Çfarë është kireçlenimi i kyçeve (artroza)?

Artroza, e njohur në popull si kireçlenim, është konsumimi i kyçeve që lidhin kockat me njëra-tjetrën, pa inflamacion. Ndryshe nga ajo që njihet gjerësisht, nuk ka grumbullim kalciumi. Sipërfaqet e kyçeve konsumohen, kërcori fillon të konsumohet. Zakonisht prek kyçet e mëdha si gjunjët, ijët ose shpatullat. Shfaqet me dhimbje kyçesh që kufizon lëvizjet në aktivitetet e përditshme. Ënjtja, humbja e ndjeshmërisë dhe ngurtësia e kyçeve janë disa nga simptomat që mund të shfaqen me këtë konsumim. Shtimi i peshës mund të shkaktojë rritje të ngarkesës mbi kyçet dhe, me plakjen, indet humbin elasticitetin; prandaj mund të shfaqet. Dëmtimet e kyçeve dhe gjendjet e stresit të përsëritur janë gjithashtu faktorë rreziku. Pas vlerësimit të simptomave me ekzaminim fizik, diagnoza vendoset me teknika imazherie radiologjike. Në këto lloj sëmundjesh fizike mund të fillohet me trajtim konservativ. Fizioterapia e rregullt është shumë e dobishme. Për lehtësimin e dhimbjes dhe zbutjen e simptomave mund të zbatohet trajtim me medikamente. Në rastet e avancuara mund të bëhet protezimi i kyçit me metodë kirurgjike. Për të ruajtur cilësinë e jetës së personit në afat të gjatë, duhet të ndërgjegjësohet pacienti për rregullimin e aktivitetit fizik, kontrollin e peshës dhe ushqyerjen e shëndetshme.

Çfarë është kireçlenimi i kyçeve (artroza)?

Kyçet lidhin kockat dhe sigurojnë që lëvizjet të bëhen pa pengesa. Me kalimin e kohës, këto kyçe mund të konsumohen për shkaqe të ndryshme; megjithatë trupi i riparon këto konsumime. Humbja e aftësisë së indeve për t'u riparuar me plakjen, ngarkesa e tepërt mbi kyçet që nuk mund ta riparojnë, ose shkaqe si artriti reumatoid bëjnë që ky mbulesë mbrojtëse në skajet e kockave të konsumohet. Ky konsumim quhet artrozë. Karakterizohet nga konsumimi i sipërfaqeve të kyçit, humbja e kërcorit dhe pakësimi i lëngut të kyçit. Nga pikëpamja fiziologjike, dy kocka duhet të lëvizin rehat pa u fërkuar me njëra-tjetrën, por në rast kireçlenimi të kyçit, me konsumimin e sipërfaqes së kyçit kockat fillojnë të fërkohen me njëra-tjetrën.

Më shpesh prekën kyçet e mëdha si gjunjët, ijët, kyçi i dorës, shpatulla dhe kyçi i shpinës. Kur janë prekur pesë ose më shumë kyçe në trup, quhet artrozë e shumëfishtë. Përgjithësisht ndihet dhimbje e lehtë ose e fortë. Mund të shfaqet edemë dhe skuqje. Për shkak të simptomave mund të ketë vështirësi në përkulje ose në ngritjen e peshave.

Të qenit në përgjithësi i shëndetshëm dhe aktiv mund të zvogëlojë rrezikun e kireçlenimit të kyçeve. Ushtrimet që personi bën pa kontroll dhe me peshë më të madhe se ajo që mund të mbajë mund të dëmtojnë kyçet.

Cilat janë simptomat e kireçlenimit të kyçeve (artrozës)?

Simptomat kryesore janë dhimbja e kyçeve, ngurtësia dhe kufizimi i lëvizjes. Këto lloj shenjash shfaqen shpesh me rritjen e moshës.

Dhimbja e kyçeve: Gjatë lëvizjes ose pas saj, kyçet mund të dhembin.

Ngurtësia e kyçit: Pas zgjimit ose pasi për një kohë nuk është lëvizur aktivisht, mund të ndihet ngurtësi në kyçe.

Humbja e elasticitetit: Përkulja e krahut ose e këmbës, rrotullimi i shpatullës mund të mos kryhen në mënyrën më efikase.

Zhurmë kërcitëse ose krepitus: Gjatë lëvizjes së kyçit, fërkimi i kërcorit me sipërfaqen e kyçit dhe indet përreth mund të shkaktojë zhurmë.

Osteofit (sperron kockor): Shfaqja e dalljeve dhe rritjeve anormale në kocka, si rezultat i dëmtimit të indit kockor që ndodhet nën kërcorin e kyçit.

Edemë: Si rezultat i kireçlenimit të kyçit, indet përreth mund të preken dhe mund të shfaqet inflamacion. Mund të shfaqet edemë e lidhur me inflamacionin.

Intensiteti i simptomave varet nga gjenetika, mënyra e jetës dhe faktorë si pesha e personit. Te disa persona këto simptoma vijnë e shkojnë, ndërsa te të tjerët mund të vazhdojnë në formë më kronike. Nëse simptomat e artrozës janë të rënda, personat mund të kenë vështirësi për të vazhduar jetën e përditshme. Faktorët mjedisorë mund të ndryshojnë gjithashtu ndjesinë e dhimbjes. Nëse personi është nën stres të madh ose jeton në klimë të ftohtë, intensiteti i dhimbjeve të kyçeve mund të ndryshojë.

Cilat janë shkaqet dhe faktorët e rrezikut të kireçlenimit të kyçeve?

Indi i kërcorit është një indi i fortë që mundëson lëvizjen e kyçit pothuajse pa fërkim. Me dëmtimin e këtij indi, kockat që lidh kyçi fillojnë të fërkohen me njëra-tjetrën. Kyçet e dorës dhe të gishtave, që janë vazhdimisht në lëvizje, ose kyçet e gjunjëve që mbajnë pjesën më të madhe të peshës së trupit, mund ta shfaqin këtë konsumim. Ndryshe nga këto, personat mund të jenë edhe të predispozuar për artrozë. Karakteristikat e quajtura faktorë rreziku te personi tregojnë se rreziku i kireçlenimit të kyçeve është i lartë.

Mosha: Në moshat më të vona rreziku i sëmundjeve reumatizmale është më i lartë.

Gjinia: Sipas studimeve të bëra, kireçlenimi i kyçeve shfaqet më shpesh te gratë, por shkaku nuk dihet.

Mbipesha: Veçanërisht në kyçet e ijëve dhe të gjunjëve, sa më shumë të rritet ngarkesa që mbartin, aq më i lartë bëhet rreziku i kireçlenimit. Gjithashtu, proteinat e prodhuara nga indi yndyror kanë aftësinë të shkaktojnë inflamacion në zonën e kyçit.

Dëmtimet e kyçeve: Një kyç i dëmtuar gjatë sporteve ose si rezultat i një aksidenti ka probabilitet të lartë për artrozë. Rreziku i kireçlenimit të një kyçi është më i lartë se ai i një kyçi të pa lënduar, edhe nëse dëmtimi ka ndodhur shumë vite më parë.

Stresi i përsëritur dhe përdorimi i tepërt i kyçit: Nëse ka një gjendje stresi të përsëritur në kyç gjatë aktivitetit të përditshëm ose sportit të rregullt, kjo është një faktor rreziku.

Faktorët gjenetikë: Edhe pa një transmetim nga nëna ose babai te fëmija, nëse ka histori artrozë në familje, probabiliteti që personi ta ketë është i lartë.

Disa sëmundje metabolike: Disa sëmundje metabolike të ngjashme me diabetin mund të rrisin mundësinë e artrozës.

Nëse personi ka simptoma dhe faktorë rreziku, është shumë e dobishme të konsultohet me një specialist ortopedie ose fizioterapeut, që simptomat të mos ndikojnë në jetën e përditshme, dhe të merren informacione për atë që mund të bëhet. Në Hisar Hospital Intercontinental ofrohet çdo lloj shërbimi shëndetësor, përfshirë Fizioterapinë dhe Rehabilitimin, si dhe Ortopedinë dhe Traumatologjinë.

Cilat janë metodat e diagnostikimit të kireçlenimit të kyçeve?

Për diagnozën, fillimisht merret anamneza dhe kryhet ekzaminimi fizik, duke vlerësuar simptomat. Mjekut duhet t'i jepen informacione si një aksident i kaluar, lëndim, një operacion i vjetër ose prania e artrozës në familje. Zakonisht analiza e gjakut është normale. Diagnoza mund të vendoset duke bërë radiografinë e zonës ku thuhet se shfaqen simptomat. Struktura e kërcorit të konsumuar dhe, nëse sëmundja është në fazë të avancuar, osteofiti mund të shihet në radiografi.

Artroza në fazën fillestare, kur simptomat nuk janë rënduar, mund të zbulohet me teknikën e imazherisë me rezonancë magnetike.

Cilat janë opsionet e trajtimit të kireçlenimit të kyçeve?

Kireçlenimi i kyçeve është kronik dhe nuk ka një trajtim të plotë. Zvogëlimi i konsumimit, ruajtja e lëvizshmërisë së kyçit, mos ulja e cilësisë së jetës së personit dhe mos shkaktimi i sëmundjeve reumatizmale më të rënda janë qëllimet e trajtimit të artrozës.

Shpesh, në periudhat e hershme të sëmundjes, mund të zbatohet trajtim konservativ, në mënyrë që jeta e përditshme e personit të ndikohet në masën minimale dhe cilësia e jetës të mos ulet. Me ilaçe kundër dhimbjes, zgjedhjen e programit të duhur të ushtrimeve që mbrojnë kyçet dhe zbatimin e fizioterapisë, simptomat e artrozës mund të lehtësohen. Nëse personi ushqehet shëndetshëm, forca e indit kockor dhe të kërcorit rritet. Me programin e duhur dietik mund të shmanget obeziteti dhe indet mund të forcohen, dhe kështu rreziku i kireçlenimit të kyçeve gjithashtu zvogëlohet.

Me artrozën, krahas konsumimit mund të shfaqet edhe inflamacion; prandaj, në gjendjet inflamatore si edema dhe skuqja, mund të jepen ilaçe antiinflamatore.

Rritja e papritur e dhimbjes, si një përkeqësim, shihet veçanërisht në gjunjë, dhe për ta parandaluar mund të bëhet injeksion kortizoni brenda kyçit. Me fizioterapi mund të arrihet lehtësim i simptomave, por rrjedha e sëmundjes mund të mos ndryshojë.

Nëse pacienti ka ardhur tashmë me një kireçlenim të avancuar të kyçit, ose ilaçet dhe trajtimi konservativ kanë qenë të pamjaftueshme, drejtohemi te trajtimi kirurgjik. Protezat e kyçeve dhe artroskopia e kyçit janë nga këto metoda. Protezimi i kyçit, i zbatuar shpesh në sëmundjet degjenerative të kyçeve si artroza, është vendosja e protezave të përbëra nga metali, qeramika dhe pjesë plastike të përforcuara në sipërfaqet e kyçit të konsumuar. Pjesët metalike janë zhvilluar më tej si rezultat i përparimeve në metalurgji. Kështu, protezat e përdorura janë të lehta dhe njëkohësisht të qëndrueshme.

Një metodë tjetër kirurgjike është artroskopia e kyçit. Në këtë metodë, pajisje me fibra optike vëzhgojnë brendësinë e kyçit me imazh dhe trajtimi realizohet pa hapur kyçin, vetëm me prerje të vogla. Kështu, periudha e shërimit të plagës pas operacionit është më e shkurtër dhe mund të fillohet më herët me lëvizjet e fizioterapisë.

Për metodat e trajtimit mund të konsultoheni me mjekë specialistë nga departamentet e Fizioterapisë dhe Rehabilitimit, si dhe të Ortopedisë dhe Traumatologjisë në Hisar Hospital Intercontinental.

Cilat janë efektet afatgjata të sëmundjes së kyçeve dhe sugjerimet për stilin e jetës?

Pasi fillohet trajtimi, duhet bërë disa ndryshime në stilin e jetës, qoftë në fazën e hershme ose në atë të vonë të artrozës. Këto ndryshime janë të nevojshme për të lehtësuar simptomat dhe për të mos u përkeqësuar më tej.

Për të rritur lëvizshmërinë e kyçit dhe për ta forcuar, mund të bëhen ushtrime me intensitet të ulët ose joga. Gjatë kryerjes së çdo lëvizjeje, nëse ndihet dhimbje në kyç, nuk duhet ta detyroni më tej dhe duhet të pushoni. Specialisti i fizioterapisë mund t'i sugjerojë pacientit ushtrime për t'i bërë në shtëpi. Është e rëndësishme që këto lëvizje të mësohen mirë dhe të kryhen saktë, për të mos dëmtuar kyçet.

Pesha e tepërt është një nga faktorët e rrezikut për sëmundjet e kyçeve. Nëse personi ka mbipeshë, kyçet preken nga kjo, dhe ky efekt mund të zvogëlohet me programin e duhur ushqimor.

Për të zbutur dhimbjen mund të bëhet aplikim i nxehtë ose i ftohtë. Kompresa e nxehtë mundëson relaksimin e muskujve dhe uljen e dhimbjes. Kompresa e ftohtë mund të zvogëlojë dhimbjen e muskujve dhe spazmën muskulore, sidomos pas ushtrimit, të cilat përkeqësojnë dhimbjen e kyçit.

Pyetje të shpeshta rreth kireçlenimit të kyçeve (artrozës)

Artroza mund të prekë çdo kyç në trup. Çdo dhimbje kyçi nuk do të thotë artrozë; personi mund të ketë thjesht të përdredhur bilin. Duhet kushtuar vëmendje dhimbjes që rritet me lëvizjen dhe shfaqet në formë kronike. Në artrozë, më shpesh preken kyçet që mbajnë peshë. Këto kyçe janë kyçet e gjunjëve, ijëve dhe të shtyllës kurrizore. Gjithashtu, gishtat e dorës dhe kyçet e dorës, që përdoren shumë dhe ku konsumimi mund të jetë i madh, janë kyçe që preken shpesh. Mjeku, pasi merr anamnezë të detajuar dhe kryen ekzaminim fizik, vlerëson simptomat. Diagnoza mund të vendoset duke bërë radiografinë e kyçit ku personi ndjen shqetësim. Në rastet e kireçlenimit të kyçeve të avancuar, mund të jetë e nevojshme të bëhet trajtim kirurgjik. Procesi i shërimit vazhdon me fizioterapi, duke ndikuar sa më pak të jetë e mundur në cilësinë e jetës së personit. Veçanërisht në fazat fillestare, në rastet me simptoma të lehta dhe pas trajtimit kirurgjik, fizioterapia është shumë mbështetëse. Nëse keni dhimbje kyçesh që nuk kalojnë për një kohë dhe që rriten me lëvizjen, ose keni një diagnozë artrozë dhe dëshironi të forconi kyçet tuaja me fizioterapi, mund të merrni termin në departamentet e Ortopedisë dhe Traumatologjisë, si dhe të Fizioterapisë dhe Rehabilitimit në Hisar Hospital Intercontinental, dhe të konsultoheni me mjekë specialistë.