ჩემი შვილი ვერ დგას გამართულად! ან იქნებ კიფოზია?

ხალხში კუზიანობად ცნობილი კიფოზის შესახებ ყველაფერს ჩვენ თქვენთვის A-დან Z-მდე გამოვიკვლიეთ…

რა არის კიფოზი?

ხალხში კუზიანობად ცნობილი კიფოზი სინამდვილეში ჩვენს ბუნებაში არსებული ბუნებრივი კუზიანობის მოწინავე ფორმაა. ყველამ ვიცით, რომ ჩვენი ზურგი ოდნავ კუზიანია, წელი კი ცოტათი ჩაზნექილი. ზურგზე გამოვლენილი კუზიანობა გარკვეულ ხარისხამდე ბუნებრივად ითვლება. თუ ზურგის არეში ან ზურგისა და წელის შეერთების ადგილას ეს კუზიანობის ხარისხი 50 გრადუსს გადააჭარბებს, შეიძლება კიფოზზე ვისაუბროთ. კიფოზი მხოლოდ კოსმეტიკურ პრობლემად რომ მოჩანდეს, სინამდვილეში ისეთ მძიმე ფსიქოლოგიურ პრობლემებსაც იწვევს, როგორებიცაა დეპრესია, სასკოლო მოსწრების დაქვეითება, მშობლებთან კომუნიკაციის სირთულეები და სოციალური ადაპტაციის პრობლემები.

როდის ვლინდება კიფოზი?

განსაკუთრებით მოზარდობის ასაკის ბიჭებში უფრო ხშირად გვხვდება კიფოზი, როდესაც ხერხემლის ზრდა ისე არ მიმდინარეობს, როგორც უნდა. ჩვენი ხერხემლის მალები ოთხკუთხა ფორმისაა. ხერხემლის ზრდა ამ მალების ყველა მხრიდან თანაბარი ზრდის შედეგად ხდება. თუმცა 10 წლის ასაკიდან, განსაკუთრებით ზურგისა და ზურგ-წელის შეერთების არეში, ფორმის დარღვევები იწყება. ანუ ხერხემალი ზურგის მხრიდან სრულად იზრდება, წინა მხრიდან კი ნაკლებად, და ოთხკუთხას ნაცვლად სამკუთხა ფორმას იღებს. ამ შემთხვევაში ბავშვი ვერ ახერხებს გამართულად დგომას. შეიძლება ზოგიერთ შემთხვევაში ზურგის ტკივილიც იყოს. ფორმის დარღვევა 15-16 წლის ასაკში თვალსაჩინო ხდება და, სამწუხაროდ, 16-17 წლის ასაკის ფარგლებში ექიმთან მისვლა უკვე საჭირო ხდება. სწორედ ამ პერიოდში ჩნდება ბავშვის ზურგზე თვალსაჩინო კუზიანობა.

როგორ ისმება კიფოზის დიაგნოზი?

კლინიკური გასინჯვისა და მარტივი რენტგენოლოგიური გამოკვლევით შესაძლებელია იმის დადგენა, არის თუ არა თქვენს შვილში გამოვლენილი კუზიანობა ძვლოვანი დეფორმაცია თუ დგომის დარღვევა. ამ საკითხში მშობლებს ძალიან მნიშვნელოვანი როლი აკისრიათ. განსაკუთრებით ბავშვობის ასაკში შესაძლოა გსმენიათ მშობლებისგან ფრაზები: ‘შვილო, გამართულად დადექი, თორემ კუზი გაგივა’. სინამდვილეში ეს მითითება სწორია. თუ ბავშვი გამართულად დგომის შესახებ გაფრთხილებისას სწორ პოზას იღებს და მას ინარჩუნებს, ეს კუზიანობა დროებითი მდგომარეობაა. მაგრამ თუ ბავშვი სწორად დგომას ცდილობს, თუმცა პოზას ვერ ინარჩუნებს და ძველ მდგომარეობას უბრუნდება, აუცილებლად უნდა გაითვალისწინოთ ეს და მიმართოთ სპეციალისტს. კიფოზი დგომის დარღვევაა, რომელიც, თუ ყურადღების გარეშე დატოვებენ, დროთა განმავლობაში ვერ გასწორდება, არამედ პროგრესირებს. ის პრობლემა, რომლის მოგვარებაც ოპერაციის გარეშე მეთოდებით შეიძლება, ოპერაციით მოსაგვარებელ პრობლემად იქცევა. ამიტომ მშობლებმა გაცილებით უფრო ყურადღებიანი უნდა იყვნენ.

როგორ მკურნალობენ?

კუზიანობის დიაგნოზის დადგენის შემდეგ მკურნალობის გეგმა ხარისხის მიხედვით განისაზღვრება. თუ კუზიანობის კონტროლი და კორექცია ოპერაციის გარეშე მეთოდებით შესაძლებელია, დაავადება ფიზიოთერაპიული პროგრამით კონტროლდება: ვარჯიში, დგომის სწავლება, კუნთების გაძლიერება, მუცლისა და ზურგის კუნთების გაძლიერება, მკერდზე ხელის მიწევა (მექანიკა), უკუ-მექანიკა და ფეხზე ხელის მიწევა, ამ მოძრაობების დღის განმავლობაში გამეორება და სხვა ფიზიოთერაპიული ღონისძიებები. მაგრამ თუ ყველა ეს ვარჯიში და ფიზიოთერაპიული მოძრაობა შესრულებულია, სასურველ შედეგს ვერ მიიღწევა და გამრუდების ხარისხი იზრდება, იწყება კორსეტით მკურნალობა. კორსეტით მკურნალობა მნიშვნელოვანი, რთული და ყურადღების მომთხოვნი მკურნალობაა. კუზიანობის ადგილისა და ხარისხის შესაბამისი კორსეტი კორსეტის ტექნიკოსისა და ხერხემლის ქირურგის ერთობლივი მუშაობით განისაზღვრება და პაციენტისთვის ინდივიდუალურად მზადდება. ეს კორსეტები კუზიანობის ხარისხის მიხედვით, ჩონჩხის ზრდის დასრულებამდე, შესაძლოა დღეში 10-20 საათის განმავლობაში შეუწყვეტლად უნდა ეცვას. ინდივიდუალურად და შესაბამის პირობებში გამოყენებულმა კორსეტმა შეიძლება დაავადება ოპერაციის გარეშე გამოასწოროს. მაგრამ თუ კორსეტის მიუხედავად კუზიანობა არ გამოსწორდა, საჭიროა ქირურგიული ჩარევა. სამწუხაროდ, ჩვენს ქვეყანაში კიფოზი ისეთი არასწორი წარმოდგენით ფასდება, თითქოს ის დგომის დარღვევაა, რომელიც თავისით გაივლის, ამიტომ პაციენტები, როგორც წესი, მაშინ მიდიან ექიმთან, როდესაც კუზიანობა 16-17 წლის ასაკში უკვე თვალსაჩინო ხდება. შესაბამისად, ასეთი დაავადებების ოპერაცია 16-18 წლის ასაკში ტარდება. ჩვენი სურვილია, რომ კიფოზი ისეთ პერიოდში დავაფიქსიროთ, როდესაც ოპერაცია საჭირო არ არის, და საჭირო მკურნალობა ოპერაციის გარეშე მეთოდებით ჩავატაროთ. დღევანდელი განვითარებული ანესთეზიის მეთოდებითა და ინტენსიური თერაპიის განყოფილებებით ოპერაციის გართულების რისკი 2%-ზე ნაკლებამდე შემცირდა. ოპერაციის შემდგომი მოძრაობა კუზიანობის ხარისხსა და ადგილმდებარეობაზეა დამოკიდებული. ვინაიდან ხერხემლის იმ მონაკვეთში, სადაც ჭანჭიკები ჩაიდგმება, მოძრაობა შეზღუდულია, კიფოზის ოპერაცია რაც უფრო ადრე ტარდება, მით უფრო უზრუნველყოფილი იქნება მოძრაობის თავისუფლება. ოპერაცია ისე ტარდება, რომ მაქსიმალურად მოკლე მონაკვეთი მოიცვას და პაციენტის მოძრაობის არე არ შეიზღუდოს. ოპერაციიდან ერთი დღის შემდეგ პაციენტი დგება და ივლის, დღეების გასვლასთან ერთად მოძრაობა იზრდება. გამოყენებული ჭანჭიკები ძალიან მტკიცეა, ამიტომ ძალიან იშვიათი შემთხვევების გარდა კორსეტი არ გამოიყენება. პაციენტს შეუძლია, 4-6 თვეში დაიწყოს სპორტული აქტივობები, როგორიცაა ცურვა და ველოსიპედით სიარული.

რა შეიძლება გამოიწვიოს კიფოზის მკურნალობის გარეშე დატოვებამ?

კიფოზი, თუ მას დროულად არ მოეკიდებიან, არა მხოლოდ წელისა და ზურგის არეს, არამედ შინაგან ორგანოებსაც უარყოფითად მოქმედი დაავადებაა. კიფოზით დაავადებულ და საჭირო მკურნალობის არმიმღებ ადამიანებში ასაკის მატებასთან ერთად მკერდის ყუთი დეფორმირდება და იწყებს გულისა და ფილტვების შეკუმშვას. ის აფერხებს ჟანგბადის სათანადო გაცვლას, ანელებს გულის მიერ სისხლის ტუმბვის სიჩქარესაც და დროთა განმავლობაში ყველა ორგანოზე უარყოფითად მოქმედებს. კიფოზი წელის არეში ჩაზნექილობას ზრდის, ამიტომ პროგრესირებისას წელის მოქნილობას ამცირებს და ხელს უწყობს წელის თიაქრს, ზურგის თიაქრს, ზურგის მკვრივი კუნთების ტკივილებს, რომლებიც ხერხემალს ამაგრებენ, და დეგენერაციულ ცვლილებებს (სპონდილოზს).

შესაძლებელია თუ არა ჩვენი შვილების კიფოზისგან დაცვა?

ბავშვების ზურგზე დაკიდებული ტვირთი კიფოზის პირდაპირი მიზეზი არ არის; თუმცა ის კიფოზის წარმოქმნასა და განვითარებას აჩქარებს, არ დაივიწყოთ! ამისთვის:

დააკვირდით, რომ თქვენი შვილი ისეთ ზურგჩანთას იყენებდეს, რომლის წონა მისი საკუთარი წონის 8-10%-ს (4-6 კგ) არ აღემატება.

უზრუნველყავით, რომ ჩანთას ზურგის შუა ნაწილში ატარებდეს.

დაარეგულირეთ ჩანთის ремნები ისე, რომ ზურგის არემდე არ ჩამოვიდეს.

გააფრთხილეთ, რომ ჩანთა ერთ მხარზე კი არა, ორივე მხარზე ეკიდოს, საყრდენი კი ზურგის შუა ნაწილში მოდიოდეს.

სახლში სამუშაო გარემო მოაწესრიგეთ, რათა ბავშვი გამართულად იდგეს. აირჩიეთ ასაკისა და განვითარებისთვის შესაფერისი სამუშაო მაგიდა და ზურგის საყრდენით აღჭურვილი სკამი.

დარწმუნდით, რომ მაგიდასთან მუშაობისას ის სწორ პოზაში ზის.

უზრუნველყავით, რომ გაკვეთილების მომზადებისას ყოველ 30-45 წუთში მცირე შესვენება აიღოს და გაიწელოს, გაიჭიმოს.