Ангиографијата е постапка во која се користат рендгенски зраци и одреден вид контрастна боја за прикажување на крвните садови. Во случаи како болка во градите, вродени срцеви заболувања или коронарна артериска болест, вашиот лекар може да препорача ангиографија. Пред ангиографијата најчесто се спроведуваат срцеви тестови како електрокардиограм (ЕКГ) и ехокардиографија (ЕХО), бидејќи постои можност да се појават компликации. Целта на ангиографијата е да се провери дали се појавила некоја состојба што го попречува протокот на крвта низ садовите. Во текот на постапката, во еден од вашите садови се инјектира боја видлива на рендген. Со помош на таа боја се следи протокот на крвта и, доколку постои препрека, таа се утврдува. Доколку е потребно, вашиот лекар интервенира кај затнатите срцеви садови.
Во зависност од тоа кои садови на кој дел од телото ќе се проверуваат, постапката на ангиографија може да се разликува:
Коронарна ангиографија: се проверуваат крвните садови што го хранат срцето.
Церебрална ангиографија: се проверуваат крвните садови на мозокот и околните делови.
Пулмонална ангиографија: се проверуваат садовите што ги хранат белите дробови.
Ренална ангиографија: се проверуваат садовите што ги хранат бубрезите.
Периферна ангиографија: ги проверува садовите на екстремитетите.
Периферната ангиографија може да се изведе на 2 различни начини. Со помош на катетер, до садот може да се стигне преку зглобот на раката или преку препоната. Периферната ангиографија се применува кога се сомнева на стеснување или затнување на садовите што ја носат крвта до нозете, стапалата, рацете или раменете. Областа до која се стигнува до садот се разликува. Сепак, најчесто се прави преку препоната, а останатите постапки се слични. Ја изведува тим составен од лекар, медицинска сестра и потребни техничари, со помош на рендгенски зраци и контрастна боја. Позната е и како ангиографија на екстремитетите.
Како се поставува дијагноза на периферна артериска болест и како се дијагностицира?
Садовите освен оние што го хранат срцето се нарекуваат периферни садови. Секое затнување или стеснување што настанува во овие садови се нарекува периферна артериска болест (ПАБ). Периферната артериска болест најчесто се јавува во нозете. Ако имате периферна артериска болест, вашиот лекар може да побара периферна ангиографија. Општо, знаци на периферна артериска болест се следниве:
Болка во нозете при одење, која поминува со одмор
Кожа на нозете и стапалата со посјаен изглед од нормалниот
Опаѓање на влакната на нозете
Постојано ладна кожа
Гангрена на некое ткиво поради намален проток на крв
Утрнување или слабост во кој било ваш екстремитет
Виолетова или сина боја на екстремитетите
Дебели, матни нокти на стапалата
Болка во рацете или нозете при движење
Болка и при одмор
Присуство на рани што не зараснуваат
Присуство на послаб пулс во екстремитетите
Ако имате еден или повеќе од овие симптоми, тоа не значи дека имате периферна артериска болест. Вашиот лекар ќе одлучи дали сте соодветни за периферна ангиографија врз основа на различни тестови и прегледи што ќе ги направи. Како резултат на оваа постапка, вашиот лекар ќе одлучи какав метод ќе користи за да ги отвори затнатите артерии.
Кои се ризиците од периферната ангиографија?
Периферната ангиографија може да изгледа застрашувачка за многумина. Сепак, може да биде потребна за одржување на оптимална здравствена состојба. Кај периферната ангиографија, која се изведува со локална анестезија, нема да чувствувате никаква болка. Спротивно на верувањето, периферната ангиографија е честа постапка без големи компликации. Но, како и кај секоја постапка, може да постојат одредени ризици. Компликациите на периферната ангиографија општо вклучуваат:
Повреда или оштетување предизвикано од поставениот катетер
Крварење во артеријата, чувствителност на кожата или модринки
Алергиска реакција на бојата
Нарушувања на срцевиот ритам (аритмија)
Срцев удар
Мозочен удар
Оштетување на бубрезите
Како се спроведува лекувањето со периферна ангиографија?
Целта на постапката периферна ангиопластика е да го подобри квалитетот на вашиот живот и да го намали ризикот од појава на состојби како атеросклероза, срцев удар или мозочен удар во телото. По оваа постапка, кај повеќето пациенти настанува намалување на болката или другите непријатни симптоми што ги имале.
Периферната ангиографија бара внимание на некои работи пред постапката. Кога вашиот лекар ќе ви закаже ангиографија, ќе ви даде информации за храната што не смеете да ја јадете почнувајќи од 24 часа пред неа. Обично мора целосно да прекинете со јадење и пиење најдоцна 6 часа пред постапката. Понекогаш може да ви се побара да не јадете и да не пиете ништо. Ако редовно користите лекови или имате алергија на било што (особено на материи како пластика, гума или латекс), задолжително споделете го тоа со вашиот лекар. Можеби ќе треба да не пиете пред постапката. Исто така, внимавајте да имате придружник кој ќе ве однесе дома по постапката.
За време на периферната ангиографија обично сте будни. Пред постапката, медицинската сестра ви поставува интравенски пристап (вена) на раката, за да можат да се дадат потребните лекови и течности. Пред и за време на постапката, подрачјето на кое работи лекарот се чисти и се бричи. Потоа, подрачјето на кое ќе се работи се анестезира со локална анестезија. Лекарот, преку препоната, со помош на игла прави мал отвор во артеријата до која стигнал, и во тој отвор се става цевка наречена катетер. Додека се става катетерот, може да почувствувате благ притисок, но локалната анестезија спречува да почувствувате голема болка. Преку поставениот катетер во артеријата се инјектира боја. Во тој момент може да почувствувате топлина неколку секунди. Додека бојата циркулира низ телото заедно со крвта, со помош на рендген се овозможува јасно прикажување на подрачјата каде има стеснување или затнување.
По периферната ангиографија, неколку часа можете да поминете во соба за одмор, додека не престане дејството на анестезијата. За да се спречи крварење, на подрачјето се става притисок во траење од околу 10-20 минути, а потоа се става завој. Пред да ве отпуштат, вашиот лекар или некој од здравствениот тим ќе ве информира за работите на кои треба да внимавате. На пример, првото нешто што може да ви се каже е дека треба да пиете доволно вода, за бојата да се излачи од телото. Освен водата, поради нејзиното дејство на зголемено мокрење, можете да пиете и чај или сок. Можете да почнете да јадете најмалку 1-2 часа по завршувањето на постапката. Можете брзо да се вратите на секојдневните активности, но корисно е да се избегнуваат движења што би го замориле местото на пункцијата. Затоа, најдобро ќе ви биде постепено да ја зголемувате физичката активност.
По постапката, вашиот лекар ќе ги сподели резултатите со вас. Ако вашиот лекар забележи стеснување или затнување на вашите садови, тогаш може да побара да се подложите на операција со периферна ангиографија.
Како се изведува периферната ангиографска операција?
Периферната артериска болест ги спречува екстремитетите, односно рацете и нозете, да добијат потребниот проток на крв за да ги задоволат потребите на телото. Особено се засегнати нозете, а како последица на оваа болест може да се јави куцање при одење (клаудикација). За да се ублажат куцањето или другите симптоми, неопходна е хируршка интервенција. Периферната ангиографска операција, позната и како периферна ангиопластика, е вид минимално инвазивен третман. Минимално инвазивниот третман е познат по тоа што, во однос на другите методи при кои се прават мали засеци од 2-3 сантиметри, овозможува побрз период на закрепнување. Постапката, која се изведува под локална анестезија, се реализира преку поставување катетер во артеријата, од горниот дел на бедрото, односно преку препоната. Потоа во садот се става мал балонски уред. Овој уред, притискајќи го ѕидот на артеријата, се надува. Со тоа, дијаметарот на артеријата се проширува.
Откако затнатата артерија ќе се прошири, балонот се испушта и се вади. Денес е утврдено дека, за артеријата да остане отворена, поставувањето стент има подолгорочно поповолни резултати. Стентот, долг 3-4 милиметри и во облик на испреплетена жица, се провлекува низ катетерот и по завршувањето на надувувањето на балонот се поставува во артеријата. За стентот може да се каже дека е трајна метална скелетна конструкција што служи за да ја држи артеријата отворена.
Често поставувани прашања
Колку трае ангиографијата преку препоната?
Периферната ангиографија може да трае различно, во зависност од брзината на лекарот, од користените уреди или од условите во кои се изведува постапката. Просечно може да трае 30 минути или 1 час.
Колку часа се останува во болница?
Периферната ангиографија е третман со амбулантен карактер. Затоа, по постапката не е потребно да ја поминете ноќта во болница. Меѓутоа, дури и локалната анестезија може да бара да останете во болница одредено време. Ова време обично трае 6-7 часа. Но, во зависност од болницата или одлуката на лекарот, ова време може да се разликува.
Дали за време на ангиографијата се приспива?
Периферната ангиографија не е операција. Затоа, за време на постапката сте при свест. Но, за да не чувствувате никаква болка или непријатност, се применува локална анестезија. Дејството на анестезијата поминува во рок од неколку часа по постапката.
Кому најчесто му се прави?
Ангиографијата преку препоната се прави за да се утврди затнување или стеснување на артериите на екстремитетите. Тоа значи дека се работи повеќе за периферни садови, отколку за коронарните садови што го хранат срцето. Затоа, периферна ангиографија може да се направи особено кај заболувања на периферните садови.
Ако периферната артериска болест не се лекува, дали напредува? Што предизвикува? Колку често се јавува?
По ангиографијата преку препоната, откриеното стеснување или затнување на садовите задолжително мора да се третира. Во спротивно, на екстремитетите не може да се обезбеди доволен проток на крв, што може да доведе до утрнување и слабост на рацете и нозете, губење на ткиво, рани на стапалата и, со текот на времето, до ампутација (отсекување на органот).
На што треба да се внимава по ангиографијата? Кога се враќа во секојдневниот живот?
Ангиографијата преку препоната е мала операција што се изведува под локална анестезија и трае просечно 1 час. Затоа, по неа не е потребен долг период на закрепнување и може веднаш да се врати во секојдневниот живот. Меѓутоа, бидејќи се врши засек на садот, по неа може да се појават одредени компликации. Затоа, внимавајте особено во текот на првиот ден да не го движите подрачјето каде што е направена постапката. Потоа, нивото на физичка активност можете постепено да го зголемувате.
Дали ангиографијата преку препоната може повторно да се направи?
Ангиографијата преку препоната не е третман, туку постапка што помага при донесување одлука за тоа каков третман може да се примени. Кога е потребно, нејзиното повторно изведување најчесто не е штетно, но конечната одлука ќе ја донесе вашиот лекар, откако ќе ги разгледа сите услови внимателно.
