
Што е атеросклероза (зацврстување на крвните садови)? Симптоми, причини и методи на лекување
Атеросклерозата, позната и во народот како зацврстување на крвните садови, е меѓу главните причини за срцеви заболувања и мозочен удар. Атеросклерозата и компликациите што ги предизвикува се водечка причина за смртност во светот. Зацврстувањето што се развива со создавање плаки од материјали насобрани во артериите со текот на времето може целосно да ги затвори крвните садови и да предизвика сериозни проблеми во организмот. Добро разбирање на факторите што водат до оваа болест, која најчесто се развива со стареењето, е неопходно за нејзина превенција и лекување.
Атеросклероза (зацврстување на крвните садови) – симптоми, причини и третман
Атеросклерозата е кардиоваскуларна болест што настанува поради плаки формирани со натрупување на холестерол, масти, крвни клетки, клеточен отпад, фибрин, калциум и други материи присутни во крвта во артериите. Оваа плака е леплива материја и со текот на времето се зацврстува, што доведува до стеснување на артериите. Ова ја ограничува циркулацијата на крв богата со кислород низ организмот и предизвикува многу компликации. Атеросклерозата е бавна и прогресивна болест што може да започне уште во детството и да се влошува со стареењето, но има и случаи кога напредува брзо. Иако причините за атеросклерозата не се целосно познати, се смета дека нездравите животни навики, присуството на други болести и генетската предиспозиција можат да предизвикаат оштетување. Повеќето артерии во телото може да бидат погодени од создавање плака. Во зависност од тоа која артерија е зафатена, болеста може да добие различни имиња:
Коронарна артериска болест: се развива поради создавање плака во срцевите артерии.
Периферна артериска болест: се развива поради создавање плака во артериите што ја носат крвта од срцето кон телото. Освен нозете, може да ги зафати и артериите на рацете и карлицата.
Болест на каротидната артерија: во артеријата на вратот се таложи плака и се намалува протокот на крв кон мозокот.
Стеноза на реналната артерија: создавање плака во артериите што обезбедуваат проток на крв до бубрезите.
Болест на вертебралната артерија: натрупување плака во артериите што обезбедуваат проток на крв кон задниот дел на мозокот.
Мезентерична исхемија: состојба при која не се обезбедува доволен проток на крв во цревата поради создавање плака во артериите што ги снабдуваат.
Атеросклероза – симптоми
Во раните фази, атеросклерозата најчесто не предизвикува никакви симптоми. Некои пациенти не покажуваат никакви симптоми сè додека артериите целосно не се затворат или не доживеат срцев удар или мозочен удар. Симптомите почнуваат да се појавуваат кога се зголемува потребата на организмот за кислород и може да се развијат различни симптоми во зависност од тоа која артерија е стеснета:
Симптоми поврзани со коронарните артерии може да се наведат на следниов начин:
Необични отчукувања на срцето и аритмија,
Палпитации,
Болка или чувство на притисок во горниот дел од телото, како што се градите, раката, вратот и вилицата (оваа состојба најчесто е позната како ангина),
Тешкотии при дишење, отежнато дишење.
Симптомите на зацврстување на крвните садови во мозокот се:
Вкочанетост или губење на сила во рацете или нозете,
Тешкотии во говорот, размислувањето и разбирањето,
Контракција на мускулите на лицето,
Транзиторни исхемични атаки,
Мозочен удар,
Силна главоболка,
Проблем со видот на едното или на двете очи.
Симптомите на зацврстување на крвните садови во рацете, карлицата и стапалата се:
Интермитентна клаудикација, односно болка во нозете при одење,
Вкочанетост,
Ладни стапала,
Болка или печење во прстите и стапалата во мирување,
Чести рани на стапалата што не заздравуваат и инфекции.
Симптомите поврзани со бубрезите се:
Висок крвен притисок (хипертензија),
Бубрежна слабост.
Симптомите на атеросклероза што се развива во крвните садови што ги зафаќаат цревата се:
Силна болка по оброк,
Слабеење,
Дијареја.
Други симптоми накратко се:
Еректилна дисфункција кај мажите,
Згрутчување на крвта и сериозни компликации поврзани со тромбот.
Атеросклероза – ризични фактори
Атеросклерозата е сериозна медицинска состојба што се оценува во категоријата кардиоваскуларни болести. Тоа е болест со бавен тек што започнува на млада возраст. Според истражувањата, ако лицето има 40 години и општото здравје му е добро, веројатноста да развие сериозна атеросклероза е 50% [1]. Со возраста ризикот од болеста се зголемува. Кај возрасни над 60 години обично постои одреден степен на атеросклероза, но може да немаат изразени симптоми. Ризичните фактори за атеросклероза ја зголемуваат веројатноста за развој на болеста. До 90% од срцевите удари се развиваат поради овие фактори на ризик [1]:
Дебелина,
Дијабетес и инсулинска резистенција,
Постојана семејна историја на кардиоваскуларни болести,
Прекумерна консумација на алкохол,
Висок крвен притисок,
Висок LDL холестерол,
Високи нивоа во крвта на воспалителниот сигнал познат како C-реактивен протеин,
Високи нивоа на триглицериди,
Нездрави навики во исхраната, недостиг на овошје и зеленчук,
Недоволна физичка активност,
Апнеја при спиење,
Метаболен синдром,
Воспалителни болести како ревматоиден артритис и псоријаза,
Пушење или џвакање тутун,
Како се поставува дијагноза на атеросклероза?
При поставување дијагноза за атеросклероза, лекарите започнуваат со физички преглед. Поставуваат различни прашања за да ги дознаат симптомите на пациентот. Се земаат медицинската и семејната здравствена анамнеза на пациентот, а се поставуваат прашања и за животниот стил и ризичните фактори поврзани со создавање плака во артериите. Врз основа на присутните симптоми, одговорите на прашањата и физичкиот преглед може да се побараат следниве тестови:
Крвни тестови: крвните тестови најчесто се применуваат за следење на нивото на шеќер во крвта и холестеролот. Високото ниво на шеќер или холестерол може да го зголеми ризикот од атеросклероза. Може да се направат и крвни анализи за да се утврди нивото на CRP, протеин поврзан со воспаление на артериите.
Електрокардиографија (ЕКГ): брз и безболен тест што ја мери електричната активност на срцето. За време на ЕКГ, електроди се прикачуваат на градниот кош, а по потреба и на рацете и нозете. Тоа е процедура што помага да се утврдат промените во количината на крв што стигнува до срцето.
Ехокардиографија: дијагностички тест што користи звучни бранови за да го прикаже протокот на крв во срцето. Во некои случаи може да се примени заедно со тестот за стрес при вежбање.
Тест за стрес при вежбање: ако симптомите обично се појавуваат при вежбање или физичка активност, лекарите може да го побараат овој тест. Додека пациентот оди или трча на лента за трчање, срцето се следи. Пумпањето на срцето за време на вежбање е посилно и побрзо отколку при секојдневните активности. Затоа, тестот за стрес при вежбање овозможува откривање на срцеви проблеми што инаку би можеле да останат незабележани. Ако постои состојба што го оневозможува вежбањето, на пациентот може да му се даде лек што го имитира ефектот на вежбање врз срцето.
Доплер ултразвук: може да се користи за мерење на крвниот притисок на различни точки на раката или ногата. Со ова мерење може да се утврди брзината на протокот на крв во артериите.
Индекс глужд-рака (ABI): овозможува споредба на крвниот притисок во глуждот и раката и помага во дијагностика на стеснети артерии и ослабен проток на крв. Тоа е брз и едноставен начин за откривање на периферните артериски болести предизвикани од атеросклероза.
Срцева катетеризација и ангиографија: корисни се за дијагностицирање дали коронарните артерии се стеснети или затнати. Тенка и флексибилна цевка, наречена катетер, се вметнува во соодветните крвни садови и се води до срцето. Контрастно средство тече низ катетерот до срцевата артерија и ги прави снимките направени за време на тестот појасни.
Скенирање на коронарен калциум: познато и како скен на срцето. За добивање детални слики на срцето се користи компјутерска томографија. Се добиваат слики од наслагите на калциум на ѕидот на артеријата. Резултатите од тестот се оценуваат со поени. Кога има калциум, поените се повисоки, а повисокиот резултат значи и поголем ризик од срцеви заболувања.
Како се лекува атеросклерозата?
Откако еднаш ќе се формира плака, таа обично останува таму. Со медицински третмани и промени во животните навики може да се забави или запре создавањето на плаки. Со некои процедури за лекување на атеросклероза плаките дури и може да се намалат. За методите на лекување на зацврстување на крвните садови може да се наведат следниве информации:
Промени во животниот стил: со внимание на ризичните фактори атеросклерозата може да се забави. Може да се применат здрави навики во исхраната, физичка активност и непушење. Иако овие промени не ги отстрануваат затнувањата, тие го намалуваат ризикот од срцев удар и мозочен удар.
Лекови: лекови против висок холестерол и висок крвен притисок можат да ја забават атеросклерозата. Тие имаат ефекти како намалување на LDL холестеролот, разредување на крвта, спречување на тромби и контрола на здравствени состојби како дијабетес.
Ангиографија и стентирање: во артериите на ногата и раката се поставува тенка цевка за да се стигне до заболениот крвен сад. Затнувањата може да се видат во живо на рентген екранот. Ангиопластика и поставување стент може да ги отворат затнатите артерии и да ги олеснат симптомите.
Бајпас операција: терапевтска процедура при која се земаат здрави крвни садови од ногата или градите и се користат наместо затнатиот сад. Основната цел е да се создаде нов пат за крвта.
Ендартеректомија: процедура при која плаката се отстранува и се воспоставува повторно протокот на крв. Ако процедурата се применува на каротидната артерија при зацврстување на крвните садови во вратот, тоа се нарекува каротидна ендартеректомија. Кај пациенти со висок ризик може да се постави и стент.
Фибринолитичка терапија: процедура при која се применуваат лекови за растворање на тромб ако има згрутчување што ја затнува артеријата.
Атеросклероза – често поставувани прашања
Дали зацврстувањето на крвните садови и затнувањето на крвните садови се исто?
Зацврстувањето на крвните садови и затнувањето на крвните садови не се исто. Зацврстувањето на крвните садови е состојба при која ѕидот на артеријата се задебелува поради натрупување на масти и слични материи, создава плака и таа плака се зацврстува. Зголемувањето на овие наслаги и нивното попречување на протокот на крв може да доведе до затнување на крвните садови. Значи, затнувањето на крвните садови и зацврстувањето на крвните садови се различни состојби, а зацврстувањето на крвните садови со текот на времето може да доведе до затнување.
Кај кој лекар се оди за зацврстување на крвните садови?
За дијагноза и третман на зацврстување на крвните садови може да се обратите во одделот за кардиологија. Атеросклерозата е кардиоваскуларна болест, а лекарите што се специјализирани за овие болести се нарекуваат кардиолози. Дијагностицирањето на зацврстувањето на крвните садови, изработката на план за лекување и следењето на процесот се задача на кардиолозите. Ако сметаат дека е потребно, кардиолозите можат да побараат и поддршка од диететичари и специјалисти по физикална медицина. Исто така, ако е потребна хируршка интервенција, можат да упатат и кај кардиоваскуларни хирурзи.
Кај кого се јавува зацврстување на крвните садови?
Зацврстување на крвните садови може да се развие кај лица со семејна историја на висок холестерол во крвта, хипертензија, дијабетес, воспалителни болести и кај лица над 45 години кај мажите и над 55 години кај жените. Исто така, атеросклероза може да се јави и кај лица со висока консумација на заситени масти, како и кај оние што користат цигари и алкохол.
Дали стресот предизвикува зацврстување на крвните садови?
Стресот може негативно да влијае на многу физиолошки процеси во телото, да го наруши хормоналниот баланс и да доведе до неповолни патолошки состојби во крвните садови. Затоа, особено кај пациентите со атеросклероза, неопходно е да се најдат начини што помагаат во намалување на емоционалниот стрес. Може да се прибегне кон методи како вежбање, психолошко советување, јога и вежби за длабоко дишење.
Што треба да се прави за да не настане зацврстување на крвните садови?
За да се спречи зацврстување на крвните садови, се препорачуваат промени во животниот стил. Потребно е да се откаже пушењето, да се усвојат здрави навики во исхраната, редовно да се практикува физичка активност и да се одржува здрава телесна тежина. Исто така, редовната проверка на крвниот притисок, холестеролот и нивото на шеќер во крвта е меѓу мерките што може да се преземат.
До какви неповолности води зацврстувањето на крвните садови?
Зацврстувањето на крвните садови може да предизвика различни компликации во зависност од тоа која артерија е зафатена. Неповолните состојби што може да ги предизвика атеросклерозата може да се наведат како коронарни артериски болести, болести на каротидната артерија, периферни артериски болести, аневризми и хронични бубрежни болести.
Ако чувствувате симптоми на зацврстување на крвните садови или имате ризични фактори, без одлагање проверете го вашето срцево здравје. Со закажување на термин со специјалистите од Одделот за кардиологија на Hisar Hospital можете веднаш да добиете детална проценка и персонализирани опции за лекување. Направете го првиот чекор за вашето здравје денес.
Започнете со правилна проценка за Што е атеросклероза (зацврстување на крвните садови)? Симптоми, причини и методи на лекување
Споделете ги симптомите со нашите специјалисти; заедно да ги одредиме соодветната дијагноза и планот за лекување.
Внимание
Ако симптомите започнале ненадејно, брзо напредуваат или значително го ограничуваат секојдневниот живот, без одлагање обратете се кај лекар.
Испланирајте го лекувањето за Што е атеросклероза (зацврстување на крвните садови)? Симптоми, причини и методи на лекување со нашите специјалисти.
Пополнете го формуларот или закажете преглед за да дознаете за опциите за лекување, процесот и подготовката.









