რაჰიმის კიბოს სტადიები, მიზეზები და მკურნალობა

როგორ ვითარდება რაჰიმის კიბო?

ქალის მთავარი რეპროდუქტიული ორგანო, რაჰიმი, არის ადგილი, სადაც ნაყოფი ვითარდება. სამედიცინო ენაზე იგი უტერუსად არის ცნობილი. იგი მდებარეობს ნაწლავებსა და შარდის ბუშტს შორის. მისი ზომა დაახლოებით 7.5 სმ სიგრძისა და 3 სმ სისქისაა. სამი ფენისგან შემდგარი რაჰიმის შიდა ზედაპირი, დროთა განმავლობაში რეგულარულად სქელდება და მენსტრუაციის დროს იხსნება, რაც ენდომეტრიუმის სახელით არის ცნობილი. გარეთ კი, ჯერ კუნთოვანი ფენა (მიომეტრიუმი), შემდეგ კი რაჰიმის გარე ფენა (პერიმეტრიუმი) მდებარეობს.

რაჰიმის კიბო წარმოიქმნება ენდომეტრიუმის ფენის უჯრედების ცვლილების შედეგად, რაც გამოწვეულია გარე ფაქტორების ზემოქმედებით და კონტროლირებადი ზრდით. არანორმალურად მრავლდება უჯრედები და დროთა განმავლობაში ქმნის მასას, ანუ სიმსივნეს. რადგან ენდომეტრიუმის ფენა მგრძნობიარეა ჰორმონების მიმართ, რომლებიც გამოიყოფა საკვერცხეების მიერ ან მიღებულია გარედან, შესაძლო ჰორმონალური დარღვევები, თუ არ იქნება დიაგნოზირებული და მკურნალობა, დროთა განმავლობაში უჯრედების ცვლილებების შედეგად რაჰიმის შიდა ფენაში კიბოს განვითარებას იწვევს.

რა არის რაჰიმის კიბოს სტადიები?

რაჰიმის კიბო, სიმსივნის გავრცელების არეალის მიხედვით იყოფა სტადიებად.

სტადია 1

სიმსივნე მხოლოდ რაჰიმში მდებარეობს. იგი ჯერ არ გავრცელებულა.

სტადია 2

სიმსივნე, რაჰიმის გარდა, რაჰიმის ყელის დამხმარე ქსოვილებამდე გავრცელდა. თუმცა, ლიმფური კვანძებისკენ არ მიუწვდავს.

სტადია 3

სიმსივნე, რაჰიმის გარეთაც გავრცელდა; ფალოპიური მილები და საკვერცხეები მიაღწია.  ლიმფური კვანძებისკენაც გავრცელება არსებობს.

სტადია 4

სიმსივნე, რაჰიმის რეგიონიდან გარეთ გავრცელდა; ნაწლავებზე, შარდის ბუშტზე, ძვლებზე და ფილტვებზე მეტასტაზირება მოხდა.

რა არის რაჰიმის კიბოს მიზეზები?

რაჰიმის კიბოს მიზეზები ზუსტად არ არის ცნობილი. თუმცა, არსებობს რამდენიმე რისკფაქტორი, რომელიც ხელს უწყობს კიბოს განვითარებას.

ჰორმონალური დარღვევები

ენდომეტრიუმი; ესტროგენის და პროჟესტერონის დონეების ცვლილებების გავლენით შეიძლება იყოს და ეს მდგომარეობა რაჰიმის კიბოს განვითარებას უწყობს ხელს.

ასაკი

სტატისტიკის მიხედვით, რაჰიმის კიბოს მქონე ქალების 75% 50 წლის ზემოთ არიან.

მენსტრუაციის არარეგულარობა

ახალგაზრდა ასაკში მენსტრუაციის არარეგულარობა და მენსტრუაციის დაგვიანება მქონე პირები, ესტროგენის ზემოქმედების გამო, რაჰიმის კიბოს რისკის ქვეშ არიან. თუმცა, მენსტრუაციის არარეგულარობის მიზეზებში ობეზობა და პოლიკისტური საკვერცხეების სინდრომიც შედის, ამიტომ ამ დაავადებების მკურნალობით რაჰიმის კიბოს რისკი შეიძლება შემცირდეს.

გვიან მენოპაუზა

გვიან მენოპაუზაში შესული პირები რისკის ქვეშ არიან. ამ პერიოდში ჩატარებული მენოპაუზის მკურნალობაში მხოლოდ ესტროგენის ჰორმონის გამოყენება რაჰიმის კიბოს რისკს ზრდის, მაშინ როცა პროჟესტერონის ჰორმონის დამატება ჰორმონების ბალანსს უზრუნველყოფს, რის შედეგადაც კიბოს რისკი ქრება. გარდა ამისა, 12 წლის ასაკში მენსტრუაციის დაწყება და 55 წლის შემდეგ მენოპაუზაში შესვლა რისკის ჯგუფშია.

არასასოფლო მოსახლეობა

არ არის ზუსტად ცნობილი, თუმცა კვლევები მიუთითებს, რომ ორსულობა რაჰიმის კიბოს რისკს ამცირებს. ორსულობის პერიოდში რაჰიმის კიბოს რისკის გამომწვევი ესტროგენის ჰორმონი ინტენსიურად გამოიყოფა, თუმცა პროჟესტერონის წარმოება ამ ჰორმონის ცუდი ეფექტების შეჩერების უნიკალური თვისება აქვს.

ობეზობა

ინტენსიური ცხიმოვანი ქსოვილის მქონე ობეზობის დაავადებულებში რაჰიმის კიბოს რისკი, სუსტ ქალებთან შედარებით 3-ჯერ მეტია. რადგანაც ცხიმოვანი ქსოვილი ასევე ესტროგენს გამოყოფს, რაც ორგანიზმში ესტროგენის დონეს ზრდის.

ოჯახური ისტორია

პირველადი ხარისხის ნათესავებში კიბოს ისტორია მქონე პირებში რაჰიმის კიბოს რისკი მაღალია.

შაქრიანი დიაბეტი და ჰიპერტენზია

ტიპი 2 დიაბეტი და ჰიპერტენზია მქონე ქალებში რაჰიმის კიბოს განვითარების რისკი მაღალია.

საკვერცხეების სიმსივნეები

ეს მდგომარეობა ესტროგენის გამოყოფის დონეს ზრდის, რაც რაჰიმის კიბოს რისკს ქმნის. ამ სიმსივნეებთან დაკავშირებული ვაგინალური სისხლდენები, ზოგჯერ რაჰიმის კიბოს სიმპტომადაც შეიძლება ჩაითვალოს.

• ვაგინალური სისხლდენები
• არასისხლიანი არანორმალური გამონადენი
• მენსტრუაციის დროს სისხლდენა
• მენოპაუზის შემდეგ სისხლდენა
• მენსტრუაციის ხანგრძლივობის გაზრდა
• პელვური ტკივილი
• სექსუალური აქტის დროს ტკივილი
• წონის დაკარგვა

როგორ ხდება რაჰიმის კიბოს დიაგნოზირება?

პაციენტის ფიზიკური და პელვური გამოკვლევა პირველ რიგში ტარდება. ამის შემდეგ, რამდენიმე გამოკვლევა საჭირო ხდება. მათ შორისაა:

ვაგინალური ულტრაბგერითი კვლევა

რაჰიმის კედლის სისქის ან შესაძლო არანორმალურობების განსაზღვრისთვის ულტრაბგერითი კვლევა შეიძლება გამოყენებულ იქნას. სპეციალური, გლუვი და მრგვალი ხელსაწყოს საშუალებით, რომელიც რაჰიმის შესასვლელში განთავსდება, რაჰიმის შიდა მხარე გადაღებულია.

ჰისტეროსკოპია

რაჰიმში ხანგრძლივი, თხელი და ელასტიური მილი მოთავსდება. მილზე არსებული ფიბერ ოპტიკური კამერის საშუალებით, რაჰიმის შიდა მხარე და ენდომეტრიუმის ფენა დეტალურად იკვლევა. საჭიროების შემთხვევაში, შეიძლება აღებული იყოს ქსოვილის ნიმუში (ბიოფსია).

ენდომეტრიული ბიოფსია

სწორი დიაგნოზის დასადგენად, რაჰიმის შიდა მხარედან ქსოვილის ნიმუშის აღება ხდება. ამ პროცესს ბიოფსია ეწოდება. აღებული ნიმუში პათოლოგიის ლაბორატორიაში იკვლევა და რაჰიმის კიბოს დიაგნოზი დგინდება.

დილატაცია და კურეტაჟი

თუ ბიოფსია საკმარისი არ არის კიბოს დიაგნოზის დასადგენად, მაშინ უფრო კომპლექსური პროცედურა ტარდება. ეს პროცესი ოპერაციის ოთახში ტარდება. რაჰიმის ყელი ფართოვდება და სპეციალური ხელსაწყოებით შიგნით არსებული ქსოვილი იწოვება და ნიმუში იღება.

კომპიუტერული ტომოგრაფია (CT) და მაგნიტური რეზონანსი (MR)

CT და MR გამოსახულების ტექნიკებიც დიაგნოზირების პროცესში გამოყენებული მეთოდებია. რაჰიმის უფრო ნათლად გამოსახვისთვის კონტრასტული ნივთიერება გამოიყენება. ამ ნივთიერების საშუალებით, სიმსივნის ზომისა და ადგილმდებარეობის შესახებ დეტალური გამოსახულებები მიიღება.

როგორ მკურნალობენ რაჰიმის კიბოს?

ზუსტი დიაგნოზის შემდეგ, პაციენტი სპეციალიზებულ გინეკოლოგ ონკოლოგთან გადამისამართდება. კიბოს სტადია, სახეობა, პაციენტის ჯანმრთელობის მდგომარეობა, ბავშვების მოლოდინი და სხვა ფაქტორები გათვალისწინებულია, რათა შეირჩეს შესაბამისი მკურნალობა. ძირითადი მკურნალობის მეთოდი ქირურგიულია, თუმცა შესაძლებელია ქიმიოთერაპიის და რადიოთერაპიის გამოყენებაც.

ქირურგიული მკურნალობა

ეს ყველაზე ხშირად გამოყენებული მკურნალობის მეთოდია. რაჰიმი, საკვერცხეები და მილები ამოიღება; ასევე ლიმფური კვანძების გაწმენდა და გარე ქსოვილებიდან ნიმუშების აღების პროცედურები ტარდება. თუ ქირურგიული მკურნალობა საკმარისი არ არის, დამატებითი მკურნალობები შეიძლება განხორციელდეს.

ქიმიოთერაპია

თუ ოპერაციის შემდეგ რაჰიმის კიბო უფრო მოწინავე სტადიაშია და სხვა ორგანოებზე გავრცელებულია, ქიმიოთერაპია გამოიყენება კიბოს უჯრედების მოსაკლავად. მკურნალობის შემდეგ პაციენტები რეგულარულ პერიოდებში კონტროლდებიან და გარკვეულ ტესტებზე გადიან.

რადიოთერაპია

ქირურგიული ჩარევის შემდეგ, თუ კიბოს განმეორების რისკი არსებობს, რაჰიმის ამოღების შემდეგ რადიოაქტიური მკურნალობა ტარდება.

ჰორმონალური მკურნალობა

თუ კიბოს გავრცელება ხდება, გავრცელების შემცირების და სიმსივნის ზრდის შეჩერების მიზნით, შეიძლება მაღალი დოზით პროჟესტერონის ჰორმონი მიაწვდონ.