ბიოფსია რა არის? როგორ კეთდება, რისკები და შედეგები

ბიოფსია მრავალი თირკმლის დაავადების დიაგნოზისთვის მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტია. თირკმლიდან, მიკროსკოპის ქვეშ შესწავლისთვის ნიმუში ქსოვილები გამოიღება. სპეციალისტის მეთვალყურეობის ქვეშ განხორციელებული ეს პროცედურები ჩვეულებრივ უსაფრთხოდ ითვლება, თუმცა მინიმალური დონით გარკვეული რისკები მოიცავს. ამ რისკებს შორის არის სისხლდენა, ტკივილი და ინფექცია. ბიოფსიით მიღებული ნიმუშები პათოლოგების მიერ იკვლევა და ანგარიშდება. ამიტომ შედეგები რამდენიმე დღის განმავლობაში შეიძლება გაიზიაროს პაციენტთან და პაციენტის ახლობლებთან.

ბიოფსია რა არის და რომელ შემთხვევებში გამოიყენება?

ზოგიერთი თირკმლის დაავადება სისხლის და შარდის ანალიზების, ულტრაბგერითი და რენტგენის მსგავსად ვიზუალური მეთოდებით შეიძლება დიაგნოზირდეს, თუმცა ამ პროცედურებით დიაგნოზირებული დაავადებების შემთხვევაში უნდა მიმართონ უფრო მოწინავე დიაგნოზირების მეთოდებს. თირკმლის ბიოფსია პროცედურა მოწინავე დიაგნოზირების მეთოდებს შორისაა. თირკმლის ბიოფსია არის სამედიცინო პროცედურა, რომლის დროსაც თირკმლიდან ერთი ან რამდენიმე მცირე ქსოვილის ნიმუში მიიღება. ეს ნიმუშები სპეციალური მიკროსკოპების ქვეშ იკვლევა და შედეგები ანგარიშდება. ზრდასრულებში გამოყენების მაჩვენებელი ბავშვებთან შედარებით უფრო მაღალია. თირკმლის ბიოფსია შეიძლება განხორციელდეს შემდეგ შემთხვევებში:

• შარდში სისხლის (ჰემატურია) და ცილას (პროტეინურია) მსგავსი არასასურველი სტრუქტურების არსებობა,
• არაბუნებრივი შარდისა და სისხლის ანალიზის შედეგები (სისხლში არაბუნებრივი ნარჩენის არსებობა შეიძლება ნიშნავს, რომ თირკმლები საკმარისი დონით არ ასრულებენ თავის ფუნქციას),
• მიზეზის გაურკვეველი akut (მოკლევადიანი) ან ქრონიკული (ხანგრძლივი) თირკმლის დაავადებები,
• ნეფროტული სინდრომი და გლომერულური დაავადება (თირკმლის ფილტრაციის პასუხისმგებელი მექანიზმის დაზიანების შემთხვევაში ვითარდება),
• თირკმლებზე ჩატარებული მკურნალობის ეფექტის შესწავლის მიზნით,
• თუ თირკმლებში ფუნქციის დაკარგვა განვითარდა,
• პროტეინის გაჟონვის დიაგნოზი,
• თირკმლებში მუდმივი დაზიანების განვითარება,
• თირკმელში განვითარებული ქსოვილების კიბოს არსებობის გაგება,
• ყოველგვარი მედიკამენტის ან ტოქსიკური ნივთიერების თირკმლებს ზიანის მიყენების შესწავლის მიზნით,
• თირკმლის გადანერგვის შემდეგ,
• თუ თირკმლის გადანერგვა უარყოფილია და ფუნქციონირება არ არის,
• თუ არსებობს სისტემური ლუპუს ერითემატოზი მსგავსი კავშირების დაავადებები,
• თუ არსებობს პირველადი და მეორადი თირკმლის მასები, შეიძლება დაგეგმოს ბიოფსია.

ბიოფსია როგორ კეთდება და პროცედურის დროს რომელი მეთოდები გამოიყენება?

ბიოფსია ჩვეულებრივ პაციენტის ზურგიდან პერკუტანულად (მიზნობრივი ქსოვილისკენ კანის საშუალებით მინიმალური ინვაზიური ჩარევა) კეთდება. ბიოფსიის მარცვალი ჩვეულებრივ ულტრაბგერით ხელმძღვანელობით ხდება. პროცედურა უმეტესად თირკმლის დაავადებების სფეროში პროფესიონალიზებული ექიმების მიერ, ნეფროლოგების მიერ კეთდება. დაავადების მიზეზის მიხედვით, უროლოგი სპეციალისტებიც შეიძლება ჩაერთონ ბიოფსიის პროცესში. ბიოფსიის ტიპები ბიოფსიის დროს გამოყენებული პროცესების მიხედვით იცვლება. ამ მეთოდების და ბიოფსიის ტიპების შესახებ შემდეგი ინფორმაცია შეიძლება მიაწვდოს:

• პერკუტანული ბიოფსია: ჯანმრთელობის სპეციალისტი პაციენტის თირკმლის ქსოვილიდან ნიმუშის აღების მიზნით კანის საშუალებით თირკმლისკენ მიაწვდოს თხელი ბიოფსიის მარცვალი. ჩვეულებრივ, ყველა პროცედურა ასე კეთდება. პაციენტის სხეულის ქვეშ უნდა იყოს მყარი ბალიში ან ქვიშის ჩანთა, რათა პაციენტი მუცლით დაწვეს. პიროვნების მდგომარეობის მიხედვით (მუცლის, სიმსუქნის, გადანერგვის და ა.შ.) შეიძლება საჭირო იყოს სხვადასხვა პოზიციებში დაწვა. მარცვლის კანის შესვლის ადგილი მონიშნულია, შემდეგ კი გაწმენდილია და ადგილი ადგილობრივად ნარკოზდება. ბიოფსიის მარცვალი ხელმძღვანელობით ხდება, ჩვეულებრივ, ულტრაბგერით. მარცვალი შეიძლება რამდენჯერმე გაწვდოს. ამ პროცესის შემდეგ ნაკერი არ არის საჭირო, პროცედურის ადგილი შეიძლება დაიხუროს ბანჯით.
• ლაპაროსკოპიული ბიოფსია: ჯანმრთელობის სპეციალისტი პაციენტის ზურგზე ორი მცირე ჭრილობას აკეთებს და თირკმლების გამოსახულების, ქსოვილის ნიმუშების აღების მიზნით სპეციალური მოწყობილობები აყენებს. ეს პროცედურა უმეტესად საერთო ნარკოზის ქვეშ კეთდება.
• ტრანსჯუგულარული ბიოფსია: კისერში მდებარე ჯუგულარული ვენის სახელწოდების სისხლძარღვისკენ კატეტერი და მარცვალი მოთავსდება. ბიოფსიის მარცვალი სისხლძარღვებიდან გადის და თირკმელამდე მიდის და ქსოვილის ნიმუშები იღება. ეს მეთოდი ლაპაროსკოპიული მეთოდზე ნაკლებად გამოიყენება.
• ღია ბიოფსია: ჯანმრთელობის სპეციალისტის მიერ ინვაზიური ჩარევით პირდაპირ თირკმლიდან ქსოვილის აღების პროცედურაა. საერთო ნარკოზის ქვეშ ჩატარებული ეს პროცედურა იშვიათად გამოიყენება.

ბიოფსიის წინ პაციენტის მიერ გასაკეთებელი მომზადებები რა არის?

ბიოფსიის გაკეთებისას პაციენტის ექიმი, პროცესზე გასაკეთებელი მომზადებების შესახებ ყოვლისმომცველი ინფორმაციის მიწვდას მოახდენს. ამ ეტაპზე პაციენტის და პაციენტის ახლობლების მიერ დასმული ყველა შეკითხვა ექიმს უნდა დაუსვან. პაციენტი ან პაციენტის ახლობლები პროცედურის განხორციელების შესახებ თანხმობის ფორმას მოაწერენ ხელს. ეს ფორმა ყურადღებით უნდა წაიკითხოს და გაუგებარი განცხადებები უნდა გაირკვეს. ჯანმრთელობის მდგომარეობის ბიოფსიისთვის შესაბამისობის გასაგებად გარკვეული ფიზიკური გამოკვლევები, სისხლის და სხვა დიაგნოზის ტესტები შეიძლება განხორციელდეს. პაციენტის ორსულობის მდგომარეობა ან მსგავსი შესაძლებლობა ექიმთან უნდა გაიზიაროს პროცესის წინ.

პაციენტი თუ რაიმე მედიკამენტზე, ლატექსზე, ბანზე ან ნარკოზზე მგრძნობელობა ან ალერგია აქვს, ეს ექიმთან უნდა გაიზიაროს. გამოყენებული ყველა მედიკამენტი, ვიტამინები და დანამატები ექიმს უნდა შეატყობინოს. თუ პაციენტს სისხლის დარღვევები ან ანტიკოაგულანტური მედიკამენტების გამოყენება აქვს, ეს ინფორმაცია ექიმის ცოდნაში უნდა იყოს, რადგან პროცესის წინ სისხლის გამათხელებელი მედიკამენტების გამოყენება შეიძლება საჭირო იყოს. ექიმები ან სხვა ჯანმრთელობის სპეციალისტები ბიოფსიის წინ პაციენტის მიერ არ უნდა მოხმარებული საკვების და სასმელების სიას პაციენტთან გაიზიარებენ. აქ მოცემული მითითებების დაცვა ძალიან მნიშვნელოვანია.

ბიოფსიის პროცესში და შემდეგ რისკები და კომპლიკაციები რა არის?

ბიოფსია რისკებისა და კომპლიკაციების მინიმალური დონით განხორციელებული პროცედურაა, თუმცა პროცესში ან შემდეგ არასასურველი სიტუაციები შეიძლება განვითარდეს. ამ კომპლიკაციების შორის ყველაზე ხშირად ბიოფსიის ადგილის სისხლდენაა. მსუბუქი სისხლდენა პროცესის შემდეგ გავრცელებულია, თუმცა ზოგიერთ პაციენტში სისხლის გადანერგვა საჭირო შეიძლება იყოს. პროცესის ადგილზე განვითარებული ტკივილი და ინფექცია ასევე ბიოფსიის რისკების შორისაა. იშვიათად, მაგრამ ახლოს მდებარე ორგანოებს ან სტრუქტურებს ზიანი მიაყენების შემთხვევები შეიძლება განვითარდეს. თუ ბიოფსიის პროცესის შემდეგ ქვემოთ ჩამოთვლილი კომპლიკაციებიდან ერთი ან რამდენიმე განვითარდა, დაუყოვნებლივ უნდა მიმართოთ სამედიცინო დახმარებას:

• შარდის გაკეთების შეუძლებლობა, ზედმეტი ტუალეტში წასვლის საჭიროება ან შარდის გაკეთების დროს ტკივილი-წვა,
• შარდში მუქი წითელი ან ყავისფერი სისხლის თხრილები,
• ბიოფსიის ადგილზე ძლიერი ტკივილი, გაწითლება, სისხლდენა, შეშუპება და გამონადენი,
• ცხელება და კანკალი,
• არტერიოვენოზული ფისტულა,
• გონება და თავბრუსხვევა.

ბიოფსიის შედეგები რამდენ ხანში გამოდის და როგორ უნდა შეფასდეს?

ბიოფსიის შემდეგ თირკმლის ქსოვილი პათოლოგის მიერ შესწავლისთვის ლაბორატორიაში იგზავნება. ქსოვილის ნიმუშები მიკროსკოპის ქვეშ დეტალურად იკვლევა. პათოლოგები განსაკუთრებით უჯრედების სტრუქტურის არაბუნებრივობაზე, ანთების ნიშნებზე, სისხლძარღვებში არაბუნებრივობაზე, დაზიანებასა და შრამის ქსოვილის წარმოქმნაზე აკეთებენ აქცენტს. შედეგების მიღების შემდეგ ანგარიშის პროცესში შედის. მთელი ეს პროცესი ლაბორატორიის დატვირთულობაზე დამოკიდებულია და ერთი კვირის განმავლობაში შეიძლება გაგრძელდეს. მომზადებული ანგარიში ექიმს გადაეცემა. ექიმი სხვადასხვა პარამეტრების შეფასების გათვალისწინებით დიაგნოზს ადგენს და მკურნალობის გეგმას ადგენს.

ხშირად დასმული კითხვები

თუ თქვენ გაქვთ ეჭვები თირკმლის ჯანმრთელობის შესახებ ან ექიმმა თირკმლის ბიოფსია გირჩია, შეგიძლიათ ჩვენს სპეციალისტებთან შეხვედრა მოითხოვოთ დეტალური ინფორმაციისთვის. ადრეული დიაგნოზისა და სწორი მკურნალობისთვის ჩვენთან კონტაქტი გააკეთეთ.