Kolera
Kolera, özellikle hijyen ve temiz suyun yetersiz olduğu bölgelerde hızla yayılabilen, tedavi edilmediğinde ölümcül olabilen ciddi bir bağırsak enfeksiyonudur. Vibrio cholerae bakterisinin neden olduğu bu hastalık, genellikle kontamine olmuş su ve gıdaların tüketilmesiyle bulaşır. Belirtileri arasında ani başlayan, bol sulu ishal ve kusma yer alır. Erken teşhis ve tedavi, ölüm riskini büyük oranda azaltır. Kolera hakkında bilinçlenmek, korunma yollarını öğrenmek ve hijyen tedbirleri almak hayati önem taşır.
Kolera Nedir?
Kolera Vibrio cholerae bakterisinin neden olduğu kontamine olmuş su ve yiyeceklerin tüketilmesiyle oluşan, şiddetli ishal ve kusma ile seyreden akut bulaşıcı bir ince bağırsak hastalığıdır. Hastalığın en kısa sürede teşhis edilmesi hayati tehlike riskini en aza indirir.
Kolera hastalığı suyun ve kişisel hijyenin yetersiz olduğu yerlerde daha sık görülür. Kalabalık ortamlarda, doğal afet, yoksulluk, savaş gibi durumlarda kolayca yayılabilir ve ölümlere yol açabilir. Ayrıca içme sularına karışan kanalizasyon atıkları da koleranın hızla yayılmasına neden olabilir. Aşırı yağış, sel ve deprem gibi doğal afetler sonrasında görülme riski yüksektir. Hastalığın önlenmesinde yaşam koşullarının iyileştirilmesi ve toplumun bilinçlendirilmesi esastır.
Kolera Belirtileri Nelerdir?
Kolera belirtileri iki şekilde başlar. Bunlardan ilki yavaş başlayan koleradır. İshal, kusma ve hafif şekilde hissedilen ağrı görülür. Dışkılama sırasında karın ağrısı ve ıkınma olmaz. Dışkılama ani ve sesli bir şekilde başlar ve pirinç suyu görünümündedir. Kişi bulantı ya da öğürme refleksi olmadan kusabilir.
Bir diğer kolera belirtisi ise birden bire başlayan koleradır. Ani ishal ve kusma görülür. Koleranın bu klasik şekline kolera gravis denir. Kişide halsizlik ve iştahsızlık görülür. İshal sırasında karın ağrısı yoktur ve dışkı ani ve bol miktarda boşalır. Bağırsak mukozasına yerleşen kolera bakterisinin enterotoksinleri bu ishale yol açmaktadır.
Kolera hastalığının belirtileri arasında dışkıda kan ya da mukus yoktur; kokusuzdur, pirinç suyuna benzer ve içinde pişmiş pirinç tanelerini andıran beyaz maddeler vardır. Kusmalar da genellikle fışkırır tarzdadır.
Ağır vakalarda dışkılama günde 15-30 defa görülebilir. Kasılmalarla birlikte kaybedilen sıvı miktarı günde 3-20 litre arasında olabilir. Sıvı kaybına bağlı olarak dehidratasyon denilen tablo gerçekleşir. Dehidratasyon vücuttaki sıvı ve minerallerin hızlı bir şekilde kaybolması durumudur. Diğer belirtiler ise şu şekilde sıralanabilir:
- Dil kuru, dudaklar mor, gözler çökmüş, yüz endişelidir.
- Cilt soğuk ve eller buruşuktur.
- Bazı vakalarda yüksek ateş görülebilir.
- Nabız dakikada 90-120 arasındadır.
- Hastalarda kulak çınlaması ve reflekslerde azalma görülebilir.
- Göz bebekleri genişler ve göz kapakları tam olarak kapanmaz.
- Dehidratasyon şiddetinin arttığı hastalarda kol, bacak ve karın bölgesinde kramplar görülebilir.
- Ağız mukozasında difteri benzeri iltihaplanmalar oluşabilir.
Hastanın genel olarak vücut direnci düşer. Akut dönemde sık idrara çıkma veya hiç idrara çıkamama gibi belirtiler görülebilir. Gebelik döneminde geçirilen kolera kas kramplarına neden olabileceğinden düşük riski oluşturur. Belirtilerin görüldüğü ilk andan itibaren bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Kolera Neden Olur?
Koleranın etkeni virgül şeklindeki (vibrio) bakterilerdir. Bakterilerin ürettiği enterotoksin bağırsak iç duvarına yapışarak vücudun sıvı dengesini bozar. Kolera bakterisi, sebze ve meyvelerin üzerinde 5-7 gün, suda 15-20 gün canlı kalabilir. Kaynatma işlemi bakterinin 1-2 saniyede ölmesini sağlayan yöntemlerden biridir. Aside oldukça duyarlıdır. Kağıt paraların üzerinde 2-3 gün canlı kalabilir.
Mide ve bağırsak sağlığı yerinde olan bireylerde kolera görülmeyebilir bunun nedeni mide asidi ve pankreas salgısında bakterilerin ölmesidir. Mide rahatsızlığı, düşük pankreas salgısı, sık alkol kullanımı, çeşitli bağırsak hastalıklarına sahip kişilerde koleranın görülme riski daha yüksektir.
- Kuluçka süresi: Birkaç saatten bir haftaya kadar değişir. Genellikle beş saat ile üç gün arasında kabul edilir.
- Bulaşma Yolları: Kolera uluslararası bildirimi zorunlu bir hastalıktır. Enfeksiyon sulardan bulaştığında epidemiler, taşıyıcılar tarafından bulaştığında zincir vakalar halinde görülebilir.
Kolera bakterisi için tek kaynak insandır. Ara bir konakçı yoktur. Kolera hastalığının bulaşma yolları direkt olarak insandan insana şeklindedir. İçme sularına kanalizasyon atıklarının karışması hastalığın yayılmasında büyük rol oynar. Bu sular ile sebze ve meyvelerin yıkanması pek çok kimsenin hastalanmasına ve geniş salgınlara neden olur. Salgınlar özellikle yaz aylarında artış gösterir.
Kolera hastalığı bulaşma yolları genellikle hasta kişilerin çıkardığı kusmuk ve dışkı ile direkt temas sonucu (fekal-oral) gerçekleşir. Kontamine olmuş eşyalara temas etmekte bulaşıcılığı arttırabilir. Karasineklerde koleranın yayılmasında büyük ölçüde etkendir. Yiyecek ve içecekler sineklerin giremeyeceği yerlerde üstü kapalı şekilde saklanmalıdır.
- Toplum Sağlığı Açısından Önlemler: Hastalığın önlenmesinde yalnız bireysel uygulamalar değil toplum düzeyinde alınan sağlık önlemleri de büyük rol oynar. Belediyelerin su altyapısını düzenli kontrol etmesi, kanalizasyon sistemlerinin iyileştirilmesi, gıda denetimlerinin yapılması ve toplumun bilinçlendirilmesi oldukça önemlidir.
Kolera Tanısı Nasıl Konur?
Kolera kusma ve ishal belirtileri nedeniyle diğer gastrointestinal enfeksiyonlarla karıştırılabilir. Örneğin dizanteride ıkınarak dışkılama, kanlı ve mukuslu dışkı olması koleradan ayırt edilen belirtilerdendir. Bu nedenle hastalığın doğru tanısı ve erken müdahale tedavinin olumlu cevap vermesi açısından kritik önem taşır.
Muayene hekimin detaylı şekilde yaptığı ön değerlendirme ile başlar. Koleranın bulaşma yolunun tespiti için bu adım önemlidir. Şiddetli ishal ve kusma durumunda dışkının mikrobiyolojik incelemesi yapılır. Dışkı ya da rektal sürüntü aracılığı ile alınan numune mikroskop altında incelenir. Vibrio cholerae bakterisinin görüntülenmesi tanının kesinleşmesini sağlayabilir. Bazı kolera vakaları hasta iyileştikten kısa süre sonra tekrarlayabilir.
Dışkı incelemesinde kan ve lökosit saptanmaması kolerayı diğer ishal yapıcı bakteriyel enfeksiyonlardan ayırt etmede yardımcıdır. Amipli ishal gibi diğer enfeksiyonlarda dışkıda kan ve mukus bulunabilir. Tanı konulduktan sonra hastalığın bildirimi yapılmalı ve hızlıca tedaviye başlanmalıdır.
Kolera Tedavisi Nasıl Yapılır?
Kolera hastalığı tedavisi klinik ortamda gerçekleştirilmelidir. Hastanın izolasyon koşullarına uygun şekilde tedavi edilmesi, bulaşıcılığı önlemek adına oldukça önemli bir adımdır. Hasta yakınları el yıkamaya ve dezenfeksiyon adımlarına özen göstermelidir.
Kolera tedavisinin asıl amacı hastaya kaybettiği su ve elektroliti geri kazandırmaktır. Bunun için hastanın aldığı ve çıkardığı sıvı miktarı ölçülür. Hafif vakalarda yeterli miktarda sıvı ağızdan karşılanır. Normal beslenemeyen hastalarda damar yolu aracılığı ile sıvı replasmanı gerçekleştirilir. Durumu ağır hastalarda sıvı kaybının tedarik edilmesinin yanında antibiyotik tedavisi de uygulanabilir.
Ağızdan beslenebilir hastalara besin değeri yüksek bol vitamin içeren ve gaz yapmayan yumuşak gıdaların verilmesi tavsiye edilir. Hastanın genel durumu ve hayati fonksiyonları sık sık takip edilir.
Hastalığa karşı kolera aşısı bulunmaktadır. Aşı 4-6 ay kadar koruyuculuk sağlar. Ortalama olarak ancak %50 oranında bağışıklık sağlayabilmektedir. Bu nedenle diğer aşılarda olduğu gibi yaygın bir kullanımı yoktur.
Sık Sorulan Sorular
Kolera Nasıl Bulaşır?
Kolera hastalığının sebebi Vibrio cholerae adlı bakterinin neden olduğu, genellikle dışkı ile kontamine olan su ve gıdaların tüketilmesi sonucu bulaşan bir hastalıktır. Hijyenik olmayan gıdalar ve el dezenfeksiyonuna dikkat edilmemesi başlıca bulaş yollarındandır.
Kolera Salgını Nasıl Yayılır?
Kolera salgınları, temiz su ve sanitasyon koşullarının yetersiz olduğu bölgelerde hızla yayılabilir. Enfekte kişilerin dışkısının bulaştığı su kaynakları ve bu sularla temas eden gıdalar salgının yayılmasına neden olur. Kalabalık yaşam alanlarında ve doğal afet sonrası kamplarda salgın riski artar.
Kolera Hastalığında Neye Dikkat Edilmeli?
Hastalığın seyrinde en önemli konu, vücutta hızla gelişen sıvı ve elektrolit kaybının erken fark edilip yerine konmasıdır. İshal ve kusma belirtileri başladığında vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Kolera İshal Yapar mı?
Kolera hastalığı ani başlayan, bol miktarda, sulu ve kokusuz ishal ile karakterizedir. İshal genellikle pirinç suyu görünümündedir ve dışkılama ıkınma olmaksızın boşalırcasına gerçekleşir.
Kolera Ölümcül müdür?
Tedavi edilmediği takdirde kolera hayati tehlike oluşturabilir. Şiddetli sıvı ve elektrolit kaybı, kısa sürede hipovolemik şoka ve ölüme sebebiyet verebilir ancak erken tanı ve müdahale ile ölüm oranı oldukça düşüktür.
Kolera Aşısı Var mı?
Kolera için geliştirilmiş çeşitli aşılar bulunmaktadır. Aşılar tam ve uzun vadeli koruma sağlamasa da özellikle salgın bölgelerine seyahat eden kişiler ve risk altındaki toplumlar için koruyucu bir önlem olarak uygulanabilir.
Kolera Nasıl Önlenir?
Kolera büyük ölçüde hijyen kurallarına uyularak önlenebilir. İçme sularının temiz olması, kanalizasyon sistemlerinin düzgün çalışması, gıdaların iyi pişirilmesi ve uygun şekilde saklanması gibi önlemler ile enfeksiyonun yayılması engellenebilir.
Kolera Tedavisinde Hangi İlaçlar Kullanılır?
Kolera tedavisinde temel yaklaşım ağız yoluyla veya damar yoluyla sıvı ve elektrolit dengesinin sağlanmasıdır. Orta ve ağır vakalarda bakteriye yönelik antibiyotik tedavisi uygulanabilir.
Kolera Tekrarlayıcı mıdır?
Kolera geçiren kişilerde hastalığa neden olan bakteriye karşı bir süreliğine bağışıklık gelişebilir. Bu bağışıklık zamanla azalabilir ve yeniden enfeksiyon riskine karşı kişi savunmasız hale gelebilir. Bu nedenle hastalığı geçirmiş olmak tamamen korunmuş olduğu ve tekrarlayıcı olmadığı anlamına gelmemektedir.
Kolera İçin Hangi Doktora Gidilir?
Kolera belirtileri görüldüğünde başvurulması gereken uzmanlık dalı enfeksiyon ve klinik mikrobiyoloji bölümüdür. Belirtiler aniden başlamışsa kısa süre içerisinde acil servise başvurulmalıdır.
Kolera Belirtilerini Ciddiye Alın
Ani başlayan şiddetli ishal ve kusma, kısa sürede hayati risk oluşturabilecek ciddi sıvı kaybına yol açabilir. Kolera ve diğer enfeksiyon hastalıklarının tanı ve tedavisinde, Hisar Hospital Enfeksiyon Hastalıkları uzman hekim kadrosu ve gelişmiş laboratuvar altyapısıyla hizmet vermektedir.
Kolera şüphesi yaşıyorsanız vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurmanız hayati önem taşır.
Detaylı bilgi almak ve randevu oluşturmak için iletişime geçebilirsiniz.
