Glikolik asit günümüzde birçok yaşlanma karşıtı cilt bakım ürününün bileşiminde bulunan alfa hidroksi asit (AHA) ailesinin temel bir maddesidir. Glikolik asit cildin üst tabakasındaki ölü deri hücrelerini nazikçe temizleyerek cildin doğal yenilenme sürecine katkıda bulunur. Aynı zamanda gözeneklerdeki tıkanıklıkların giderilmesine yardımcı olarak sivilce problemi ile mücadele edebilir. Glikolik asidin cilt bakımında sıklıkla tercih edilmesinin bir diğer önemli nedeni de ciltte kolajen üretimini desteklemesidir. Bu sayede ciltteki yaşlanma belirtilerini geciktirebilir. Buna karşın her cilt tipinin glikolik aside verdiği yanıt aynı olmayabilir. Glikolik asit içeren ürünlerin aşırı ve bilinçsiz kullanımı ciltte tahrişe neden olabilir, cildin güneşe karşı hassasiyetini artırabilir.
Glikolik Asit Nedir?
Glikolik asit şeker kamışında ve pancarda doğal olarak bulunan bir asit türüdür. Cildin üst tabakasındaki ölü hücreleri çözerek cildin kendini yenileme sürecini kolaylaştırır. Bu sayede cilt daha canlı, parlak ve pürüzsüz bir görünüme kavuşabilir.
Glikolik asit alfa hidroksi asitler (AHA) adı verilen bir grup asidin üyesidir. Asit denildiğinde genellikle tahrişe neden olabilecek maddeler akla gelse doğru miktarlarda ve doktor kontrolünde kullanıldığında bazı asitler cildin yenilenme sürecine yardımcı olabilir, ciltteki aşırı sebum üretimi gibi sorunları hafifletebilir. Cilt bakımında kullanılan başlıca iki asit grubu vardır. Bunlardan bir tanesi suda çözünen, başlıca görevi cilt hücrelerini birbirine bağlayan maddeyi gevşeterek ölü deri hücrelerini ciltten uzaklaştırmak olan alfa hidroksi asitlerdir. Cilt bakımında yaygın olarak kullanılan başlıca AHA türleri şunlardır:
- Süt ürünlerinde ve fermente sebzelerde bulunan laktik asit,
- Şeker kamışında ve pancarda doğal olarak bulunan glikolik asit,
- Elmada bulunan malik asit,
- Üzümde doğal olarak bulunan tartarik asit,
- Turunçgillerde bulunan sitrik asit.
Glikolik asit dahil olmak üzere AHA’lar cilt hücreleri arasındaki bağları zayıflatarak epidermisin üst tabakasındaki ölü hücrelerin ciltten uzaklaştırılmasını sağlar. Bu sayede alttan yeni ve sağlıklı hücrelerin çıkmasına olanak tanıyarak cildin doğal yenilenme sürecini hızlandırır. Bunun yanı sıra AHA’lar cilt bariyerini güçlendirebilir, cildin nem tutma kapasitesini artırabilir ve inflamasyonu azaltabilir. Ek olarak glikolik asidin antibakteriyel ve antioksidan etkileri olduğunu gösteren bazı çalışmalar da mevcuttur.
Cilt bakım ürünlerinde yer verilen bir diğer asit türü ise beta hidroksi asitlerdir. Beta hidroksi asitler (BHA) yağda çözünen, daha derin cilt katmanlarına nüfuz edebilen, ölü deriyi ciltten uzaklaştırmanın yanı sıra sebum üretimi kontrol altına alabilen asitlerdir. Beta hidroksi asit denildiğinde ilk akla gelen akne karşıtı ürünlerde sıklıkla yer verilen salisilik asittir. Alfa hidroksi asitler içinde ise cilt bakım ürünlerinin formülasyonunda diğerlerine kıyasla daha sık kullanılan asitler, glikolik asit ve laktik asittir.
Glikolik Asit Kullanım Alanları Nelerdir?
Glikolik asit cilt bakımında pek çok amaçla kullanılabilen çok yönlü bir bileşiktir. Akne karşıtı uygulamalardan yaşlanma karşıtı bakıma, cilt tonu eşitsizliklerinden leke sorununa kadar çeşitli sorunların çözümüne yardımcı olabilir. Buna göre başlıca glikolik asit faydaları şu şekilde sıralanabilir:
- Peeling etkisi: Glikolik asidin en bilinen özelliği doğal peeling etkisi göstererek cildi ölü hücrelerden arındırmasıdır. Cilt yüzeyinde biriken ölü hücreler zamanla cildin mat ve pürüzlü görülmesine yol açabilir. Aynı zamanda bu hücreler gözeneklerde birikerek cildi sivilce gibi sorunlara açık hale getirebilir. Glikolik asit cildin üst tabakasını soyarak ölü hücrelerin temizlenmesine yardımcı olabilir.
- Nemlendirici etkisi: Glikolik asidin arındırıcı etkisinin yanı sıra nemlendirici etkisi de bulunur. Glikolik asit ciltte suyu tutmakla görevli glikozaminoglikan adı verilen moleküllerin sentezlenmesine yardımcı olabilir. Bu sayede kuruluk gibi cilt problemlerinin hafiflemesini sağlayabilir.
- Antibakteriyel etkisi: Bazı araştırmalara göre glikolik asit uygun dozlarda kullanıldığında ciltteki zararlı bakterilerin çoğalmasını engelleyebilir. Böylece akne gibi cilt problemlerini önleyebilir.
- Yaşlanma karşıtı etki: Ciltte kolajen ve hyaluronik asit üretimini destekleyerek yaşlanma belirtilerini geciktirebilir. Ayrıca güneşin zararlı ışınlarının neden olduğu leke gibi cilt problemlerinin önlenmesine de yardımcı olabilir.
Sayılan faydalarından dolayı glikolik asit sivilce, leke, ton eşitsizliği gibi pek çok cilt sorununun tedavisinde uzmanlar tarafından destekleyici olarak kullanılmaktadır.
Glikolik Asit Neden Kullanılır?
Glikolik asit dermokozmetik uygulamalarda pek çok amaçla kullanılan bir asit türüdür. Glikolik asitin başlıca kullanım alanları şu şekilde sıralanabilir:
- Akne tedavisinde destekleyici olabilir: Glikolik asidin en yaygın kullanım alanlarından bir tanesi akne sorunudur. Glikolik asit peeling etkisi sayesinde ciltten ölü deri hücrelerinin, kirin ve yağın uzaklaştırılmasını sağlayarak gözeneklerdeki tıkanıklıkların önlenmesine yardımcı olur.
Aynı zamanda bazı çalışmalara göre glikolik asidin antibakteriyel ve antienflamatuar özellikleri de vardır.Antibakteriyel kapasitesiyle ciltte bakteri birikimini önleyerek sivilce oluşumunun önüne geçerken; antienflamatuar etkisiyle sivilcelerin neden olduğu kızarıklık ve hassasiyetin azalmasına yardımcı olabilir.
- Cilt lekelerinin giderilmesine yardımcı olabilir: Güneş ışınlarına maruziyet, sivilce gibi cilt problemleri veya yara izleri zamanla ciltte koyu lekelerin ve ton eşitsizliklerinin oluşmasına neden olabilir. Glikolik asit melanin üretimini düzenleyerek ciltteki lekelerin görünümünü azaltmaya yardımcı olur.Cilt lekesi sorunu ileri düzeyde olanlar glikolik asitle beraber başka bileşikleri de cilt bakım rutinlerine dahil edebilir. Örneğin C vitamini ve glikolik asit birlikte kullanıldığında lekelerin hafiflemesine, cildin daha parlak ve aydınlık görünmesine yardımcı olabilir.
- Foto-yaşlanma belirtilerini hafifletebilir: Uzun süre güneş ışınlarına, özellikle de UVA ve UVB ışınlarına, maruz kalmak cildin yaşlanma sürecini hızlandırabilir. Neticesinde ciltte leke, hiperpigmentasyon (cilt renginin koyulaşması) ve kırışıklık gibi problemler ortaya çıkabilir.Yapılan bazı çalışmalara göre glikolik asit güneş ışınlarına bağlı gelişen cilt problemlerini azaltmaya yardımcı olabilir. Ayrıca glikolik asidin sadece fotoyaşlanma belirtilerini hafifletmekle kalmadığını aynı zamanda önlemeye de yardımcı olduğunu gösteren bazı çalışmalar da vardır.
- Yaşlanma belirtilerini geciktirebilir: Zamanla çevresel faktörlerin ve doğal yaşlanma sürecinin etkisiyle ciltte kolajen üretimi azalır, cilt elastikiyetini kaybeder. Neticesinde ciltte kırışıklıklar ortaya çıkabilir. Yapılan bazı çalışmalar glikolik asidin ciltte kolajen üretimini destekleyerek yaşlanma belirtilerini geciktirebileceğini göstermektedir.
- Batık kıl sorununun çözümüne yardımcı olabilir: Glikolik asit peeling etkisi sayesinde kılların çıkış yollarını açarak tıraş sonrasında en sık karşılaşılan problemlerden bir tanesi olan kıl batması sorununun çözümüne yardımcı olabilir.
- Siğil tedavisine yardımcı olabilir: Siğiller insan papilloma virüslerinden (HPV) bazılarının neden olduğu ciltte ortaya çıkan sert ve küçük kabarıklıklardır. Glikolik asidin siğil tedavisinde destekleyici olabileceğini gösteren bazı çalışmalar mevcuttur.
Sayılanların yanı sıra glikolik asit hamilelikte yaşanan aşırı cilt yağlanması gibi problemlerin de önüne geçebilir. Uzmanlar hamilelikte %10’dan daha az oranda glikolik asit içeren cilt bakım ürünlerinin güvenli olabileceğini ifade eder. Buna karşın gebelikte glikolik asit kullanmadan önce bir uzmana danışılması önemlidir.
Glikolik Asit Nasıl Uygulanır?
Glikolik asit sivilce sorununda leke problemine kadar çeşitli cilt sorunlarının çözümünde etkili bir bileşik olsa da doğru şekilde kullanılmadığında tahriş gibi istenmeyen sonuçlara neden olabilir.
Glikolik asit genellikle tonik, serum, losyon veya peeling gibi cilt bakım ürünlerinin formülasyonuna eklenen bir bileşiktir. Uygulama öncesinde cilt mutlaka temizlenmeli ve tamamen kurulanmalıdır. Ürün kuru cilde parmak uçlarıyla veya pamuk yardımıyla nazikçe uygulanabilir. Eğer ciltte güneş yanığı veya yara mevcutsa sorunlar tamamen iyileşene kadar glikolik asit kullanımından kaçınılması önemlidir.
Glikolik Asit Kullanırken Nelere Dikkat Edilmelidir?
Glikolik asit oldukça güçlü bir madde olduğundan kullanmadan önce bazı noktalara dikkat edilmesi önemlidir. Özellikle cilt hassasiyeti, egzama, rosacea gibi mevcut bir cilt sorunu olan kişilerin glikolik asit dahil herhangi bir ürünü kullanmadan önce doktorlarına danışması önemlidir.
Glikolik asit içeren bir ürünü ilk defa kullananların ilk uygulamada kolun iç kısmı gibi küçük bir alanda test etmesinde fayda vardır. 24 saat sonunda kızarıklık, yanma gibi alerjik reaksiyon belirtileri gözlenmezse ürün yüz bölgesinde kullanılabilir.
Bunun yanı sıra yeni başlayanların %8 gibi düşük konsantrasyonda glikolik asit içeren ürünleri tercih etmesi, uygulama sıklığını ise haftada 1-2 kez ile sınırlı tutması önerilir. Ayrıca glikolik asit güneş ışınlarına karşı hassasiyeti artırabileceğinden glikolik asitle formüle edilen ürünlerin gece kullanılması, gündüz mutlaka güneş kremi kullanılması önemlidir.
Sık Sorulan Sorular
Glikolik Asit Ne İşe Yarar?
Glikolik asit ciltten ölü deri hücrelerinin, kirin ve yağın giderilmesini sağlayan doğal bir asit türüdür. Glikolik asit faydaları denildiğinde ilk akla gelenlerden bir tanesi de kolajen üretimini desteklemesidir. Böylece ciltte elastikiyet kaybını önlemeye, ince çizgi ve kırışıklık görünümünü azaltmaya yardımcı olabilir. Aynı zamanda cildin nem tutma kapasitesini artırarak nemlendirici görevi görür. Antibakteriyel ve antienflamatuar etkileri sayesinde de akne gibi cilt problemleri ile mücadele edebilir.
Glikolik Asit Hangi Cilt Problemlerinde Kullanılır?
Glikolik asit genellikle akne, siyah nokta, cilt lekeleri, mat cilt görünümü, ton eşitsizliği, ince çizgiler ve hafif kırışıklıklar gibi cilt sorunlarında tercih edilir. Ayrıca bazı çalışmalar siğil gib sağlık sorunlarının tedavisinde de glikolik asitten faydalanılabileceğini göstermektedir.
Glikolik Asit Yan Etkileri Nelerdir?
Glikolik asit düşük konsantrasyonda kullanıldığında genellikle güvenli olsa da özellikle hassas cilt yapısına sahip kişilerde bazı yan etkiler görülebilir. Kızarıklık, yanma hissi, tahriş, cilt kuruluğu gibi problemler başlıca glikolik asit yan etkileri arasında sayılabilir.
Glikolik Asit Nasıl Kullanılır?
Glikolik asit dermatologların kimyasal peeling uygulamalarında sıklıkla başvurdukları bileşenlerden bir tanesidir. Günümüzde cilt temizleyici, maske, tonik, serum ve losyon gibi çeşitli cilt bakım ürünlerinin formülasyonunda glikolik asitten faydalanılır.
Glikolik asit içeren bir ürünü ilk kez kullanacak olan kişilerin düşük konsantrasyonlu ürünlerle başlaması ve uygulamayı haftada 1-2 defa ile sınırlı tutması önerilir. Glikolik asit cildi güneşe karşı daha hassas hale getirebileceği için gece kullanılması, gündüz de geniş spektrumlu bir güneş kremi ile cildin desteklenmesi önemlidir.
Glikolik Asit Gebelikte Kullanılabilir mi?
Gebelik döneminde hormon düzeylerinde yaşanan değişikliklerin etkisiyle sivilce, siyah nokta, ciltte matlaşma, kuruluk gibi cilt problemleri ortaya çıkabilir. Doktor kontrolünde, uygun dozlarda kullanıldığında glikolik asit gebelikte karşılaşılan cilt problemlerinin çözümüne yardımcı olabilir. Uzmanlar %10’un altındaki düşük oranlı glikolik asit içeren ürünlerin hamileler için güvenli olabileceğini ifade eder. Hamilelikte glikolik asit dahil herhangi bir ürünü kullanmadan önce doktorlara danışılması önemlidir.
Glikolik Asit Kimlere Önerilmez?
Glikolik asit hassas cilt yapısına sahip, egzama, enfeksiyon gibi cilt problemleri olan kişilere önerilmez. Ayrıca cildinde mevcut yara veya güneş yanığı bulunan kişilerin de asit içeren ürünleri kullanmaktan kaçınması önemlidir.
Glikolik Asit Sivilce Tedavisinde Etkili midir?
Glikolik asit antibakteriyel ve antienflamatuar etkileri ile sivilce tedavisinde destekleyici olarak kullanılabilir. Ek olarak glikolik asidin başlıca özelliklerinden bir tanesi ciltten ölü deri hücrelerini, kiri ve yağı uzaklaştırmasıdır. Bu sayede aktif sivilcelerin ve sivilce izlerinin tedavisine yardımcı olabilir.
Glikolik Asit Kullandıktan Sonra Güneş Koruyucu Kullanmak Gerekli midir?
Glikolik asit güçlü peeling etkisiyle bilinen bir AHA türüdür. Bir diğer ifadeyle cildin en üst tabakasını soyarak ciltten ölü deri hücrelerini uzaklaştırır. Bu süreç cildin güneşin zararlı ışınlarına karşı daha hassas hale gelmesine neden olabilir. Bu nedenle glikolik asit kullandıktan sonra mutlaka güneş kremi kullanılması gerekir.
Glikolik Asit Doğal mı Yoksa Kimyasal mı?
Glikolik asit normal şartlarda pancar ve şeker kamışında bulunan doğal bir asit türüdür. Bununla birlikte günümüzde kozmetik ürünlerde kullanılmak üzere laboratuvar ortamında da kimyasal olarak sentezlenebilir.
Glikolik Asit İçin Hangi Doktora Gidilir?
Glikolik asit kullanmadan önce başvurulması gereken uzmanlar dermatologlardır. Dermatoloji uzmanları gerekli tetkiklerin ardından kişiyi glikolik asit kullanıp kullanamayacağı, nasıl kullanılacağı gibi konularda yönlendirebilir.
Glikolik asit kullanmadan önce başvurulması gereken uzmanlar Dermatologlardır. Dermatoloji uzmanları gerekli tetkiklerin ardından kişiyi glikolik asit kullanıp kullanamayacağı, nasıl kullanılacağı gibi konularda yönlendirebilir.
