Çrregullimi i Deficitit të Vëmendjes dhe Hiperaktivitetit

Çrregullimi i deficitit të vëmendjes dhe hiperaktiviteti, i njohur edhe si sëmundja e deficitit të vëmendjes (shkurtimisht DEHB), shihet shpesh në fëmijëri. DEHB është një lloj çrregullimi neuro-zhvillimor. Zakonisht diagnostikohet në fëmijëri dhe simptomat që shfaqen më shpesh janë pakujdesia, hiperaktiviteti dhe impulsiviteti. Megjithëse diagnoza zakonisht vendoset në periudhën e fëmijërisë, simptomat vazhdojnë edhe në moshën e rritur. Për DEHB, një gjendje që vazhdon gjatë gjithë jetës, metodat e trajtimit të deficitit të vëmendjes janë shumë efikase në afat të gjatë.

Çfarë është Çrregullimi i Deficitit të Vëmendjes dhe Hiperaktivitetit?

Çrregullimi i deficitit të vëmendjes dhe hiperaktiviteti është një gjendje që ndikon në sjelljet. Personat me DEHB mund të kenë vështirësi për t’u përqendruar dhe mund të veprojnë në mënyrë impulsive. Deficiti i vëmendjes dallohet më lehtë te fëmijët dhe adoleshentët. Për këtë arsye, diagnoza e DEHB zakonisht vendoset në fëmijëri. Në shumicën e rasteve, DEHB diagnostikohet kur fëmija është ende nën 12 vjeç. Por ndonjëherë diagnostikohet më vonë, në fund të fëmijërisë, dhe madje, ndonjëherë diagnostikohet më vonë, në fund të fëmijërisë. Nëse nuk është vendosur diagnoza në fëmijëri, deficiti i vëmendjes mund të shfaqet edhe te të rriturit dhe personi mund ta marrë diagnozën në moshë të rritur.

Ndonjëherë simptomat e deficitit të vëmendjes te fëmijët mund të përmirësohen me kalimin e moshës. Por kjo nuk ndodh gjithmonë. Shumë persona që diagnostikohen në moshë të re ose në moshë të rritur vazhdojnë jetën me probleme të lidhura me DEHB. Në afat të gjatë, te personat me DEHB mund të shfaqen probleme shtesë, si çrregullimet e gjumit dhe të ankthit.

Cilat janë simptomat e deficitit të vëmendjes?

Çrregullimi i deficitit të vëmendjes dhe hiperaktiviteti mund të shfaqet në mënyra të ndryshme. Një fëmijë 3-vjeçar me deficit të vëmendjes dhe një fëmijë 10-vjeçar me deficit të vëmendjes kanë simptoma të ndryshme. Në mënyrë të ngjashme, simptomat e deficitit të vëmendjes në moshën 4 vjeç dhe ato në moshën 7-8 vjeç duken të ndryshme nga njëra-tjetra. Për këtë arsye, është shumë e vështirë të klasifikohen simptomat e deficitit të vëmendjes. Megjithatë, përafërsisht mund të flitet për dy lloje problemesh të sjelljes:

pakujdesia (vështirësia për t’u përqendruar dhe për t’u fokusuar),

hiperaktiviteti dhe impulsiviteti.

Shumë persona me DEHB përjetojnë gjatë gjithë jetës probleme që i përshtaten njërës nga këto dy kategori. Megjithatë, kjo nuk është gjithmonë kështu. Edhe mes simptomave të deficitit të vëmendjes te një fëmijë 8-vjeçar dhe te një fëmijë 7-vjeçar mund të ketë dallime. Sepse DEHB është një çrregullim që duhet trajtuar jo vetëm sipas grupmoshës, por edhe sipas rastit.

Për shembull, disa nga personat që vuajnë nga DEHB kanë probleme me përqendrimin dhe fokusimin, por nuk kanë probleme me hiperaktivitetin dhe impulsivitetin. Kjo formë e veçantë e DEHB quhet çrregullim i deficitit të vëmendjes, ose ADD. Në rastet e ADD, simptomat mund të jenë më pak të dukshme, prandaj ndonjëherë kjo gjendje mund të mos vihet re.

Gjithashtu, DEHB diagnostikohet shpesh te djemtë. Kjo ndodh sepse simptomat e lidhura me vëmendjen te vajzat shfaqen më shpesh dhe ka më shumë gjasa që ato të mos vihen re. Shfaqja e sjelljeve shqetësuese që e bëjnë simptomën e DEHB më të dukshme është më e ulët te vajzat krahasuar me djemtë. Për këtë arsye, vajzave me DEHB nuk mund t’u vendoset gjithmonë diagnoza. Këto fëmijë mund të zhvillojnë komplikime në moshën e rritur, si insomnia (pagjumësia) ose anksioteti (çrregullimi i ankthit) që vijnë nga deficiti i vëmendjes.

Përveç kësaj, simptomat e DEHB te fëmijët dhe adoleshentët janë përshkruar mirë. Prandaj zakonisht vihen re para moshës 6 vjeç. Pra, për një fëmijë 4-vjeçar me deficit të vëmendjes dhe për testin e deficitit të vëmendjes 4-vjeçar

është e mundur të bëhet një dallim i qartë – nga një profesionist.

Përveç kësaj, simptomat kryesore të pakujdesisë janë:

Kohëzgjatja e kufizuar e vëmendjes dhe shpërqendrimi i lehtë i vëmendjes,

Bërja e gabimeve nga pakujdesia,

Harresa, humbja e gjërave,

Pamundësia për t’u fokusuar në detyra të mërzitshme, monotone ose që marrin kohë,

Pamundësia për të dëgjuar ose për të ndjekur udhëzime të gjata,

Vështirësi në organizimin e detyrave.

Përveç deficitit të vëmendjes, te fëmijët mund të shfaqen gjithashtu probleme të lidhura me hiperaktivitetin dhe impulsivitetin:

Pamundësia për të qëndruar ulur e palëvizur në një ambient të qetë e të heshtur,

Të qenit vazhdimisht në lëvizje,

Lëvizja fizike e tepruar,

Të folurit e tepruar,

Vështirësi kur duhet të presin radhën,

Veprimi pa menduar,

Ndërprerja e bisedave të të tjerëve.

Këto simptoma mund të çojnë në dështim në jetën shkollore të fëmijës, në ndërveprim të dobët në jetën sociale me fëmijët e tjerë dhe të rritur, dhe, përgjithësisht, në probleme me disiplinën. Gjithashtu, edhe pse jo në çdo rast, te disa fëmijë me kalimin e kohës mund të shfaqen probleme të tjera përveç DEHB:

Ankthi (çrregullimi i ankthit),

Çrregullimi opozicional provokues (ODD),

Çrregullimi i sjelljes,

Depresioni,

Problemet e gjumit,

Çrregullimi i spektrit autist (ASD),

Dispraksia (një gjendje që ndikon në koordinimin fizik),

Epilepsia,

Sindromi i Tourette-it,

Disleksia dhe vështirësi të ngjashme në të mësuar.

Meqenëse nuk ekziston test për deficitin e vëmendjes, diagnoza e DEHB vendoset gjatë procesit diagnostik duke vëzhguar sjelljet e fëmijës. Prandaj, nëse mendoni se ju ose fëmija juaj keni këto simptoma, mund të konsideroni konsultimin me një specialist.

Çfarë shkakton deficitin e vëmendjes?

Sipas kërkimeve të kryera, personat me DEHB kanë disa dallime në strukturën dhe aktivitetin e trurit. Këto dallime anatomike dhe fiziologjike mund të çojnë në dallime në aftësinë e drejtimit të vëmendjes. Truri i personave me DEHB priret të arrijë pjekurinë e plotë më vonë se ai i personave neurotipikë. Këto janë dallime në trurin e personave me deficit të vëmendjes krahasuar me personat neurotipikë. Megjithëse këto dallime janë identifikuar, nuk dihet arsyeja se pse shfaqen (7).

Edhe pse shkaqet e DEHB nuk dihen plotësisht, është konfirmuar se disa faktorë që thuhet se shkaktojnë DEHB, në fakt nuk e shkaktojnë atë. Për shembull, deklaratat „deficiti i vëmendjes shkaktohet nga mungesa e vitaminës“ dhe „deficiti i vëmendjes shkaktohet nga mungesa e cilës vitaminë?“ janë të gabuara; kjo është një nga të vërtetat tashmë të njohura për DEHB.

Deficiti i vëmendjes ndikon në shumë persona, si të rritur ashtu edhe fëmijë. Kuptimi i këtyre personave është i rëndësishëm për përshtatjen e tyre në jetë. Prandaj, po aq e nevojshme është të dihet çfarë është çrregullimi i deficitit të vëmendjes dhe hiperaktivitetit, sa edhe çfarë nuk është.

Si vendoset diagnoza e deficitit të vëmendjes?

Test për deficitin e vëmendjes për 5-vjeçarë, test për deficitin e vëmendjes për 6-vjeçarë, si edhe test i deficitit të vëmendjes për fëmijë, për fat të keq nuk ekziston. Prandaj, në diagnozë, historia mjekësore e pacientit ka një rëndësi shumë të madhe. Testi i deficitit të vëmendjes është shumë i dëshirueshëm për pacientët fëmijë, por për fat të keq nuk ekziston asnjë test që mat deficitin e vëmendjes, as ndonjë set i deficitit të vëmendjes që e trajton atë.

Kur dyshohet se një fëmijë ka deficit të vëmendjes, fëmija mund të drejtohet në një shërbim të psikiatrisë për fëmijë. Por vetëm një psikiatër mund të vendosë diagnozën e DEHB.

Meqenëse deficiti i vëmendjes mund të duket ndryshe te adoleshentët dhe fëmijët, zgjedhja më e saktë është të takohesh me një specialist të shëndetit mendor të adoleshentëve ose me një specialist të shëndetit mendor të fëmijëve, i cili është ekspert në këtë fushë. Për diagnozën e deficitit të vëmendjes te të rriturit, gjithashtu, kërkohet ndihmë nga shërbimi i psikiatrisë.

Si bëhet trajtimi i deficitit të vëmendjes?

Mënyrat e zgjidhjes së deficitit të vëmendjes janë temë që interesojnë çdo person me diagnozë DEHB. Trajtimi i deficitit të vëmendjes te fëmijët dhe trajtimi i deficitit të vëmendjes te adoleshentët mund të jenë të ndryshëm nga njëri-tjetri. Madje, trajtimi i deficitit të vëmendjes për një fëmijë 5-vjeçar mund të jetë i ndryshëm edhe nga ai për një fëmijë 6-vjeçar. Për këtë arsye, gjatë planifikimit të trajtimit, plani i trajtimit përgatitet duke marrë parasysh simptomat specifike të pacientit dhe në cilën fazë të zhvillimit ndodhet.

Qëllimi i planit të trajtimit të deficitit të vëmendjes është të përmirësojë simptomat e fëmijës dhe kështu ta ndihmojë që të përshtatet më efektivisht në shtëpi dhe në shkollë.

Opsionet e trajtimit të DEHB zakonisht përfshijnë një kombinim të terapisë së sjelljes dhe ilaçeve për DEHB. Megjithatë, te fëmijët e vegjël, përdorimi i ilaçeve zakonisht konsiderohet si mjeti i fundit.

Pyetje të shpeshta

DEHB është një gjendje që çon në shumë komplikime, si në fëmijëri ashtu edhe në moshën e rritur. Vendosja e diagnozës për këtë gjendje kërkon kohë dhe është shumë e vështirë, dhe për të mund të bëhen shumë pyetje. Pyetjet më të shpeshta rreth deficitit të vëmendjes mund t’i gjeni më poshtë në tekst. Simptomat e deficitit të vëmendjes shfaqen në fëmijëri dhe ndonjëherë zhduken në moshën e rritur. Por kjo nuk ndodh gjithmonë. Shpesh, fëmijët me deficit të vëmendjes vazhdojnë ta kenë deficitin e vëmendjes edhe si të rritur. Trajtimi i deficitit të vëmendjes planifikohet ndryshe në çdo rast. Zakonisht procesi zhvillohet me një kombinim të terapisë së sjelljes dhe një ilaçi të përshtatshëm. Por është e dobishme të mbahet mend se vetëm një mjek specialist mund të vendosë për trajtimin me ilaçe. Gjithashtu, trajtimi me ilaçe përdoret si mjeti i fundit te fëmijët e vegjël me deficit të vëmendjes. Siç shihet në disa raste, deficiti i vëmendjes mund të zhduket në moshën e rritur. Simptomat mund të zbuten me kalimin e kohës. Por kjo nuk ndodh gjithmonë në këtë mënyrë. Përkundrazi, simptomat e deficitit të vëmendjes që nuk u vunë re në fëmijëri mund të shfaqen ose të përkeqësohen kur fëmija fillon shkollën ose hyn në adoleshencë. Prandaj, DEHB mund të kalojë në moshën e rritur, por mund të vazhdojë edhe gjatë gjithë jetës. Pakujdesia është një gjendje që shfaqet në jetën e përditshme. Pra, kur një person ka diçka në mendje dhe nuk mund ta drejtojë vëmendjen në vendin ku duhet, kjo është pakujdesi. Kjo nuk është gjendje mjekësore. Nga ana tjetër, deficiti i vëmendjes është një çrregullim i rëndësishëm neuro-zhvillimor që ndikon në jetën e njerëzve. Nëse ju ose fëmija juaj shfaqni simptoma të deficitit të vëmendjes, mund të konsideroni të merrni një takim në shërbimin e psikiatrisë ose të psikiatrisë për fëmijë më të afërt me ju. Si Hisar Hospital Intercontinental, jemi në shërbimin tuaj me kadrin tonë specialist.