Бел Фытғы Терапиясы

Бел Фытғы Нені, Белгілері мен Терапия Әдістері Нелер?

Бел фытғы; дұрыс емес қозғалыстар, омыртқалардың зақымдануы немесе қиын қозғалыстармен омыртқалардың кернеуі нәтижесінде пайда болатын жағдай. Қоғамда жиі кездесетін бұл ауру тек белде ғана емес, жамбас пен аяқтарда да ауруға себеп болуы мүмкін. Осы тұрғыдан алғанда, ауру мен қозғалыс жасау қиындықтары сияқты себептерден өмір сапасын төмендететін фактор болып табылады.

Бел Фытғы Нені?

Адам денесін ұстап тұратын, тік тұруды қамтамасыз ететін жүйе – скелет жүйесі. Скелет жүйесінің нерв жүйесін қорғайтын және негізгі құрылымдарының бірі болып табылатын арқадағы бір-бірінің үстінде орналасқан омыртқалар бар. Бұл омыртқалардың арасында қозғалысты қамтамасыз ететін дисктер бар. Бұл дисктердің кернеуі, құлауы, кез келген зақымдану нәтижесінде жыртылуы немесе жылжуы сияқты жағдайлар бел фытғы ретінде анықталуы мүмкін. Омыртқалар мен дисктер арасындағы нервтер фытқы жағдайында зақымдалуы мүмкін. Бұл белде ауырсынуға себеп болуы мүмкін. Сонымен қатар, бел фытғы ауырсынуы қайда әсер етеді деген сұрақ жиі қойылады. Бел ауруының жанында фытқы, жамбас пен аяқтарда да ауырсыну арқылы көрінуі мүмкін.

Бел фытғы жарылуының басталуы жағдайында, жасалған кенет қозғалыс немесе қалыптан тыс ауырлық көтеруден кейін омыртқалар арасында амедисклерді қорғайтын сұйықтықтың сыртқа шығуы байқалады. Бұл да қатты ауырсынумен көрінуі мүмкін.

Бел Фытғы Себептері

Бел фытғы әдетте орта және одан жоғары жастағы адамдарда кездесетін ауру ретінде белгілі, бірақ жас жаста да пайда болуы мүмкін. Осы тұрғыдан алғанда, көптеген себептерді атауға болады.

Себептердің бірі генетикалық болуы мүмкін. Бірінші дәрежедегі туыстарында бел фытғы бар адамдарда бұл аурудың пайда болу ықтималдығы жоғары екендігі туралы зерттеулер бар. Сонымен қатар, қартаюдан кейін сүйектердің, омыртқалардың және омыртқалар арасындағы дисктердің сұйықтық жоғалтуына байланысты серпімділігін жоғалтуымен дисктердің тозу ықтималдығы артады. Сондықтан жастың ұлғаюымен бұл аурудың пайда болу ықтималдығы артады.

Екінші жағынан, өмір салты бел фытғының ең негізгі себептерінің бірі болып табылады. Осы тұрғыдан алғанда, әсіресе жұмыс орнында үнемі ауыр көтеру немесе үнемі отырумен қозғалыссыз қалу дисктердің денсаулығын жоғалтуына әсер етеді. Сонымен қатар, артық салмақ та омыртқаларға жүктеме жасап, дисктерге зиян келтіруі мүмкін. Омыртқалар мен дисктердің денсаулығын ұзақ уақыт бойы сақтау үшін сау салмақ бақылауы өте маңызды. Сонымен қатар, өмір салтынан туындайтын тағы бір себеп – санасыз қозғалыстармен спортпен айналысу. Сонымен қатар, дұрыс емес немесе кенеттен жасалған қозғалыстар да қиындық тудыруы мүмкін. Темекі шегу де аталған себептер арасында болуы мүмкін. Себебі темекі дисктердің қоректенуіне теріс әсер етіп, сұйықтық жоғалтуына себеп болады. Бұл да дисктерде фытқының пайда болуына себеп болуы мүмкін.

Барлық осы себептерді ескере отырып, өмір салты адамның денсаулығында өте маңызды орын алады. Сау тамақтану, жаттығу, идеалды салмақ және темекісіз өмір бел фытқының тәуекелін төмендетуі мүмкін.

Бел фытғы бар адамдар күнделікті өмірде нелерге назар аударуы керек?

Бел фытғы бар адамдар күнделікті өмірде әсіресе белді қиындататын кенет қозғалыстардан аулақ болуы керек. Жерден ауырлық көтергенде мұқият болуы керек. Өте ауыр заттарды көтермеу керек. Фытқының пайда болуын арттыратындықтан, идеалды салмақ аралықтарында қалу маңызды. Жерге еңкейгенде белден емес, аяқтарды бүгіп отыру позциясына келу керек. Ортопедиялық аяқ киімдер мен киімдер таңдалуы керек.

Бел Фытғы Белгілері

Бел фытғы әртүрлі белгілермен диагноз қойылуы мүмкін. Бұл белгілер мынадай тізіммен көрсетілуі мүмкін:

• Бел ауруы
• Белден жамбас пен аяқтарға қарай таралатын ұйқышылдық немесе ауырсыну
• Қозғалыс жасау мен жүруде қиындық
• Қозғалыс кезінде ауырсынудың артуы
• Аяқтарда, аяқтар мен аяқ буындарында әлсіздік сезімі
• Зәрді ұстамау
• Жыныстық функцияның жоғалуы

Бұл белгілер байқалса, ең қысқа уақытта сала маманына барып, ең қысқа уақытта терапияны бастау керек.

Бел Фытғы Диагноз Әдістері

Бел фытғы белгілері байқалса, алдымен дәрігерге жүгіну керек. Бел фытғына қай бөлім қарайды деп сенімді болмауыңыз мүмкін. Ауруханалардың ми және нерв аурулары бөліміне алдымен жүгіну дұрыс болуы мүмкін. Аурудың диагнозын қоюдағы алғашқы кезең – сала маманының адамның өмір салтына қатысты тарихын алу және физикалық тексеру. Физикалық тексеру арқылы адамның қай аймақтарда ауырсыну, ұйқышылдық, сезім жоғалту бар екендігі анықталады. Екінші кезеңде қан анализдері сияқты зертханалық тесттер сұралуы мүмкін. Толық суреттеу үшін рентген, КТ (Компьютерлік Томография), МРТ (Магнитті Резонанс), КТ (Компьютерлік Томография) қолданылуы мүмкін. Барлық осы бағалаулар нәтижесінде дисктер арасында фытқы диагнозы қойылған науқастар үшін терапия процестеріне бастау алынады.

Бел фытғы диагнозы қойылғаннан кейін, прогрессиясының алдын алу үшін бел фытғының басталуында не істеу керек деген сұрақ жиі қойылады. Мұнда омыртқалардың, дисктердің және нервтердің одан әрі зақымданбауы үшін дәрігердің ұсыныстарына сәйкес әрекет ету керек. Бұл кезеңде қорғаныс ретінде және ауырсынудың азаюы мақсатында корсет ұсынылуы мүмкін.

Бел Фытғы Терапия Әдістері

Бел фытғы диагнозы қойылған адамдардың терапиясы үшін көптеген әдістер бар. Бұларды төмендегідей түсіндіруге болады.

Бел Фытғында Хирургиялық Емдеу Әдістері

Қоғамда бел ауруы байқалғанда, әдетте, бірінші кезекте физикалық қолданулармен науқастың ауырсынуларын жеңілдету мақсатында әрекет жасалады. Операциясыз бел фытғы терапиясы ретінде саналатын мануальды терапия, жылы-суық қолдану, құрғақ инъекция, кейбір электрлік ынталандырулар, ультрадыбыстық қолданулар бұлар арасында аталады. Сонымен қатар, ұсынылатын кейбір қозғалыстар мен тұрақты жаттығулар бұл терапиялармен бірге ауырсынуларды азайтуға көмектеседі.

Бел Фытғында Тарту және Созу Әдісі

Бел фытғында тарту және созу әдісі, медицина әдебиетіндегі атауымен тракция процедурасы міндетті түрде маман тарапынан жасалуы керек. Бұл процесс мануальды түрде жасалуы мүмкін, сонымен қатар тракция құрылғысын пайдалану арқылы да жүзеге асырылуы мүмкін. Бұл терапия әдісінде құрылғы қолданылса, тракция денеге бекітіліп, омыртқалардың араларын ашу, созу және дисктерді босату мақсатында жүзеге асырылады. Осылайша науқастың шағымдарының азаюы мақсат етіледі. Тарту-созу әдісінде дәрі-дәрмек немесе операция сияқты қауіп жоқ болғандықтан, жиі таңдалады.

Бел Фытғында Дәрі-Дәрмек Терапиясы

Бел ауруын азайтуда таңдалатын негізгі дәрі-дәрмек терапиясы анальгезиялық ауырсынуды басатын дәрілер болып табылады. Бұл ауырсынуды басатын дәрілер ауырсынуды жеңілдетпейтін жағдайларда, ауырсынуды басатын және қабынуға қарсы дәрілер дәрігер тарапынан ұсынылуы мүмкін. Бұл дәрілер ауырсынуды және ауырсынуға себеп болатын қабынуды азайту үшін қолданылуы мүмкін. Оларға қарамастан, тоқтамайтын және барған сайын артып келе жатқан бел ауруы жағдайларында кортизонды дәрілер дәрігер тарапынан жазылуы мүмкін. Бұл дәрілердің жанама әсерлері ескерілуі керек. Дәрілердің жанама әсерлеріне байланысты минималды жанама әсерлер үшін өзгертілуі қажет жағдай болса, мысалы, тамақтану дәрі-дәрмек өзара әрекеттесуіне назар аударылуы керек.

Бел Фытғы Терапиясында Спинальды Инъекция Әдісі

Спинальды инъекция, бел фытғына себеп болатын зақымдалған дисктің диагнозын қойып, инъекция арқылы сол дискіге қолдану жүргізу болып табылады. Спинальды инъекция процедурасынан бұрын науқастың қолданатын басқа дәрілері спинальды инъекциямен өзара әрекеттеспеуі үшін және аллергиялық жағдай бар-жоғын білу үшін сұралады. Қолдануға бірінші кезекте анестезиялық инъекциямен басталуы мүмкін. Спинальды инъекция зақымдалған дискіге жасалады. Соңынан бас ауруы, инфекция, біраз уақыт бойы тізедегі ауырсынудың артуы сияқты жанама әсерлер байқалуы мүмкін. Қиындықтар артатын болса, жедел жәрдемге жүгіну қажет. Нормальды түрде өтетін инъекция процедурасынан кейін жаттығу, кенет қозғалыс сияқты жағдайларға назар аудару керек. Терапияның табысты болуы үшін бақылаудың тиімді жүргізілуі үшін дәрігердің ұсынған мерзіміндегі бақылауға баруды елемеуге болмайды.

Бел Фытғында Хирургиялық Емдеу Әдістері

Бел фытғы операциясы бел фытғы терапиясынан ең соңғы таңдалатын процесс. Ауырсыну мен шағымдардың басқа терапия әдістерімен азаймауы, тіпті күшеюі сияқты жағдайда хирургиялық операциялар мамандар тарапынан таңдалуы мүмкін. Сонымен қатар, фытқының нервтерді әсер етуіне байланысты дефекацияда бақылаудың толық жоғалуы кезінде жедел хирургиялық араласу қажет болуы мүмкін.

Операциядан бұрын науқастар дәрігерлерге бел фытғы операциясының қауіптері неде деп сұрауы мүмкін. Әр операцияда болатындай, бұл операцияларда да ашық жарадан болатын инфекциялар қауіп ретінде саналады. Оның сыртында нервтерге зиян келтірмей, сал болып қалу қаупі өте аз. Себебі дамыған технологиямен микроскоп арқылы ең ұсақ нүктелерге де назар аударылады. Операция қанша уақытқа созылады деген сұрақтың жауабы адамнан адамға өзгеруімен қатар, әдетте 40 минуттан 1 сағатқа дейін созылады.

Ламинэктомия: Фытқыны тудыратын себеп ретінде омыртқалардың бір-бірінің үстінде иіліп, доға сияқты болған жерге ламина деп аталады. Бұл аймақтың микроскопиялық деңгейде қалпына келтіру операциясы хирургиялық емдеу әдістерінің бірі болып табылады.

Жасанды Диск Хирургиясы: Фытқыны тудыратын дисктің қалпына келмейтін зақымдануы жағдайында жүгінетін хирургиялық процесс. Бұл процедурада зақымдалған диск алынып, орнына адам денесіне үйлесімді материалдан жасалған жасанды диск орналастырылады.

Спинальды Фьюзия Хирургиясы: Фьюзия бірігу дегенді білдіреді. Осы тұрғыдан алғанда, бел фытғы терапиясында спинальды фьюзия процедурасы зақымдалған дисктің диагнозын қойып, екі омыртқаны біріктіру процесі болып табылады. Бұл процесс адам денесінен алынған сүйек бөлігін немесе адам денесімен үйлесімді бөлікті біріктіру арқылы жүзеге асырылады. Спинальды фьюзия процедурасы арқылы бекітілген омыртқалардың қозғалмауы қамтамасыз етіледі. Осылайша, адамның шағымдарының минималды болуы, жеңіл қозғалу мақсат етіледі.

Хирургиялық процедуралар стерильді ортада жүзеге асырылады. Операцияның ұзақтығы адамға және процедураның түріне байланысты өзгеруі мүмкін. Омыртқаларды емдеуде қолданылатын хирургиялық процедуралармен мақсатталған табысты адамда сүйек жұқаруы, остеопороз сияқты сүйек ауруларының болуы теріс әсер етуі мүмкін. Сонымен қатар, темекі шегу де хирургиялық терапияларға теріс әсер ететін көптеген әсерлерге ие. Сондықтан процедурадан кейін темекі шегуді міндетті түрде тоқтату ұсынылады.

Операциядан кейінгі кезеңде назар аударылуы керек нәрселер бар. Бұлар; 2 килограмнан асатын ауырлық көтермеу, кенет қозғалыстардан аулақ болу, жасалатын сау жаттығуларды жалғастыру, теңдестірілген және жүйелі тамақтанып, идеалды салмақты сақтау, ортопедиялық аяқ киімдер кию және темекі шегуден аулақ болу ретінде тізімделуі мүмкін.

Бел Фытғы Жаттығулары

• Дене Айналдыру Жаттығуы: Артқы жағында қолдарыңызды екі жаққа созып, жерге жатыңыз. Аяқтарды бір-біріне жабыстырып, тізеден бүгіңіз. Айналдыра алатын мөлшерде толық оңға, содан кейін толық солға айналып, созылыңыз.
• Аяқты Созу Қозғалысы: Артқы жағында жерге тегіс жатыңыз. Басымды көтермей, екі қолмен тізе артынан алдымен оң тізені, содан кейін сол тізені бір уақыт күтіп, өзіңізге тартыңыз.
• Жан Созу Қозғалысы: Тік тұрып, аяқтарды сәл жанға ашып тұрыңыз. Оң қолды жоғары көтеріп, солға еңкейтіп, бір уақыт созу жасаңыз. Содан кейін сол қол үшін де сол әрекетті жасаңыз және бір уақыт күтіңіз.
• Емізу Позициясы: Жерге төменгі тізеңізді толық тигізіп, қолдарыңызды денеге тік түрде емізетіндей тұрыңыз. Осылайша, қолдар дене мен аяқтардың бір-біріне толық тік болуы маңызды. Осылайша, бірінші кезекте басыңызды жоғары, қарныңызды төмен; екінші қозғалыс ретінде басыңызды төмен, қарныңызды жоғары көтеріңіз.
• Тік тұру Қозғалысы: Жерге артқы жағында жатыңыз. Аяқ табандарын жерге келетіндей тізелерді бүгіңіз. Содан кейін қолдарды алға созып, жату позциясынан тік тұру позциясына көтерілу. Бұл қозғалысты бірнеше рет қайталаңыз.

Бұл жаттығуларды жасамас бұрын міндетті түрде дәрігеріңізге немесе физиотерапевтіңізге кеңесіңіз. Себебі жаттығулар бел фытғында пайдасын тигізеді. Бірақ әр қозғалыс әркім үшін емдік болмауы мүмкін.