ბირთვული მედიცინა

ბირთვული მედიცინა არის მედიცინის დარგი, რომელიც უსაფრთხოდ, უმტკივნეულოდ და ხელმისაწვდომ ფასად სხეულის ნებისმიერი ნაწილის ვიზუალიზაციისა და დაავადებების მკურნალობის საშუალებას იძლევა. დიაგნოსტიკური რადიოლოგიისგან განსხვავებით, რომელიც მხოლოდ ანატომიურ ინფორმაციას გვაწვდის, ბირთვული მედიცინის მეთოდებით ვიღებთ ინფორმაციას ნებისმიერი ორგანოს სტრუქტურისა და ფუნქციის შესახებ. ბირთვული მედიცინის მეთოდებით შესაძლებელია სერიოზული დაავადებების დიაგნოსტიკა, მკურნალობა და მონიტორინგი. როგორც წესი, დაავადებების გამოვლენა ბირთვული მედიცინის მეთოდებით შესაძლებელია ადრეულ ეტაპზე – მანამ, სანამ ისინი სხვა რადიოლოგიური მეთოდებით გამოჩნდება და კლინიკური ნიშნები განვითარდება. ამგვარად, დაავადების მკურნალობა შესაძლებელია უფრო წარმატებით, სანამ ის კიდევ უფრო პროგრესირებს. ბირთვული ვიზუალიზაციისთვის გამოიყენება რადიოაქტიური ნივთიერებებისა და რადიოფარმაცევტული საშუალებების ძალიან მცირე რაოდენობა. ფარმაცევტული საშუალებები არის ნივთიერებები, რომლებიც ორგანიზმში შეყვანისას სპეციფიკურად უკავშირდება გარკვეულ ორგანოს, ძვალს ან ქსოვილს. რადიოაქტიურ ნივთიერებასთან დაკავშირებისას მათ რადიოფარმაცევტული საშუალება ეწოდება; ის აღწევს იმ ორგანომდე, რომლის ვიზუალიზაციაც გვსურს, უკავშირდება მას და თანმხლები რადიოაქტიურობის წყალობით გამა-სხივებს გამოყოფს, რაც ამ ორგანოს გამა ან PET კამერებით ვიზუალიზაციის საშუალებას იძლევა. ეს კამერები კომპიუტერებთან არის დაკავშირებული და ამგვარად მიიღება მონაცემები და ინფორმაცია სხეულის გამოკვლეული ნაწილის შესახებ. ბირთვული მედიცინის პროცედურებისას სხეულის მიერ მიღებული რადიაციის დოზა დაახლოებით იმავე დონეზეა, რაც რენტგენული დიაგნოსტიკური მეთოდების დროს. ბირთვულ მედიცინაში ხშირად გამოყენებული ტექნიკებია: პლანარული ვიზუალიზაცია – გვაწვდის ორგანოს ორგანზომილებიან გამოსახულებას და ინფორმაციას მისი ფუნქციის შესახებ. SPECT – გვაწვდის ორგანოს სამგანზომილებიან გამოსახულებას და ინფორმაციას მისი ფუნქციის შესახებ. PET – გვაწვდის ინფორმაციას კონკრეტული ორგანოს, სიმსივნის ან ნებისმიერი მეტაბოლურად აქტიური უბნის ფუნქციის შესახებ და ამავდროულად უზრუნველყოფს სამგანზომილებიან ვიზუალიზაციას.
მიუხედავად იმისა, რომ ბირთვული მედიცინა ძირითადად დიაგნოსტიკური მიზნით გამოიყენება, მას მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია ზოგიერთი დაავადების მკურნალობაშიც. ბირთვული იზოტოპები მკურნალობისთვის ყველაზე ხშირად გამოიყენება ფარისებრი ჯირკვლისა და პროსტატის კიბოს, ჰიპერთირეოზის, ჭეშმარიტი პოლიციტემიის (სისხლში წითელი უჯრედების პათოლოგიური მატება) და ძვლის კიბოთი გამოწვეული ტკივილის დროს. ჩვენს ბირთვული მედიცინის დეპარტამენტში ტარდება სხვადასხვა დაავადების დიაგნოსტიკური მეთოდები, რომლებიც მოიცავს გულ-სისხლძარღვთა, საყრდენ-მამოძრავებელ, სასუნთქ, ენდოკრინულ, ნერვულ, შარდ-სასქესო და კუჭ-ნაწლავის სისტემებს. სცინტიგრაფიული კვლევები ტარდება ორთავიანი Philips გამა-კამერით.

ბირთვული მედიცინის გამოყენება

ენდოკრინოლოგიაში

• ფარისებრი ჯირკვლის სცინტიგრაფია: ჩიყვის დიაგნოსტიკა და მკურნალობის მონიტორინგი, ფარისებრი ჯირკვლის დაქვეითებული ან მომატებული ფუნქცია, კვანძების შეფასება, ოპერაციის შემდგომი მონიტორინგი.

• ფარისებრახლო ჯირკვლის სცინტიგრაფია: სისხლში კალციუმის მომატების მიზეზების კვლევა, დაზიანების (ადენომის) გამოვლენა.

ინფექციების დროს

• მონიშნული ლეიკოციტებით კვლევა

• მონიშნული იმუნოგლობულინები (ადამიანის პოლიკლონური იმუნოგლობულინები)

კუჭ-ნაწლავის სისტემა

• ღვიძლისა და ელენთის სცინტიგრაფია: ტარდება მუცლის ტკივილის, ფუნქციური დარღვევების, ანთებითი მდგომარეობების, ოპერაციის შემდგომი გართულებებისა და არსებული დაზიანებების შესასწავლად.

• გასტროეზოფაგური რეფლუქსის სცინტიგრაფია

• საყლაპავის ტრანზიტის კვლევა

• კუჭის დაცლის კვლევა (თხევადი და მყარი)

• ჰეპატობილიარული სცინტიგრაფია: ფუნქციური დარღვევები; ანთებითი მდგომარეობები

• კუჭ-ნაწლავის სისხლდენის კვლევა

• მეკელის დივერტიკულის სცინტიგრაფია

• სანერწყვე ჯირკვლების სცინტიგრაფია

შარდ-სასქესო სისტემა

• თირკმლის ქერქის სცინტიგრაფია (თირკმლის სტატიკური სცინტიგრაფია)

• თირკმლის დინამიკური სცინტიგრაფია (რენოგრამა)

• თირკმლის სცინტიგრაფია დიურეტიკით (დიურეზული რენოგრამა)

• თირკმლის სცინტიგრაფია კაპტოპრილით (კაპტოპრილის სცინტიგრაფია)

გულ-სისხლძარღვთა სისტემა

• მიოკარდიუმის პერფუზიული სცინტიგრაფია: ინფარქტისა და იშემიის უბნის განსაზღვრა, განდევნის ფრაქცია, გულის კუნთის სიცოცხლისუნარიანობა, გულის უკმარისობა.

• MUGA: ტესტი, რომელიც ავლენს გულის საერთო ან რეგიონულ მოძრაობით დარღვევებს. რეკომენდებულია მისი ჩატარება გულისთვის პოტენციურად საზიანო მკურნალობის დაწყებამდე და მის შემდეგ (განსაკუთრებით კიბოთი დაავადებულ პაციენტებში ქიმიოთერაპიის შემდეგ, გულის რეგიონული და საერთო EF-ის შესაფასებლად).

საყრდენ-მამოძრავებელი სისტემა

• ძვლის სცინტიგრაფიები:პირველადი სიმსივნის ან მეტასტაზის დროს კიბოს ძვლებში გავრცელების ხარისხის ან ტკივილის მიზეზების კვლევა, სპორტული ტრავმების დიფერენციული დიაგნოსტიკა, მოტეხილობების ადრეული გამოვლენა

• ძვლის ტვინის სცინტიგრაფია

სასუნთქ სისტემაში

• ფილტვის პერფუზიული სცინტიგრაფია: სისხლის ნაკადისა და/ან სასუნთქი გზების ობსტრუქცია, ფილტვის ემბოლიის დიაგნოსტიკისას ალბათობის განსაზღვრა. ტარდება ასევე ფილტვის კიბოს ოპერაციამდე ფილტვის ფუნქციების შესაფასებლად

• ფილტვის პერფუზიული/ვენტილაციური სცინტიგრაფია: სისხლის ნაკადისა და/ან სასუნთქი გზების ობსტრუქცია, ფილტვის ემბოლიის დიაგნოსტიკისას ალბათობის განსაზღვრა

• ფილტვის რაოდენობრივი პერფუზიული სცინტიგრაფია: ტარდება ასევე ფილტვის კიბოს ოპერაციამდე ფილტვის ფუნქციების შესაფასებლად

ცენტრალურ ნერვულ სისტემაში

• თავის ტვინის პერფუზიული სცინტიგრაფია (პერფუზიული SPECT): ყველაზე მგრძნობიარე ტესტია ეპილეფსიის, სიმსივნეების, სისხლის მიმოქცევის უკმარისობის დიაგნოსტიკისთვის, განსაკუთრებით ალცჰაიმერის დაავადების რისკის მქონე შემთხვევებში, კლინიკური ნიშნების განვითარებამდეც კი.

სხვა მომსახურებები

• ცრემლსადენი გზების სცინტიგრაფია: ცრემლსადენ გზებში დახშობის დიაგნოსტიკის ყველაზე მგრძნობიარე და უმტკივნეულო ტესტია.

• ლიმფოსცინტიგრაფია: ტარდება ლიმფური დრენაჟისა და ლიმფურ გზებში დახშობის მიზეზების გამოსაკვლევად, ასევე ისეთი დაავადებების დროს, როგორიცაა ძუძუსა და პროსტატის კიბო, სასიგნალო (სენტინელური) ლიმფური კვანძის განსაზღვრისა და მონიშვნისთვის.

• სათესლე ჯირკვლის სცინტიგრაფია: ეხმარება დიფერენციულ დიაგნოსტიკას მტკივნეული სათესლე ჯირკვლის შეფასებისას.

• ძუძუს კიბო: ოპერაციამდელი ლიმფოსცინტიგრაფია, რომელიც ეხმარება ქირურგიას და ოპერაციამდე შესაბამის ძუძუში ინექციით აჩვენებს ლიმფურ დრენაჟს.

• მთელი სხეულის სკანირება თალიუმ-201-ით.

• მთელი სხეულის სიმსივნური სკანირება Sestamibi-ით (MIBI)

• რადიოაქტიური იოდით მკურნალობა თირეოტოქსიკოზის დროს

• ფოსფორ-32-ით მკურნალობა

• რადიონუკლიდური სინოვექტომია.

• რადიონუკლიდური თერაპია ტკივილის შემსუბუქების მიზნით ძვლის მეტასტაზებით გამოწვეული ძლიერი ტკივილის მქონე პაციენტებში