Што е срцев удар? Симптоми, причини и лекување

Што е срцев удар?

Срцев удар или „миокарден инфаркт (MI)“ е срцев проблем што настанува кога до мускулниот слој на срцето, наречен миокард, не стигнува доволно количество крв. Протокот на крв кон срцевиот мускул може да се намали или целосно да запре. Оваа состојба може да се појави без никакви симптоми, односно тивко, или може да има изразени симптоми. Најчесто, основната причина за срцев удар се објаснува со коронарна срцева болест. Помалку често, причина може да биде коронарен спазам. Кај коронарната артериска болест, артериите што го хранат срцето се затнуваат и до миокардот не стигнува кислород. Во срцевиот мускул што подолго време не добива кислород започнува клеточна смрт и може да се развие некроза. Овие ефекти најчесто може да се манифестираат со притисок и непријатност во градите, вратот, рамото, вилицата и рацете. Срцев удар може да се дијагностицира со крвни анализи, ЕКГ, ехокардиограм, ангиограм, КТ и МРИ методи. Медицинската интервенција има за цел што е можно поскоро повторно да се воспостави протокот на крв. Како прва интервенција при срцев удар може да се применат лекови и кислородна терапија, а може да се пристапи и кон хируршки третман. Колку подолго трае времето изгубено до обезбедување на проток на крв, толку посериозно може да биде оштетувањето на срцевиот мускул.

Како настанува срцев удар?

Намалувањето или прекинот на протокот на крв кон миокардот, познат како срцев мускул, може да доведе до смрт на ткивото и да предизвика срцев удар. Намалувањето на протокот на крв најчесто е поврзано со затнување на коронарните артерии. Коронарните артерии се садовите што го хранат срцето и можат да се затнат поради различни причини. Во случаите на срцев удар, една или повеќе коронарни артерии може да бидат затнати. Особено, формирањето на плак предизвикано од атеросклероза во садовите е меѓу најчестите причини. Насобирањето и прилепувањето на холестерол, липиди и други материи во артериите може да доведе до создавање на плак. Тромбусот (крвен згруток) што се јавува како резултат на формирање на плак и негово сместување во артеријата укажува на процес на атеросклероза. Во некои случаи може да дојде до пукање на плакот и тој да се претвори во згруток што го попречува протокот на крв. Во областа каде што протокот на крв е блокиран, срцевиот мускул може да се оштети и да умре. Брзо враќање на протокот на крв со итни интервенции е од витално значење. Доколку не се обезбеди итна интервенција, може да настанат трајни оштетувања на срцето и смрт.

Зошто настанува срцев удар?

Најчеста причина за срцев удар може да се смета коронарната артериска болест. Коронарната артериска болест, карактеризирана со затнување на една или повеќе артерии, настанува поради формирање на плак. Формираните слоеви на плак може да доведат до стеснување на артериите и забавување на протокот на крв. Сите случаи на срцев удар не мора да настанат само поради атеросклеротични затнувања. Други можни причини за срцев удар се:

• Коронарен артериски спазам: Состојба што настанува како резултат на силни контракции во садови без затнување. Во овие садови може да се забележи рано стврднување или холестеролни плакови.

• Коронарна артериска емболија: Се карактеризира со тоа што по формирање на крвен згруток, тој циркулира низ крвотокот и стигнува до срцето, каде што ги затнува коронарните артерии.

• Спонтана коронарна артериска дисекција (SCAD): Може да биде предизвикана од кинења што се создаваат во коронарните артерии. Во овие кинења може да се формира крвен згруток или оштетеното ткиво да предизвика затнување на артеријата.

• Инфекции: Некои вирусни инфекции (COVID-19 итн.) можат да ги оштетат срцевиот мускул и артериите, оставајќи трајни оштетувања.

• Коронарни артерии со абнормална структура: Вродена абнормална структура или положба на коронарната артерија.

• Повреди или трауми што можат да доведат до кинење и прекин на коронарните артерии може да предизвикаат мускулна некроза.

Дополнително, одредени ризик-фактори исто така можат да придонесат за развој на срцев удар. Овие ризик-фактори најчесто се променливи животни навики. Главните може да се наведат на следниов начин:

• Пушење и консумација на алкохол,

• Хипертензија,

• Висок холестерол и шеќер во крвта,

• Дебелина,

• Високи триглицериди во крвта,

• Недоволна физичка активност,

• Стареење,

• Стрес,

• Употреба на зависни супстанции.

Кои се симптомите на срцев удар?

Симптомите на срцев удар може да бидат повеќекратни и со различен интензитет. Лицата може да доживеат срцев удар иако имаат благи симптоми или воопшто немаат симптоми. Вообичаените симптоми на срцев удар може да вклучуваат:

• Болка, стегање или притисок во средниот лев дел на градите што трае повеќе минути и се повторува,

• Чувство на исцрпеност и омалаксаност,

• Болка и непријатност во едната или двете раце, рамото, вратот, грбот, вилицата или над папокот,

• Отежнато дишење при одмор или при активност,

• Необично и обилно ладно потење,

• Гадење и повраќање,

• Киселина во желудникот и лошо варење,

• Нагла или вообичаена вртоглавица,

• Неправилни, забрзани срцеви отчукувања,

• Проблеми со спиењето,

Често знаците и предупредувачките симптоми може да се појават неколку часа, денови или недели порано. Овие се знаци што треба да се земат предвид како симптоми пред срцев удар. Особено повторуваната болка во градите што не поминува со одмор може да биде прв симптом на срцев удар. Кај некои лица може да настане ненадеен срцев удар. Во тој случај, првиот симптом е ненадеен срцев застој.

На што треба да се внимава при срцев удар?

Срцевиот удар може да влијае врз срцевиот ритам и способноста на лицето да пумпа крв. Истовремено, срцевиот мускул и садовите исто така може да бидат оштетени. Срцевиот удар може да биде важен ризик-фактор за нов срцев удар, бубрежна дисфункција, мозочен удар, периферна артериска болест итн. За лицата што претрпеле срцев удар, одредени промени во животниот стил и практики се важни за спречување на сериозни ризици. Некои од нив се:

• Регулирање на физичката активност: По срцев удар може да се побара ограничување на вежбање, службени патувања, сексуален живот итн.

• Навики на живот: Обезбедување доволна и урамнотежена исхрана, престанок со пушење и консумација на алкохол, примена на начини за справување со стресот и физички активен живот може да помогнат во заштита на кардиоваскуларното здравје.

• Кардијална рехабилитација: Програма препорачана за лица што претрпеле срцев удар, срцева слабост, операција итн. Тоа се програми што вклучуваат здрава исхрана, употреба на лекови, управување со пушењето, физичка активност и следење на стресот.

Дополнително, може да се препорача лекување и следење на постојните други здравствени проблеми. Хипертензија, дебелина, дијабетес, метаболен синдром и слични медицински состојби исто така може да бидат директни или индиректни ризик-фактори за срцев удар.

Често поставувани прашања

Колкав е пулсот при срцев удар?

Иако при срцев удар не постои специфична вредност на пулс, генерално може да се смета дека ризикот е зголемен при над 80-100 отчукувања во минута. Оваа вредност може да достигне и до 200 и да доведе до животозагрозувачки ризици. Покрај тоа, срцевиот удар може да се одвива и асимптоматски.

Колку изнесува тропонинот при срцев удар?

За време на срцев удар тропонинот можеби нема вредност што обезбедува сигурна дијагноза. Тропонинот е супстанција што се ослободува во крвта кога срцето е оштетено и во лабораториите може да се користат различни референтни опсези. Нормалните вредности за тропонин I се 0-0,04 ng/mL, а нормалните вредности за тропонин T се 0-0,01 ng/mL.

Колку трае срцевиот удар?

Симптомите на срцев удар може да се јавуваат неколку минути или часови. Најчесто болката или непријатноста во градите се симптоми што траат подолго од неколку минути. Сепак, симптомите може да бидат благи и да се повторуваат со недели.

Што го предизвикува срцевиот удар?

Коронарната артериска болест и спазам, инфекции, спонтана коронарна артериска дисекција, абнормалности на коронарните артерии, пушење и алкохол, метаболен синдром, високи вредности на холестерол и триглицериди, дебелина, дијабетес, употреба на дроги и стрес се фактори што можат да го предизвикаат срцевиот удар.

Што го спречува срцевиот удар?

Постојат некои фактори на срцев удар што може да се спречат и некои што не може. Редовни прегледи, редовна физичка активност, здрава рутина на исхрана, прекин со алкохол и пушење, одржување на идеална телесна тежина, управување со стрес и депресија, следење на другите здравствени проблеми и употреба само на лекови што ги препишал вашиот лекар се елементи на кои треба да се внимава во рамките на спречувањето на срцев удар.

Дали срцевиот удар е генетски?

Меѓу ризик-факторите за срцев удар може да биде и семејна историја на срцев удар. Бидејќи генетиката и животниот стил се слични кај членовите на семејството, ризикот од срцев удар може да биде зголемен. Ако кај првостепени роднини постојат срцеви болести кај жени и мажи под 55-65 години, можноста за срцев удар може да биде зголемена.

Кои се симптомите на срцев удар во млада возраст?

Симптомите на срцев удар кај младите се слични на симптомите што се јавуваат во другите возрасни групи. Поради тоа, срцев удар во млада возраст може да се манифестира како болка или непријатност во градите, рамениците, рацете, вратот и вилицата, отежнато дишење, гадење и повраќање, потење, неправилни срцеви отчукувања, омалаксаност или исцрпеност и проблеми со спиењето. Во 20-тите години симптомите на срцев удар може да бидат благи или тешки.

Дали срцевиот удар предизвикува болка?

Знаците на срцев удар во некои случаи може да бидат благи, а кај некои лица и силни. Особено притисок и болка во средниот лев дел на градите, болка во рамото, вилицата и вратот, како и отежнато дишење може да бидат болни. Покрај тоа, и други основни срцеви проблеми може да имаат одредени непријатни симптоми.

Како да препознаеме дека сме имале благ срцев удар?

Благ или тивок срцев удар може да се манифестира со блага стегање и непријатност во градите, замор, лошо варење, гадење и благи болки во рацете, вилицата и горниот дел на грбот. Исто така, кај жените симптомите на срцев удар може да вклучуваат отежнато дишење, потење и трнење во вилицата и рацете.

Што е лажен срцев удар?

„Кршено срце синдром“, познат како лажен срцев удар, е привремено срцево нарушување што покажува симптоми слични на срцев удар. Обично е резултат на силен физички или емоционален стрес што се доживува во случаи на ненадејна болест, загуба, несреќа итн. Во споредба со срцев удар, има помалку болка во градите. Наместо тоа, меѓу симптомите на лажен срцев удар може да се појават ненадеен замор, вртоглавица, ладно потење и отежнато дишење.

Не заборавајте да ги следите симптомите за да го заштитите вашето кардиоваскуларно здравје.

За стручна проценка на вашиот ризик од срцев удар, симптомите или резултатите од тестовите, можете да закажете термин со нашите специјалисти од Hisar Hospital Kardiyoloji.

Раната дијагноза спасува живот! Направете чекор денес за вашето здравје.