Kelebek Hastalığı (Lupus) Nedir?
Kelebek hastalığı bağışıklık sisteminin iç organlarda da dahil olmak üzere vücuda saldırdığı bir tür otoimmün hastalıktır. Ciltte, eklemlerde karında ve böbreklerde, akciğerlerde ve kalp gibi organlarda iltihaplanmalara neden olur. Belirtileri sıklıkla diğer rahatsızlıkların belirtilerini taklit ettiğinden teşhis edilmesi zor olabilir. En ayırt edici belirtisi yüz döküntüsüdür. Bu döküntü her iki yanakta belirir ve bir kelebeğin kanatlarına benzer. Vakalarının hepsinde olmasa da çoğunda belirgin olarak ortaya çıkabilir. Kesin bir tedavisi olmayan bu hastalıkta, çoğunlukla doktor tarafından belirtileri yönetmek ve alevlenme sıklığını azaltmak için ilaç tedavisi planlanabilir.
Kelebek Hastalığı (Lupus) Nedir?
Kelebek hastalığı vücudun her yerinde iltihaba neden olan bir rahatsızlıktır. Bu rahatsızlıkta bağışıklık sistemi hücresel anormallikler nedeni ile vücudu korumak yerine ona zarar verir. Otoimmün sistemin dokuda hasar verdiği bölgeye bağlı olarak belirtilerle karşılaşılabilir. Rahatsızlığın görüldüğü bölgelerden bazıları şunlardır:
- Deri
- Kan
- Eklemler
- Böbrekler
- Beyin
- Kalp
- Akciğerler
Kelebek Hastalığı Türleri Nelerdir?
Doktorlar genellikle lupus hastalığını sınıflandırırken sistemik lupus eritematozus (SLE) ve diskoid lupus eritematozus (DLE) adını verirler. SLE en yaygın lupus türüdür ve vücudun her yerinde rahatsızlık belirtileri meydana gelebileceği anlamına gelir. SLE, lupus vakalarının %70’ini oluşturur. Vücuttaki birçok organı ve sistemi etkiler. Bu nedenle SLE, lupusun daha şiddetli bir formu olma eğilimindedir. Semptomlar hafiften şiddetliye kadar değişebilir. Bir tür kutanöz lupus olan DLE’de semptomlar yalnızca cildi etkiler. DLE, kulak içi gibi vücudun diğer kısımlarında da görülebilmesine rağmen, tipik olarak kafa derisi ve yüzde olmak üzere dairesel lezyonlar olarak görülür. Lezyonlar kırmızı olma eğilimindedir ve kalın ve pullu hale gelebilir. Bazı durumlarda lezyonlar yara izine ve ciltte renk değişikliğine neden olur. Lezyonlar kafa derisinde yara izi bırakırsa, o bölgede saç yeniden çıkmayabilir. Diğer türler şunları içerir:
- Yenidoğan lupusu: Bebekler bazen lupusla doğarlar. Lupus hastalığı taşıyan biyolojik ebeveynlerden doğan bebeklerin lupus hastası olacağı kesin değildir ancak riskleri artmış olabilir. Eğer öz ebeveyn bu antikorlara sahipse (lupus olsun ya da olmasın) bebekte neonatal lupus gelişme olasılığı artabilir. Lupuslu bebeklerde deri döküntüsü, karaciğer sorunları, düşük kan sayımı gibi belirtiler görülebilir. Ayrıca cilt semptomları genellikle birkaç hafta içinde kaybolur, ancak bazı bebeklerde kalbin normal ve ritmik pompalama hareketini düzenleyemediği doğuştan kalp bloğu olabilir. Bu daha ciddi bir komplikasyondur ve bebeğin kalp piline ihtiyacı olabilir.
- İlaca bağlı lupus: Bazı ilaçlar yan etki olarak lupus semptomlarını tetikler. Genellikle geçicidir ve buna neden olan ilacı almayı bıraktıktan sonra kaybolabilir. Semptomlar SLE’dekilere benzer olma eğilimindedir ancak genellikle daha az şiddetlidir.
Kelebek Hastalığı Belirtileri Nelerdir?
Kelebek hastalığı belirtileri kişilerde farklı etkiler gösterebilir ve genellikle birbirine benzemezler. Herkes semptomların farklı bir kombinasyonunu ve şiddetini yaşar. En karakteristik belirtilerden biri, yüzde ve vücudun diğer bölgelerinde kelebek şeklinde ortaya çıkan kırmızımsı veya mor renkli döküntülerdir.
- Eklem ağrısı
- Kas ağrısı
- Özellikle derin nefes alırken meydana gelen göğüs ağrısı
- Baş ağrıları
- Döküntüler
- Ateş
- Saç kaybı
- Ağız yaraları
- Yorgunluk
- Nefes darlığı
- Lenf bezlerinde şişlik
- Kollarda, bacaklarda veya yüzde şişlik
- Bilinç bulanıklığı
- Kan pıhtıları
Rahatsızlık bazen aşağıdakiler de dahil olmak üzere diğer sağlık sorunlarına neden olabilir:
- Güneş ışığına duyarlılık
- Göz kuruluğu
- Depresyon
- Nöbet geçirme
- Anemi
- Raynaud sendromu
- Osteoporoz
- Kalp hastalığı
- Böbrek hastalığı
Kelebek Hastalığı Neden Olur?
Günümüzde kelebek hastalığına neyin sebep olduğunu kesin olarak bilinmemekte olup aşağıdaki bazı faktörler rahatsızlığı tetikleyebilir:
- Genetik faktörler: Belirli genetik mutasyonlara sahip olmak, lupusa yakalanma olasılığını artırabilir. Belirli genlerin varlığı, bağışıklık sistemi üzerinde olumsuz etkileyerek rahatsızlığa neden olabilir.
- Hormonlar: Vücuttaki belirli hormonlara (özellikle östrojene) verilen reaksiyonlar lupus geliştirme olasılığını artırabilir. Östrojen gibi hormonlar, bağışıklık sistemi üzerinde etkili olabilir ve lupus semptomlarını tetikleyebilir.
- Çevresel faktörler: Kişilerin yaşadığı yer, maruz kalınan hava kirliliği veya güneş ışığı ile ilgili hususlar rahatsızlığın görüşme riskini etkileyebilir. Bu faktörler, genetik yatkınlıkla birlikte etkileşime girerek hastalığın ortaya çıkmasını tetikleyebilir veya semptomları şiddetlendirebilir.
- İlaçlar: Bazı ilaçların uzun süreli kullanımı, ilaca bağlı lupus adı verilen bir tür lupus gelişimine neden olabilir. Rahatsızlık belirli tansiyon ilaçları, nöbet önleyici ilaçlar ve antibiyotikler tarafından tetiklenebilir. ilaç alımı durdurulduğunda çoğunlukla hastalık düzelmeye ve semptomlar azalmaya başlar.
- Sağlık geçmişi: Sigara içmek, stres düzeyi ve diğer otoimmün hastalıklar gibi bazı sağlık durumları hastalığı tetikleyebilir.
Kelebek Hastalığı Tanısı Nasıl Konulur?
Kelebek hastalığının teşhisinde zorluklar yaşanabilir. Bunun nedeni rahatsızlık kişilerin vücutlarının birçok farklı bölümünü etkileyerek farklı semptomlara neden olmasıdır. Kelebek hastalığı tanısı için doktor öncelikle hasta öyküsünü alır. Aile öyküsü, diğer hastalıklar, alınan ilaçlar ve geçmişte yaşanan enfeksiyonlar gibi faktörler göz önünde bulundurulur. Ardından fiziksel muayene yaparak semptomların durumunu inceler. Fiziksel muayeneye ek olarak, doktor tarafından teşhise yardımcı olmak için aşağıdaki testler istenebilir. Kelebek hastalığı rahatsızlığında kullanılan bazı testler şunları içerebilir:
- Kan testleri: Kan testleri, teşhis için önemli bir araçtır. Bağışıklık sisteminin sağlıklı çalışıp çalışmadığını görmek, anemi veya enfeksiyon gibi altta yatan diğer rahatsızlıkları kontrol etmek için kullanılır. Bunun yanı sıra, diğer kan testleri böbrek fonksiyonlarını, karaciğer enzimlerini ve lökosit sayısını değerlendirebilir.
- Antinükleer antikor (ANA) testi: Bu test vücudunuzun enfeksiyonlarla mücadele geçmişini gösteren protein belirteçleri olan antikorları arar. Lupuslu kişilerde genellikle bağışıklık sistemlerinin aşırı aktif olduğunu gösteren belirli antikorlar bulunur. Rahatsızlığa sahip olan kişilerin çoğunda ANA testi pozitif olsa da ANA pozitif olan kişilerin çoğunda rahatsızlık görülmeyebilir. ANA testi pozitif çıkarsa doktor daha spesifik antikor testi isteyebilir.
- İdrar Testleri: Enfeksiyon belirtileri veya diğer sağlık sorunları açısından kontrol etmek için idrar tahlili istenebilir. İdrar numunesinin incelenmesi idrarda protein düzeyinin veya kırmızı kan hücrelerinin arttığını gösterebilir; bu durum rahatsızlık böbreklerinizi etkilemişse ortaya çıkabilir.
- Biyopsi: Bazı durumlarda, rahatsızlığın olası cilt, böbrekler veya diğer organlarda hasara yol açtığı düşünülüyorsa doktor biyopsi isteyebilir. Bu, hastalığın teşhisi ve tedavisi için yardımcı olabilir.
Kelebek Hastalığı Tedavisi Nasıl Yapılır?
Tedavide amaç belirtileri kontrol altına alacak yöntemleri planlamaktır. Amaç, hastanın organlarına verilebilecek hasarı ve günlük yaşama etkilerini azaltmaktır. Kişilerin çoğu, atak krizlerini önlemek ve semptomların şiddetini azaltmak için bir ilaç kombinasyonuna ihtiyaç duyar. Kelebek hastalığı tedavisi şunları içerebilir:
- Hidroksiklorokin: Hidroksiklorokin tedavisi semptomları hafifletmek ve hastalığın ilerlemelerini yavaşlatmak için kullanılabilir.
- Steroid olmayan antiinflamatuar ilaçlar (NSAİİ’ler): Doktor kontrolünde kullanılan reçetesiz NSAİİ’ler ağrıyı hafifletir ve iltihabı azaltabilir. Uzun süreli kullanımları yan etkileri nedeni ile doktor kontrolü olmadan kullanılması gerekir
- Kortikosteroidler: Kortikosteroidler doktor tarafından reçete edilen ve iltihabı azaltmak için kullanılan ilaçlardır. Doktor hap kullanımı içeren ilaçlar reçete edebilir veya eklemlerden birine doğrudan bir kortikosteroid enjektesi uygulayabilir.
- İmmünosupresanlar. Bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar ciddi vakalarında tedavi için faydalı olabilir.
Sık Sorulan Sorular
Kelebek hastalığı (Lupus) Genetik midir?
Kişilerin aile geçmişinde kelebek hastalığı görülmesi rahatsızlığın meydana gelme riskini artırabilir. Ancak, sadece genetik faktörler rahatsızlığın gelişmesine neden olmaz. Çevresel faktörler de rol oynayabilir.
Kelebek hastalığı (Lupus) Nasıl Başlar?
Kelebek hastalığı veya lupus, genellikle genetik yatkınlık, çevresel faktörler ve hormonal değişiklikler gibi belirli tetikleyici faktörlerin etkisiyle başlar.
Lupus Tehlikeli Bir Hastalık mıdır?
Lupus, genellikle kronik bir seyir gösteren ve yaşam boyu devam edebilen bir otoimmün hastalıktır. Çoğunlukla semptomlar kontrol altına alınarak tedavi planlanabilir. Ancak özellikle iç organları etkileyebilecek komplikasyonlar, rahatsızlığı tehlikeli hale getirebilir.
Lupus Hastaları Kaç Yıl Yaşar?
Rahatsızlığın hastaların yaşam süresi üzerinde net bir etkisi yoktur çünkü hastalığın seyri kişiden kişiye büyük ölçüde değişir. Çoğu hasta, uygun tedavi ile normal bir yaşam sürebilirken, bazı vakalarda ciddi komplikasyonlara neden olabilir.
Lupus Hastalığı Olanlar Nelere Dikkat Edilmelidir?
Bu rahatsızlıkta belirtilerin tetikleyen faaliyetlerden kaçınarak kriz atakları önlenebilir veya azaltabilir. Güneşe maruz kalmaktan kaçınmak, doktor kontrolünde düzenli egzersiz, yeterince uyumak ve stresi azaltmak gibi tedbirler faydalı olabilir.
Lupus Kaç Yaşında Ortaya Çıkar?
Hastalık genellikle genç yetişkinlik döneminde, yani 15 ile 45 yaşları arasında ortaya çıkar, ancak her yaşta görülebilir.
Kelebek Hastalığına Hangi Bölüm Bakar?
Hastalığın tedavisi genellikle dermatoloji polikliniği tarafından planlanır, çünkü kelebek hastalığı otoimmün bir hastalıktır ve eklem, kas ve bağ dokusu ile ilgili semptomları içerir.
Lupus Hastalığı Hangi Tahlille Belli Olur?
Hastalığının teşhisi genellikle kan testleri ile yapılır, özellikle antinükleer antikorlar (ANA) gibi antikorların varlığı incelenir.
Kelebek Hastalığı (Lupus) Tanı ve Tedavisi Hisar Hospital’da
Kelebek hastalığı (lupus), erken tanı ve düzenli takip gerektiren kronik bir otoimmün hastalıktır. Hisar Hospital Intercontinental’da görev yapan uzman dermatoloji hekimleri, lupus tanısı ve kişiye özel tedavi planlaması konusunda modern tıbbi yaklaşımlar sunmaktadır.
Lupus belirtileri yaşıyorsanız veya hastalıkla ilgili detaylı değerlendirme almak istiyorsanız, Dermatoloji Polikliniğimizden randevu alarak uzman hekimlerimizle görüşebilirsiniz.
