesh të personalizuara, të kombinuara me metodat e mjekësisë fizike dhe rehabilitimit.

Mjekësia fizike dhe rehabilitimi jo vetëm që lehtëson simptomat, por pranohet edhe si opsion trajtimi për disa gjendje akute dhe kronike. Për arritjen e rezultateve afatgjata dhe rifitimin e aftësisë së pacientit për të kryer aktivitetet e përditshme, ky specialitet është një mjet i rëndësishëm i trajtimit.

Cilat janë simptomat e sëmundjeve që kërkojnë mjekësi fizike dhe rehabilitim?

Simptomat e pacientëve që kanë nevojë për ndjekje në një qendër fizioterapie mund të ndryshojnë sipas llojit të sëmundjes dhe gjendjes së përgjithshme shëndetësore të personit. Disa nga simptomat më të shpeshta janë:

• Kufizim i lëvizjes

• Dobësi muskulore

• Çekuilibër

• Dhimbje

• Probleme koordinimi

• Humbje funksioni

• Dhimbje mesi ose qafe

• Ngurtësi e kyçeve

• Vështirësi gjatë lëvizjes

• Ënjtje, nxirje

• Dobësi në njërën anë të trupit te pacientët që kanë pësuar goditje në tru

• Humbje e ekuilibrit

• Çrregullime të të folurit

• Dridhje

• Humbje e ndjeshmërisë

Shqetësime si ënjtja, nxirja ose kufizimet e lëvizjes shihen shpesh te personat me dëmtime sportive, humbja e ndjeshmërisë dhe dobësia në njërën anë te pacientët me goditje në tru, ndërsa dridhjet, çrregullimet e të folurit dhe humbjet e funksionit mund të shfaqen në sëmundjet e shkaktuara nga probleme neurologjike.

Një tjetër specialitet që përfiton shumë nga mjekësia fizike dhe rehabilitimi është reumatologjia. Duke qenë se te personat me sëmundje reumatizmale përfshirja e kyçeve është simptomë e shpeshtë, rikthimi i funksionit të kyçeve arrihet gjithashtu me fizioterapi. Gjatë hartimit të planeve të personalizuara të trajtimit dhe përcaktimit të metodës që do të aplikohet, merren parasysh gjendja e përgjithshme shëndetësore dhe simptomat e pacientit.

Si vendoset diagnoza në mjekësinë fizike dhe rehabilitim?

Në procesin e mjekësisë fizike dhe rehabilitimit, diagnostikimi përfshin gjendjen fizike të pacientit, kapacitetin funksional, kufizimet e lëvizjes dhe faktorët që ndikojnë në cilësinë e jetës. Diagnostikimi është një proces gjithëpërfshirës që përbëhet nga anamneza, vlerësimi dhe testet. Ai fillon me marrjen e anamnezës dhe shqyrtimin e hollësishëm të simptomave të përmendura. Mësohen në detaje intensiteti, kohëzgjatja dhe mënyra e shfaqjes së simptomave, nëse ka ngurtësi në mëngjes dhe cilat lëvizje janë të kufizuara. Gjatë ekzaminimit fizik vlerësohen, ndër të tjera, amplituda e lëvizjes së kyçeve, ndjeshmëria, forca muskulore dhe reflekset.

Teknikat si radiografia, rezonanca magnetike (MR) dhe tomografia e kompjuterizuar (CT) luajnë një rol të rëndësishëm në përcaktimin e shtrirjes së dëmtimit të sistemit muskuloskeletor dhe në zgjedhjen e metodës së duhur të trajtimit. Përveç kësaj, për diagnostikimin dhe diagnozën diferenciale të disa sëmundjeve reumatizmale dhe neurologjike përdoren analizat laboratorike.

Nëse te pacienti dyshohet për një sëmundje që lidhet me reumatologjinë, neurologjinë ose ortopedinë, testet diagnostike mund të ndryshojnë në përputhje me këtë. Së fundi, vlerësohet funksionaliteti i pacientit: përcaktohen forca fizike, aftësia lëvizëse, ekuilibri, koordinimi dhe vështirësitë gjatë aktiviteteve të caktuara. Në bazë të të gjitha këtyre vlerësimeve, diagnoza vendoset përmes një qasjeje multidisiplinare.

Si trajtohen sëmundjet në mjekësinë fizike dhe rehabilitim?

Mjekësia fizike dhe rehabilitimi planifikon trajtimin e përshtatshëm për shqetësimet e secilit person. Specialistët e mjekësisë fizike ndjekin procesin e shërimit të pacientëve, planifikojnë trajtimin dhe, kur është e nevojshme, bëjnë ndryshime për t’i ndihmuar pacientët të arrijnë rezultatet më të mira. Disa nga metodat që përdoren në trajtim janë:

• Vlerësimi i pacientit: Procesi i mjekësisë fizike dhe rehabilitimit fillon me një vlerësim gjithëpërfshirës të gjendjes së pacientit. Ky vlerësim përfshin faktorë si historia mjekësore, simptomat, funksionet fizike, kufizimet e lëvizjes dhe stili i jetës.

• Plani i trajtimit: Plani i trajtimit zakonisht përfshin metoda të ndryshme, si fizioterapia nën mbikëqyrjen e mjekut specialist, programet e ushtrimeve, terapia manuale, elektroterapia dhe hidroterapia.

• Fizioterapia dhe ushtrimet: Fizioterapia përbëhet nga programe të veçanta ushtrimesh dhe lëvizjesh që synojnë rritjen e forcës muskulore dhe fleksibilitetit, uljen e dhimbjes dhe eliminimin e kufizimeve të lëvizjes. Këto ushtrime zakonisht synojnë përmirësimin e aktiviteteve të përditshme të pacientit.

• Terapia manuale: Në terapinë manuale fizioterapistët përdorin teknika që kryhen me duar. Këto teknika përdoren për të rritur amplitudën e lëvizjes së kyçeve, për të ulur tensionin muskulor, për të lehtësuar dhimbjen dhe për të korrigjuar qëndrimin e trupit.

• Elektroterapia: Elektroterapia aplikohet me anë të pajisjeve si ultratingulli, lazeri dhe stimulimi elektrik, për të ulur dhimbjen, për të eliminuar spazmat muskulore dhe për të përshpejtuar shërimin.

• Hidroterapia dhe akuaterapia: Hidroterapia përfshin metodat e trajtimit që shfrytëzojnë vetitë terapeutike të ujit. Sidomos forca ngritëse dhe rezistenca e ujit mund t’i ndihmojnë pacientët të përmirësojnë aftësinë lëvizëse dhe të ulin dhimbjen.

• Programet e rehabilitimit: Procesi i mjekësisë fizike dhe rehabilitimit zakonisht përfshin një program rehabilitimi. Këto programe synojnë t’i ndihmojnë pacientët të rifitojnë aktivitetet e përditshme, të rrisin funksionalitetin dhe të rifitojnë pavarësinë e tyre.

Pyetje të shpeshta

A janë ortopedia dhe fizioterapia e njëjta gjë?

Ortopedia dhe mjekësia fizike nuk janë i njëjti specialitet mjekësor. Ortopedia merret me trajtimin e sëmundjeve të kockave, kyçeve dhe muskujve, ndërsa mjekët fiziatër planifikojnë metoda trajtimi për rehabilitimin e sëmundjeve të sistemit muskuloskeletor dhe rikthimin e aftësisë lëvizëse.

Cili është ndryshimi midis mjekësisë fizike dhe fizioterapisë?

Mjekësia fizike ka një fushë më të gjerë. Fizioterapia është një nëndegë e saj dhe përqendrohet në rritjen e lëvizshmërisë së pacientëve dhe përmirësimin e cilësisë së jetës së tyre. Fizioterapia zakonisht e planifikon trajtimin me ushtrime, terapi manuale dhe metoda të tjera fizike.

Kujt nuk i aplikohet fizioterapia?

Te personat me infeksione aktive, në fazat e avancuara të disa llojeve të kancerit ose në gjendjet me rrezik gjakderdhjeje, aplikimi i fizioterapisë mund të jetë i rrezikshëm. Gjithashtu, në rastet e insuficiencës së rëndë kardiake, trombozës akute dhe disa gjendjeve neurologjike duhet treguar kujdes dhe duhet konsultuar specialisti i mjekësisë fizike.

Në cilat raste nuk aplikohet fizioterapia?

Fizioterapia nuk duhet aplikuar në rastet e infeksioneve aktive, insuficiencës së rëndë kardiake dhe rrezikut të lartë të gjakderdhjes. Përveç kësaj, në disa lloje kanceri në fazë të avancuar, në trombozën akute dhe në disa çrregullime neurologjike, aplikimi i fizioterapisë mund të kërkojë kujdes të veçantë.

Për çfarë shërben rryma elektrike që përdoret në fizioterapi?

Rryma elektrike që përdoret në fizioterapi mund të ndihmojë në uljen e dhimbjes, relaksimin e spazmave muskulore, përmirësimin e qarkullimit të gjakut dhe rritjen e forcës muskulore. Përveç kësaj, në disa raste rryma elektrike mund të përdoret edhe për të nxitur shërimin e indeve dhe për të rikthyer funksionet fizike.

A ka dhimbje pas fizioterapisë?

Pas fizioterapisë, në disa raste mund të ndihet dhimbje ose shqetësim i përkohshëm. Kjo zakonisht lidhet me lëvizjen e muskujve dhe indeve gjatë trajtimit dhe është pjesë e procesit të përshtatjes së trupit. Megjithatë, nëse dhimbja shtohet gjatë trajtimit ose vazhdon për një kohë të gjatë, është e rëndësishme të kontaktoni mjekun.

Mjekësia fizike është një specialitet mjekësor që trajton problemet e shëndetit fizik të pacientëve dhe rikthen funksionet e tyre të kufizuara. Pacientët që kanë nevojë për fizioterapi mund ta fillojnë trajtimin duke caktuar një takim në departamentin e mjekësisë fizike dhe rehabilitimit të spitalit.

EKIPI YNË

Shëndeti juaj është për ne më i çmuari…

Şule SIDAR

FIZIOTERAPISTE PËRGJEGJËSE

Nursaç UĞURTAŞ AYKUT

FIZIOTERAPISTE

Senanur ÇETİN

FIZIOTERAPISTE

Hilal TATAR

FIZIOTERAPISTE

Zordar ASLAN

FIZIOTERAPIST

Merve Nur İskefiyeli

FIZIOTERAPISTE

Fushat tona të aplikimit:

Sëmundjet e sistemit muskuloskeletor :

• Dhimbjet e qafës: Hernia e diskut cervikal, artroza, çrregullimet e qëndrimit etj.

• Dhimbjet e mesit: Hernia e diskut lumbar, rrëshqitja e vertebrës, artroza, dhimbja e mesit gjatë shtatzënisë etj.

• Dhimbjet e shpatullës: Shpatulla e ngrirë, tendiniti, bursiti etj.

• Dhimbjet e shpinës : Dhimbje muskulore, skolioza, çrregullimet e qëndrimit etj.

• Çdo lloj dhimbjeje kyçesh, si në bërryl, kyçin e dorës, ijë, gju dhe kyçin e këmbës

• Sëmundjet e indeve të buta si fibromialgjia dhe sindroma e dhimbjes miofasciale, dhimbjet e përhapura të trupit

Rehabilitimi ortopedik: Rehabilitimi pas ndërhyrjeve ortopedike, si protezat e ijës dhe gjurit, operacionet e meniskut, ligamentit të kryqëzuar të përparmë dhe shpatullës, si dhe pas frakturave

Rehabilitimi neurologjik: Rehabilitimi i paralizave të krahut ose këmbës së djathtë apo të majtë pas goditjes në tru, paralizave pas traumës së kokës, paralizave të krahëve dhe këmbëve pas dëmtimit të palcës kurrizore, paralizës së fytyrës, dëmtimeve të nervave dhe sëmundjeve neurologjike si skleroza multiple dhe Parkinsoni

Rehabilitimi pediatrik: Paraliza cerebrale, paraliza për shkak të spina bifida, tortikolisi, dëmtimi i pleksusit brakial gjatë lindjes

Rehabilitimi pas operacioneve neurokirurgjikale: gjendjet e paralizës që prekin pjesë të ndryshme të trupit pas neurokirurgjisë

Rehabilitimi i sëmundjeve reumatizmale inflamatore: Artriti reumatoid, spondiliti ankilozant dhe gjendje të tjera artritike

Rehabilitimi i dorës: Rehabilitimi pas frakturave, prerjeve të tendinave dhe nervave dhe operacioneve përkatëse

Osteoporoza (rrallimi i kockave): dhimbje në zonën e shpinës dhe ijës për shkak të osteoporozës, dhimbje kockash për shkak të frakturave të shtyllës kurrizore,

Rehabilitimi i djegieve: trajtimi i pasojave të mbetura pas djegieve

Pacientëve tanë, të cilët janë vlerësuar nga mjeku dhe të cilëve u është vendosur diagnoza dhe planifikuar trajtimi, u shërbejmë me fizioterapistët tanë, në sallat tona të trajtimit dhe me pajisjet tona deri në orën 20:00.