ენდოკრინოლოგია და მეტაბოლური დაავადებები

ენდოკრინოლოგიისა და მეტაბოლიზმის განყოფილება მედიცინის ერთ-ერთი ძირითადი სფეროა და იკვლევს ჰორმონებისა და მეტაბოლური პროცესების რთულ ქსელს, რომელიც ორგანიზმის ფუნქციებს მართავს. ეს დისციპლინა, რომელიც ენდოკრინული სისტემის დარღვევების გაგებასა და მკურნალობას ეძღვნება, ფოკუსირებულია ჰორმონების მწარმოებელ ორგანოებზე, როგორიცაა ფარისებრი ჯირკვალი, პანკრეასი და თირკმელზედა ჯირკვლები. ამ სფეროში მომუშავე ენდოკრინოლოგები მკურნალობენ სხვადასხვა მდგომარეობას – დიაბეტიდან და ფარისებრი ჯირკვლის დარღვევებიდან ჰორმონულ დისბალანსამდე.

რა არის ენდოკრინოლოგია და მეტაბოლიზმი?

ენდოკრინოლოგია და მეტაბოლიზმი ორი ცალკეული, მაგრამ ურთიერთდაკავშირებული სისტემაა, რომლებიც ორგანიზმში ძირითადი ფუნქციების შესრულებას უზრუნველყოფს. ენდოკრინოლოგია მედიცინის დარგია, რომელიც შეისწავლის ჰორმონებს და მათი მწარმოებელი ენდოკრინული ჯირკვლების მუშაობას. ეს ქიმიური მესინჯერები სისხლში ცირკულირებს და გავლენას ახდენს ორგანიზმის სხვადასხვა ფუნქციაზე, როგორიცაა ზრდა, განვითარება, მეტაბოლიზმი და განწყობა. მნიშვნელოვანი ენდოკრინული ჯირკვლები, როგორიცაა ფარისებრი ჯირკვალი, თირკმელზედა ჯირკვლები და ჰიპოფიზი, თითოეული გარკვეულ ჰორმონებზეა პასუხისმგებელი, რათა ორგანიზმმა შეინარჩუნოს თავისი ნატიფი ბალანსი. ენდოკრინოლოგია და მეტაბოლიზმი ერთმანეთს მეტაბოლიზმის ჰორმონულ რეგულაციაში კვეთს. მაგალითად, პანკრეასის მიერ წარმოებული ჰორმონი ინსულინი უჯრედებს საშუალებას აძლევს, ენერგიისთვის გლუკოზა შეიწოვონ. ამრიგად, მეტაბოლიზმი ჰორმონების მეშვეობით უჯრედებს საჭირო ენერგიით უზრუნველყოფს.

რა არის ენდოკრინოლოგიური და მეტაბოლური დაავადებები?

ენდოკრინოლოგიური და მეტაბოლური დაავადებები მოიცავს სხვადასხვა პრობლემას, რომელიც არღვევს ადამიანის ორგანიზმში ჰორმონებისა და მეტაბოლური პროცესების ნატიფ ბალანსს. ამ დარღვევებს შეუძლია ღრმა გავლენა იქონიოს სხვადასხვა სისტემაზე – ზრდიდან და ენერგიის რეგულაციიდან განწყობამდე და რეპროდუქციულ ჯანმრთელობამდე. ეს დაავადებებია:

• დიაბეტი: დიაბეტი გავრცელებული ენდოკრინული დარღვევაა, რომლის დროსაც სისხლში შაქრის დონე ნორმაზე მაღალია. ამის ძირითადი მიზეზი ჰორმონ ინსულინის არასაკმარისი გამომუშავება ან ინსულინის არაეფექტური გამოყენებაა. ამ ქრონიკულმა მდგომარეობამ შეიძლება გამოიწვიოს სისხლში შაქრის მაღალი დონე, რომელიც დროთა განმავლობაში ორგანოებსა და ქსოვილებს აზიანებს.

• ფარისებრი ჯირკვლის დარღვევები: ისეთი მდგომარეობები, როგორიცაა ჰიპოთირეოზი და ჰიპერთირეოზი, ფარისებრი ჯირკვლის ჰორმონების გამომუშავების დისბალანსით არის გამოწვეული. ეს დარღვევები გავლენას ახდენს მეტაბოლიზმზე, ენერგიის დონესა და ზოგად ჯანმრთელობაზე.

• თირკმელზედა ჯირკვლის დარღვევები: თირკმელზედა ჯირკვლის დაავადებები, როგორიცაა კუშინგის სინდრომი ან ადისონის დაავადება, არღვევს თირკმელზედა ჯირკვლების უნარს, გამოიმუშაონ სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი ჰორმონები.

• პოლიკისტოზური საკვერცხის სინდრომი (PCOS): PCOS ქალებში გავრცელებული ენდოკრინული დარღვევაა და ჰორმონული აშლილობა, რომელიც საკვერცხეებს აზიანებს. სინდრომმა შეიძლება გამოიწვიოს არარეგულარული მენსტრუალური ციკლი, ნაყოფიერების პრობლემები და მეტაბოლური დარღვევები.

• სიმსუქნე: სიმსუქნე მეტაბოლური დარღვევაა, რომელიც ორგანიზმში ცხიმის ჭარბ რაოდენობას უკავშირდება. იგი ზრდის სხვადასხვა ჯანმრთელობის პრობლემის რისკს, როგორიცაა გულის დაავადებები, დიაბეტი და სახსრების პრობლემები.

• მეტაბოლური სინდრომი: მეტაბოლური სინდრომი მოიცავს მდგომარეობათა ერთობლიობას, როგორიცაა მაღალი არტერიული წნევა, სისხლში შაქრის მაღალი დონე, ქოლესტერინის არანორმალური დონე და მუცლის ტიპის სიმსუქნე. როდესაც ეს ფაქტორები ერთად გვხვდება, შეიძლება გაიზარდოს გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების რისკი.

• განვითარების პრობლემები: ენდოკრინული სისტემის დარღვევისას ბავშვებში შეიძლება გამოვლინდეს განვითარების პრობლემები, მაგალითად, დაბალი სიმაღლე ზრდის ჰორმონის დეფიციტის შედეგად.

• ინსულინრეზისტენტობა: ინსულინრეზისტენტობა არის მდგომარეობა, როდესაც უჯრედები ეფექტურად ვერ რეაგირებენ ინსულინზე, რამაც შეიძლება სისხლში შაქრის მაღალი დონე გამოიწვიოს. ეს მდგომარეობა ხშირად შეიძლება მე-2 ტიპის დიაბეტის წინამორბედი იყოს.

• ჰიპერლიპიდემია: ჰიპერლიპიდემია გულისხმობს სისხლში ცხიმების მაღალ დონეს და ზრდის გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების რისკს. ქოლესტერინისა და ტრიგლიცერიდების მაღალმა დონემ შეიძლება ხელი შეუწყოს ჰიპერლიპიდემიას, რომელიც მეტაბოლური დარღვევების ერთ-ერთი სახეა.

რა არის ენდოკრინოლოგიური და მეტაბოლური დაავადებების სიმპტომები?

ჰორმონული ბალანსისა და მეტაბოლური პროცესების დარღვევის შედეგად განვითარებული სიმპტომების ამოცნობას დიდი მნიშვნელობა აქვს ადრეული დიაგნოსტიკისა და ეფექტური მკურნალობისთვის. ეს სიმპტომებია:

• დაღლილობა: მუდმივი დაღლილობა მრავალი ენდოკრინული დარღვევის ერთ-ერთი ძირითადი სიმპტომია და ენერგიის მარეგულირებელი ჰორმონების დარღვევაზე მიუთითებს.

• წონის აუხსნელი ცვლილებები: წონის უეცარი მატება ან კლება, რომელიც კვებასა ან ფიზიკურ აქტივობას არ უკავშირდება, შეიძლება ფარისებრი ან თირკმელზედა ჯირკვლის პრობლემებზე მიუთითებდეს.

• მენსტრუალური დარღვევები: ქალებში ჰორმონული დისბალანსი ხშირად არარეგულარული მენსტრუალური ციკლით ვლინდება. ეს გავრცელებული სიმპტომია, განსაკუთრებით ისეთი მდგომარეობების დროს, როგორიცაა პოლიკისტოზური საკვერცხის სინდრომი.

• ჭარბი წყურვილი და ხშირი შარდვა: გაძლიერებული წყურვილი და ხშირი შარდვა შეიძლება დიაბეტის ნიშანი იყოს.

• კანის ცვლილებები: მშრალი კანი, აკნე ან კანის პიგმენტაციის ცვლილებები შეიძლება კანზე მოქმედი ჰორმონული დისბალანსის წინამორბედი იყოს.

• მაღალი არტერიული წნევა: ჰიპერტენზია ხშირად მეტაბოლურ სინდრომს უკავშირდება; მეტაბოლური სინდრომი შეიძლება მოიცავდეს მდგომარეობათა ერთობლიობას, რომელიც გულის ჯანმრთელობაზე მოქმედებს.

• სისხლში შაქრის მაღალი დონე: სისხლში შაქრის მომატებული დონე შეიძლება ინსულინრეზისტენტობის ან დიაბეტის ადრეული ნიშანი იყოს.

• მუცლის ტიპის სიმსუქნე: მუცლის არეში ჭარბი წონა მეტაბოლური სინდრომის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ნიშანია.

როგორ ისმება ენდოკრინოლოგიური და მეტაბოლური დაავადებების დიაგნოზი?

ენდოკრინოლოგიური და მეტაბოლური დაავადებების დიაგნოსტიკა სპეციფიკური პროცესია, რომელიც ჰორმონული ბალანსისა და მეტაბოლური პროცესების სირთულის გაგებას მოითხოვს. ამ დაავადებების ზუსტი განსაზღვრა გადამწყვეტი ნაბიჯია ეფექტური სამკურნალო გეგმების შესადგენად და პაციენტებისთვის საკუთარი ჯანმრთელობის საუკეთესოდ მართვაში დასახმარებლად.

• ამომწურავი ანამნეზი და ფიზიკური გასინჯვა: ნებისმიერი დაავადების დიაგნოსტიკის მსგავსად, ენდოკრინოლოგიური და მეტაბოლური დაავადებების დიაგნოზიც მოიცავს პაციენტის დეტალური ანამნეზის შეგროვებას და ფიზიკურ გასინჯვას. ფასდება ისეთი ფაქტორები, როგორიცაა პაციენტის სიმპტომები, ჯანმრთელობის ზოგადი მდგომარეობა, ოჯახური ანამნეზი და ცხოვრების წესი.

• ლაბორატორიული კვლევები: ჰორმონების დონის შესაფასებლად სხვადასხვა ენდოკრინოლოგიური ანალიზი გამოიყენება. იკვლევენ ისეთ პარამეტრებს, როგორიცაა სისხლში ჰორმონების დონე, ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქციური ტესტები, ინსულინისა და კორტიზოლის დონე. ეს ანალიზები ჰორმონული დისბალანსის ან მეტაბოლური პრობლემების გამოვლენაში ეხმარება.

• ვიზუალიზაციური კვლევები: ვიზუალიზაციური კვლევები ინფორმაციას გვაწვდის ჰორმონული ჯირკვლების ან ორგანოების სტრუქტურული მდგომარეობის შესახებ. ულტრაბგერის, მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფიის (MR) და კომპიუტერული ტომოგრაფიის (CT) მეშვეობით დეტალურად იკვლევენ ფარისებრ ჯირკვალს, თირკმელზედა ჯირკვლებს, პანკრეასს და სხვა ორგანოებს.

• გლუკოზისადმი ტოლერანტობის ინტრავენური ტესტი: დიაბეტზე ან ინსულინრეზისტენტობაზე ეჭვის შემთხვევაში შეიძლება ჩატარდეს გლუკოზისადმი ტოლერანტობის ინტრავენური ტესტი. ეს ტესტი აფასებს, როგორ იცვლება სისხლში გლუკოზის დონე გარკვეული დროის განმავლობაში, და იკვლევს გავლენას გლუკოზის მეტაბოლიზმზე.

• ბიოფსია: ზოგიერთ შემთხვევაში, საეჭვო წარმონაქმნის ან კვანძის არსებობისას, ქსოვილის უშუალო გამოკვლევისთვის შეიძლება ბიოფსია ჩატარდეს. ბიოფსიას შეუძლია მეტი ინფორმაცია მოგვაწოდოს ფარისებრი ჯირკვლის კვანძების ან თირკმელზედა ჯირკვლის წარმონაქმნების ბუნების შესახებ.

როგორ მკურნალობენ ენდოკრინოლოგიურ და მეტაბოლურ დაავადებებს?

ამ დაავადებების ეფექტური მართვა მიზნად ისახავს ადამიანების ჯანმრთელობის გაუმჯობესებას და, როგორც წესი, მულტიდისციპლინურ მიდგომას მოითხოვს. ენდოკრინოლოგიური და მეტაბოლური დაავადებების მკურნალობა შესაძლებელია შემდეგი მეთოდებით:

• ინდივიდუალური სამკურნალო გეგმები: თითოეული ადამიანის მეტაბოლიზმი და ჰორმონული ბალანსი განსხვავებულია, ამიტომ მკურნალობის სტრატეგიებიც ინდივიდუალური უნდა იყოს. ენდოკრინოლოგები და მეტაბოლიზმის სპეციალისტები ატარებენ ყოვლისმომცველ შეფასებას, რათა შეადგინონ პაციენტის სპეციფიკურ საჭიროებებსა და მდგომარეობაზე მორგებული სამკურნალო გეგმა.

• ცხოვრების წესის ცვლილებები: ცხოვრების წესის ცვლილებები მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ენდოკრინოლოგიური და მეტაბოლური დაავადებების მართვაში. ჯანსაღმა კვებამ, რეგულარულმა ფიზიკურმა აქტივობამ, ძილის რეჟიმის მოწესრიგებამ და სტრესის მართვამ შეიძლება დადებითად იმოქმედოს ჰორმონულ ბალანსსა და მეტაბოლიზმზე.

• მედიკამენტური მკურნალობა: ზოგიერთი ენდოკრინოლოგიური და მეტაბოლური დაავადებისთვის შეიძლება საჭირო გახდეს მედიკამენტური მკურნალობა. ჰორმონჩანაცვლებითი თერაპია, ინსულინოთერაპია, ფარისებრი ჯირკვლის ჰორმონის პრეპარატები და მეტაბოლიზმის მარეგულირებელი მედიკამენტები სიმპტომებს კონტროლის ქვეშ ინარჩუნებს და გართულებებს აფერხებს.

• ჰორმონული თერაპიები: ჰორმონული დისბალანსის გამოსასწორებლად შეიძლება ჰორმონული თერაპიები გამოიყენონ. ეს თერაპიები მიზნად ისახავს ორგანიზმში დაკარგული ან დაბალი დონით არსებული ჰორმონების ჩანაცვლებას. ეს შეიძლება მოიცავდეს ფარისებრი ჯირკვლის ჰორმონებს, ინსულინს ან სხვა ჰორმონულ მკურნალობას.

• ქირურგიული ჩარევები: ზოგიერთ შემთხვევაში ჰორმონული ან მეტაბოლური პრობლემების გამოსასწორებლად შეიძლება ქირურგიული ჩარევა გახდეს საჭირო. მაგალითად, შეიძლება ჩატარდეს ოპერაცია ფარისებრი ჯირკვლის კვანძების ან თირკმელზედა ჯირკვლის სიმსივნეების ამოსაკვეთად.

• დიეტისა და კვების კონსულტაცია: მეტაბოლური დაავადებების მართვაში მნიშვნელოვანია კვების კონსულტანტების ექსპერტიზა. ინდივიდისთვის შესაფერისი კვების გეგმის შედგენა ხელს უწყობს წონის მართვას, სისხლში შაქრის კონტროლს და ზოგად მეტაბოლურ ჯანმრთელობას.

• მეთვალყურეობა და შეფასება: მკურნალობის მთელი პროცესის განმავლობაში მნიშვნელოვანია რეგულარული მეთვალყურეობა და შეფასება. ჰორმონების დონის კონტროლი, სიმპტომების მონიტორინგი და ცხოვრების წესის ცვლილებების ეფექტიანობის შეფასება სამკურნალო გეგმის კორექტირების საშუალებას იძლევა.

• პაციენტის განათლება: პაციენტის განათლება მნიშვნელოვანია იმისათვის, რომ ადამიანებმა საკუთარი ჯანმრთელობა თავად მართონ. დაავადებისა და მკურნალობის ვარიანტების გაგება, მედიკამენტების სწორად მიღება და ცხოვრების წესის ცვლილებების დანერგვა პაციენტების მკურნალობის პროცესში აქტიურ მონაწილეობას უზრუნველყოფს.

• მულტიდისციპლინური თანამშრომლობა: ენდოკრინოლოგიური და მეტაბოლური დაავადებების ეფექტური მართვა სხვადასხვა სამედიცინო პროფესიონალს შორის თანამშრომლობას მოითხოვს. ენდოკრინოლოგების, მეტაბოლიზმის სპეციალისტების, ნუტრიციოლოგების, ქირურგებისა და სხვა სპეციალისტების ერთობლივი მუშაობა ჰოლისტიკური სამკურნალო გეგმის შედგენისა და განხორციელების საშუალებას იძლევა.

ხშირად დასმული კითხვები

რა არის ენდოკრინოლოგია ორსულობის დროს?

ორსულობის პერიოდში ჰორმონებს დიდი როლი აქვს. ისეთი ჰორმონები, როგორიცაა პროგესტერონი და ესტროგენი, წარმართავს ნაყოფის განვითარებას და ორგანიზმს დედობისთვის ამზადებს. ფარისებრი ჯირკვალი, რომელიც მეტაბოლიზმზე მოქმედებს, ასევე მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ორსულობის დროს. დაბალანსებული ენდოკრინული ფუნქცია უზრუნველყოფს პლაცენტის, ნაყოფის ორგანოებისა და დედის ორგანიზმის ადაპტაციის სწორ განვითარებას და დიდი მნიშვნელობა აქვს ორსულობისთვის.

ანელებს თუ არა B12-ის დეფიციტი მეტაბოლიზმს?

დიახ, B12-ის დეფიციტმა შესაძლოა მეტაბოლიზმი შეანელოს. ვიტამინი B12 გადამწყვეტ როლს ასრულებს ენერგიის წარმოებაში, რადგან ხელს უწყობს საკვების გამოსაყენებელ ენერგიად გარდაქმნას. დეფიციტის დროს ორგანიზმმა შეიძლება შემცირებული ენერგიის გამო დაღლილობა იგრძნოს, რაც უფრო ნელ მეტაბოლიზმს შეუწყობს ხელს. გარდა ამისა, B12-ის დეფიციტმა შეიძლება გავლენა იქონიოს ფარისებრი ჯირკვლის მიერ მეტაბოლური სიჩქარის რეგულაციაზე. B12-ის საკმარისი დონის შენარჩუნება მნიშვნელოვანია ზოგადი მეტაბოლური ჯანმრთელობისა და ენერგეტიკული ბალანსისთვის.

სად კეთდება მეტაბოლიზმის ტესტი?

მეტაბოლიზმის ტესტი ტარდება სამედიცინო ცენტრებში, კლინიკებში ან სპეციალიზებულ ლაბორატორიებში. ეს ტესტები მოიცავს ირიბი კალორიმეტრიით გაზომვებს ან მეტაბოლური სიჩქარის შეფასებას. ჯანდაცვის პროფესიონალები, როგორიცაა დიეტოლოგები და მეტაბოლიზმის სპეციალისტები, ტესტებს ატარებენ ადამიანის მეტაბოლური ჯანმრთელობისა და ენერგიის ხარჯვის შესაფასებლად.

რა ტესტები კეთდება ენდოკრინოლოგიური და მეტაბოლური დაავადებების დროს?

გავრცელებულ ტესტებს შორისაა ჰორმონების დონის გაზომვა სისხლის ანალიზით, ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქციური ტესტები და გლუკოზისადმი ტოლერანტობის ტესტები. ზოგიერთ შემთხვევაში შეიძლება სპეციალური გენეტიკური ტესტებიც ჩატარდეს.

როგორ ტარდება ენდოკრინოლოგიური გასინჯვა?

ენდოკრინოლოგიური გასინჯვა მოიცავს ენდოკრინული სისტემის ყოვლისმომცველ შეფასებას, რომელსაც ენდოკრინოლოგი ატარებს. პროცესი შეიძლება მოიცავდეს სამედიცინო ისტორიის დეტალურ განხილვას, ფიზიკურ გასინჯვას და სისხლის ანალიზებს ჰორმონების დონის გასაზომად. ენდოკრინოლოგს ასევე შეუძლია ჩაატაროს დინამიკური ფუნქციური ტესტები, რომლებიც აფასებს, როგორ რეაგირებენ ჯირკვლები გარკვეულ სტიმულებზე.

ენდოკრინოლოგია და შინაგანი მედიცინა ერთი და იგივეა?

ენდოკრინოლოგია და შინაგანი მედიცინა ურთიერთდაკავშირებული, მაგრამ განსხვავებული სამედიცინო სპეციალობებია. შინაგანი მედიცინა ფართო სფეროა, რომელიც ფოკუსირებულია მოზრდილთა დაავადებების პრევენციაზე, დიაგნოსტიკასა და არაქირურგიულ მკურნალობაზე. ენდოკრინოლოგია კი შინაგანი მედიცინის ქვედარგია და სპეციალურად ენდოკრინულ სისტემასა და ჰორმონულ დარღვევებს შეისწავლის. ენდოკრინოლოგები დამატებით მომზადებას გადიან, რათა სპეციალიზდნენ ისეთ მდგომარეობებში, როგორიცაა დიაბეტი, ფარისებრი ჯირკვლის დარღვევები და ჰორმონული დისბალანსი. მიუხედავად იმისა, რომ ორივე მნიშვნელოვანია ყოვლისმომცველი სამედიცინო მომსახურებისთვის, ენდოკრინოლოგია უფრო სიღრმისეულად იკვლევს ჰორმონებთან დაკავშირებულ ჯანმრთელობის პრობლემებს.

ჰორმონულმა და მეტაბოლურმა დისბალანსმა, თუ არ უმკურნალეთ, შეიძლება გამოიწვიოს გართულებები, რომლებიც რამდენიმე ორგანოთა სისტემას აზიანებს. თუ მუდმივი ან შემაშფოთებელი სიმპტომები გაქვთ, შეგიძლიათ მიმართოთ სამედიცინო დაწესებულებას. ამგვარად მიიღებთ ინფორმაციას ენდოკრინოლოგიის განყოფილებაში ვიზიტის დაჯავშნის შესახებ.

ორგანიზმის მეტაბოლიზმთან, რეპროდუქციულ ფუნქციებთან, ზრდა-განვითარებასთან და მადის რეგულაციასთან დაკავშირებული მექანიზმები ჰორმონების მეშვეობით კონტროლდება.

ენდოკრინოლოგიის განყოფილება, როგორც წესი, შემდეგი დაავადებების ჯგუფებს მკურნალობს:

• 1-ლი და მე-2 ტიპის დიაბეტი,

• გესტაციური დიაბეტი (ორსულობის დიაბეტი),

• მეტაბოლური სინდრომი,

• ჰიპერტენზია (განსაკუთრებით ენდოკრინული ჰიპერტენზია),

• სიმსუქნე (ჭარბი წონა),

• ჩიყვი და ფარისებრი ჯირკვლის სხვა დაავადებები,

• ჰიპოფიზის დაავადებები (მაგალითად, ჰორმონ პროლაქტინის მომატებული დონე),

• ქოლესტერინისა და ტრიგლიცერიდების (სისხლის ცხიმების) მომატებული დონე,

• ოსტეოპოროზი (ძვლის სიმკვრივის შემცირება) და ძვლის მეტაბოლური დაავადებები,

• თირკმელზედა ჯირკვლების (ადრენალური ან სუპრარენალური ჯირკვლების) დაავადებები

• ქალებში პოლიკისტოზური საკვერცხის სინდრომი და ჰირსუტიზმი (ჭარბი თმიანობა).

მოკლედ, ენდოკრინული სისტემა მოიცავს ჰიპოთალამუსის, ჰიპოფიზის, ფარისებრი ჯირკვლის, ფარისებრახლო ჯირკვლების, პანკრეასის, თირკმელზედა ჯირკვლების (ადრენალური ან სუპრარენალური ჯირკვლების), საკვერცხეებისა და სათესლე ჯირკვლების მიერ გამოყოფილ ჰორმონებს და ამ ჰორმონების ზემოქმედების ქვეშ მყოფ ორგანიზმის სისტემებს, ხოლო ენდოკრინოლოგია ამ სისტემებიდან გამომდინარე დაავადებების დიაგნოსტიკითა და მკურნალობით არის დაკავებული. ენდოკრინული დაავადებების დიაგნოსტიკა და მკურნალობა ძირითადად ლაბორატორიულ კვლევებს ეფუძნება. როგორც წესი, ბიოქიმიური და ჰორმონული ლაბორატორიული ანალიზებით წინასწარი დიაგნოზის დასმის შემდეგ დიაგნოზი ვიზუალიზაციური კვლევებით დასტურდება. ენდოკრინული დაავადებების უმეტესობა ქრონიკულია და მთელი ცხოვრების განმავლობაში მჭიდრო მეთვალყურეობას საჭიროებს. ამის მაგალითებია დიაბეტი, ჰიპერტენზია და ჰიპოთირეოზი.