Göz Anjiyosu Nedir ve Ne Zaman Gereklidir?

Göz anjiyosu gözdeki damar yapılarının özel boyalar yardımıyla görüntülenmesini sağlayan güvenli ve ağrısız bir tanı yöntemidir. Bu işlem, retina ve koroid damarlarının boyanarak fotoğraflanması prensibine dayanır.

Göz anjiyosu genellikle kısa süren bir işlemdir ve yaklaşık 10-20 dakika içinde tamamlanır. Diyabetik retinopati, yaşa bağlı makula dejenerasyonu ve retinal damar tıkanıklıkları gibi önemli göz hastalıklarının teşhisinde kullanılır. Ayrıca çoğu durumda tok karnına yapılması önerilir.

Bu makalede göz anjiyosunun nasıl yapıldığını, hangi hastalıkların teşhisinde kullanıldığını ve işlem öncesi bilinmesi gereken önemli detaylar yer almaktadır. Özellikle işlemin riskleri, süresi ve hasta hazırlığı hakkında merak ettiğiniz tüm sorulara cevap bulacaksınız.

Göz Anjiyosu Nedir?

Göz anjiyosu, gözdeki damar yapısını özel boyalar yardımıyla görüntülemeye yarayan etkili bir tanı yöntemidir. Fundus olarak adlandırılan göz dibinin detaylı incelenmesini sağlar ve retina hastalıklarının teşhisinde kritik öneme sahiptir.

Fundus Floresein Anjiyografi (FFA) tanımı

Fundus Floresein Anjiyografi (FFA), floresein adlı özel bir madde kullanılarak retina damarlarının görüntülenmesini sağlayan temel bir tanı tekniğidir. Bu işlemde hastanın kolundaki toplardamara floresein boyası enjekte edilir ve saniyeler içinde (yaklaşık 10-15 saniye) göz damarlarına ulaşır. Floresein, mavi ışık altında sarı-turuncu renkte parlayan bir boyadır ve göz damarlarında dolaşırken özel bir kamerayla seri fotoğrafları çekilir.

FFA işlemi dört aşamada gerçekleşir:

• Pre-arteriyel faz
• Arteriyel faz
• Kapiller faz
• Venöz faz

İhtiyaç duyulduğunda 10 ve 20 dakika sonra geç fotoğraflar da alınabilir.

İndosiyanin Yeşili Anjiyografi (ICG) farkı

İndosiyanin Yeşili Anjiyografi (ICG), FFA’ya benzer bir uygulama olmasına rağmen önemli farklılıklar taşır. Bu yöntemde floresein yerine indosiyanin yeşili adlı boya kullanılır. ICG, özellikle yaşa bağlı makula dejenerasyonu vakalarında oluşan koroidal yeni damarlanmaları ve sızıntıları göstermekte daha başarılıdır.

İki teknik arasındaki temel fark, görüntüledikleri göz tabakalarıdır. FFA daha çok retinal damarları görüntülerken, ICG retinanın arkasındaki koroidal dolaşımı göstermek için ideal bir yöntemdir[43]. Bu nedenle koroid tabakasındaki problemlerden şüphelenildiğinde, özellikle polipoidal koroidal vaskulopati, retinal anjiomatoz proliferasyon ve santral seröz retinopati gibi durumlarda ICG tercih edilir.

Gözün hangi bölümleri görüntülenir?

Göz anjiyosu ile gözün arka kısmında bulunan retina ve koroid tabakalarının damar yapısı detaylı olarak incelenir. Bu görüntüleme sayesinde:

Retinada: Optik sinir, makula, retina damarları ve ilgili anormallikler görüntülenir. Retina damarlarındaki sızıntılar, tıkanıklıklar ve anormal damarlanmalar net bir şekilde tespit edilebilir.

Koroid tabakasında: Retina altındaki bu tabakadaki dolaşım bozuklukları, anormal damarlanmalar ve sızıntılar değerlendirilir.

Anjiyografi sırasında çekilen görüntülerde, floresein yoğunluğuna bağlı olarak hiperfloresan veya hipofloresan alanlar görülür ve bunların her birinin önemli klinik anlamları vardır. Günümüzde elde edilen görüntüler dijital olarak kaydedilip saklanabilmektedir.

Göz Anjiyosu Hangi Hastalıkların Teşhisinde Kullanılır?

Göz anjiyosu, birçok göz hastalığının teşhisinde kullanılan önemli bir tanı yöntemidir. Bu teknik, gözdeki damar yapısını inceleyerek hastalıkları tespit etmede uzman hekimlere yardımcı olur.

Diyabetik Retinopati

Diyabetik retinopati, şeker hastalarının en sık karşılaştığı göz komplikasyonlarından biridir. Göz anjiyosu, retina damarlarındaki değişiklikleri tespit ederek:

• Retina dokusundaki kanamalar
• Damar tıkanıklıkları
• Sızıntılar ve anormal damarlanmalar

Gibi sorunları belirlemede yardımcı olur. Bu sayede doktorlar, tedavi planını belirleme ve lazer tedavisinin uygulanacağı bölgeleri saptama imkanı bulur.

Sarı Nokta Hastalığı (Makula Dejenerasyonu)

Yaşa bağlı makula dejenerasyonu (sarı nokta hastalığı), özellikle 55 yaş sonrası artan yaşla orantılı şekilde görülmektedir. Göz anjiyosu bu hastalıkta:

• Makula altında oluşan drusen adı verilen sarı renkli birikintiler
• Yaş tipte görülen anormal damarlanmalar
• Retina altı bölgede oluşan sıvı sızıntıları

Gibi bulguları tespit etmede kullanılır. Özellikle yaş tip makula dejenerasyonunda, anormal damarların net bir şekilde görüntülenmesi tedavi planlamasında kritik önem taşır.

Retina damar tıkanıklıkları

Retina damar tıkanıklıkları, ani görme kaybının önemli nedenlerindendir. Göz anjiyosu ile:

• Retina atar ve toplar damarlarındaki tıkanma noktaları
• İskemik bölgeler
• Kanama alanları

Detaylı olarak incelenir. Bu bilgiler ışığında hekimler, retinal damar tıkanıklıklarının tedavi protokolünü belirleyebilir.

Üveit ve iltihabi hastalıklar

Üveit, gözün orta tabakası olan üveanın iltihaplandığı göz iltihabı türüdür. Göz anjiyosu, gözdeki iltihabı değerlendirerek:

• İltihapların şiddetini
• Tutulum bölgelerini
• Olası komplikasyonları

Belirlemede yardımcı olur. Üveitin otoimmün veya enfeksiyöz kökenli olup olmadığının anlaşılması, tedavi yaklaşımını tamamen değiştirebilir.

Göz içi tümörler ve anormallikler

Göz anjiyosu, göz içi tümörlerin tanısında önemli bir role sahiptir. Bu yöntemle:

• Tümörlerin vasküler yapıları
• Damarlanma özellikleri
• Sınırları ve komşu dokularla ilişkisi

Net bir şekilde değerlendirilebilir. Bu değerlendirme, tümörün tipini belirlemede ve tedavi stratejisini oluşturmada doktorlara yardımcı olur.

Göz Anjiyosu Nasıl Yapılır?

Göz anjiyosu, göz damarlarının detaylı incelenmesinde kullanılan etkili bir tanı işlemidir. Bu işlem genellikle kısa süren, ağrısız ve güvenli bir prosedürdür. Fakat tam olarak işlem nasıl gerçekleşir?

1. Göz bebeğinin büyütülmesi

İşlemin ilk aşamasında, gözün arka kısmını daha iyi görebilmek için özel damlalarla göz bebekleri büyütülür. Bu damlalar sayesinde retina ve damarlar daha net görüntülenebilir hale gelir. Genellikle damlaların etki göstermesi için 15-20 dakika beklenir.

2. Damar yolu açılması

Göz bebeği yeterince genişledikten sonra, hastanın kolundan veya elinden damar yolu açılır. Boya maddesi bu damar yolu üzerinden verilecektir. İşlem öncesinde bazı hastalarda alerji öyküsü sorgulanır ve gerekirse önlem olarak alerji ilacı uygulanabilir.

3. Boya enjeksiyonu

Damar yolu açıldıktan sonra, Floresein (sarı renkli) veya indosiyanin yeşili adı verilen boya damar yoluyla verilir. Bu boyalar, ışık altında parlayarak damarların detaylı görüntülenmesini sağlar. Enjeksiyon sırasında hastalar kısa süreli bir sıcaklık hissi yaşayabilir, ancak ağrı hissedilmez.

4. Fotoğraf çekimi

Hasta, özel bir FFA kamerasının önüne oturtulur ve çenesi dayanak kısmına yerleştirilir. Boya verilmeye başlandıktan sonra, retina damarlarındaki ilerleyiş şu sırayla kaydedilir:

• 0-10 saniye: İlk arteriyel faz fotoğrafları
• 10-30 saniye: Venöz dolum fazı
• 1-3 dakika: Olası sızıntı ve tıkanıklıkları gösteren görüntüler
• 5-10 dakika: Geç faz görüntüler

Toplam işlem süresi genellikle 10-15 dakika sürer. İşlem esnasında hasta, cihazın içindeki hedef ışığa bakarak sabit durur.

5. Sonuçların değerlendirilmesi

Çekilen görüntüler göz hastalıkları uzmanı tarafından detaylı şekilde incelenir. Elde edilen bulgular dijital olarak kaydedilir ve tedavi planının hazırlanmasında kullanılır. Bu değerlendirmede olası damar tıkanıklıkları, sızıntılar veya anormal damarlanmalar tespit edilir.

Göz anjiyosu işleminin gözlere herhangi bir zararı yoktur ve genellikle aç veya tok karnına yapılabilir. Bununla birlikte, bazı doktorlar işlem öncesi hastanın hafif tok olmasını tercih edebilir. İşlem sonrasında göz bebekleri büyük kaldığı için geçici olarak bulanık görme ve ışığa karşı hassasiyet oluşabilir.

Göz Anjiyosu Riskleri ve Uygulama Detayları

Göz anjiyografisi, genellikle güvenli bir tanı yöntemi olmasına rağmen, her tıbbi işlemde olduğu gibi bazı riskleri de beraberinde getirir. Bu bölümde, işlemin yan etkileri ve uygulama detaylarını inceleyeceğiz.

Yaygın görülen hafif yan etkiler

Göz anjiyosu sonrası çoğu hasta hafif ve geçici yan etkiler yaşayabilir. Bu etkiler genellikle kısa sürede kendiliğinden geçer:

• Boyadan kaynaklanan bulantı ve baş dönmesi
• Ciltte veya idrarda geçici sararma (boyadan dolayı)
• Enjeksiyon bölgesinde hafif morarma veya şişlik
• Hafif mide rahatsızlıkları

İdrarın koyu renkli olması durumu boyar maddeden kaynaklanır ve 10 güne kadar azalarak devam edebilir. Bu durum zararsızdır ve endişelenmeyi gerektirmez.

Nadir görülen alerjik reaksiyonlar

Nadiren, boyaya karşı alerjik reaksiyonlar gelişebilir. Bu reaksiyonlar şiddetine göre hafif (%1,24), orta (%0,2) ve şiddetli (%0,04) olarak sınıflandırılır. Bildirilen toplam yan etki oranları genel olarak %0,083’tür.

Alerjik reaksiyonlar şunları içerebilir:

• Kaşıntı ve cilt döküntüleri
• Nefes darlığı (çok nadir)
• Tansiyon düşmesi (çok nadir)

İyot veya kontrast maddelere karşı alerjiniz varsa, işlem öncesinde mutlaka doktorunuzu bilgilendirin.

İşlem süresi ne kadar sürer?

Göz anjiyosu işlemi ortalama 10-15 dakika sürer. Ancak bu süre, damarların yapısına ve görüntülenecek bölgeye göre değişebilir. Bazı durumlarda işlem 20-30 dakikaya kadar uzayabilir. Göz bebeklerinin toparlanması ise yaklaşık 2-3 saat sürebilir ve bu süre zarfında bulanık görme normaldir.

Aç karnına mı yapılmalı?

Çoğu durumda göz anjiyosunun tok karnına yapılması önerilir. Aç karnına olunduğunda, boya enjeksiyonuna bağlı mide bulantısı riski artabilir. Bununla birlikte, diyabet hastaları için farklı öneriler olabilir. Diyabet hastaları genellikle aç karnına ve ilaçlarını almadan gelmeleri için yönlendirilir.

Ameliyat mı, değil mi?

Göz anjiyosu kesinlikle bir ameliyat değildir. Sadece teşhis ve değerlendirme amaçlı bir görüntüleme yöntemidir ve cerrahi müdahale içermez. Kalp anjiyosundan çok farklıdır; hastanede yatış gerektirmez ve damar açma girişimleri yapılmaz. İşlem sonrası hastalar genellikle günlük yaşamlarına hemen dönebilirler.

Sonuç olarak, göz anjiyosu retina ve koroid damarlarını incelememizi sağlayan değerli bir tanı yöntemidir. Bu prosedür sayesinde doktorlar, diyabetik retinopati ve makula dejenerasyonu gibi ciddi göz hastalıklarını erken aşamalarda tespit edebilir. Ayrıca, anjiyografi sayesinde damar tıkanıklıkları, sızıntılar ve anormal damarlanmalar gibi sorunlar net bir şekilde görüntülenebilir.

Göz anjiyosunun avantajları şunlardır:

• Ağrısız ve güvenli bir tanı yöntemidir
• Kısa sürede tamamlanır (yaklaşık 10-20 dakika)
• Hastanede yatış gerektirmez
• Cerrahi müdahale içermez

Bununla birlikte, göz anjiyosu sonrasında hafif yan etkiler görülebilir. Bunlar:

• Geçici bulantı ve baş dönmesi
• İdrarda ve ciltte geçici sararma
• Enjeksiyon bölgesinde hafif morarma

Unutulmamalıdır ki, göz anjiyosu bir tedavi yöntemi değil, hastalığın teşhisi için kullanılan bir görüntüleme tekniğidir. İşlem sonrası göz bebeklerinin toparlanması birkaç saat sürebileceğinden, yanınızda bir refakatçi bulundurmanız önerilir.

Göz sağlığı söz konusu olduğunda, erken teşhis oldukça önemlidir. Şüphesiz, göz anjiyosu birçok göz hastalığında kesin tanı koymak için altın standart olarak kabul edilir. Düzenli göz muayeneleri ve gerektiğinde anjiyografi gibi ileri tetkikler, görme kaybını önlemede büyük önem taşır.

Göz Anjiyosu Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Göz Sağlığınızı İhmal Etmeyin

Göz anjiyosu, retina hastalıklarının erken teşhisinde ve tedavisinin doğru planlanmasında altın standarttır. Özellikle diyabet hastasıysanız veya ani görme kayıpları yaşıyorsanız, detaylı bir retina muayenesi görme yetinizi korumak için hayati önem taşır.

Göz sağlığınızla ilgili sorularınız, detaylı muayene ve göz anjiyosu randevusu için bizimle iletişime geçebilir, uzman hekimlerimizden hemen randevu oluşturabilirsiniz.