Асетабулум сынықтары ортопедтер үшін қиын сынықтардың қатарына жатады. Үш өлшемді құрылымының күрделілігі, тамырларға және нервтерге бай өзіне тән күрделі анатомиясы бұл аймақты қиын етеді. Асетабулум сынықтары жастарда көлік апаттары мен биіктен құлау сияқты жоғары энергиялы жарақаттардың салдарынан пайда болса, қарт адамдарда және остеопорозы бар науқастарда төмен энергиялы жарақаттардың салдарынан пайда болуы мүмкін.

Дененің ең үлкен буыны – жамбас буынының маңызды бөлігі әрі шатыр қызметін атқаратын асетабулумның сынуы салдарынан ауыр жарақаттар орын алады. Асетабулум сынығы жеке де болуы мүмкін, көптеген сынықтар немесе жарақаттармен де бірге жүруі мүмкін. Асетабулум сынықтары диагностика жағынан да, хирургиялық техника тұрғысынан да проблемалы сынықтар болып табылады, ал науқастар әдетте политравматизацияланған болады. Сондықтан емдеу кезеңінде науқастың жалпы жағдайының мұндай үлкен араласуға рұқсат беретіндей дәрежеде тұрақты болуы, сондай-ақ хирургиялық топтың, қолданылатын материалдардың және операцияны жоспарлаудың толық болуы қажет.

Жамбас және асетабулум сынықтарын хирургиялық емдеу жалпы ортопедтер үшін әдеттегі және кәдімгі хирургиялық операция емес. Сондықтан бұл сынықтардың хирургиялық емдеуі ұзақ үйрену қисығын және кешенді оқыту бағдарламасын, сондай-ақ қызығушылықты, дағдыны және жоғары деңгейдегі тәжірибені талап етеді.

Асетабулум сынықтарында тек 2 мм-ден төмен ығысу бар немесе ығыспаған түрлері хирургиялық емсіз, төсекте демалу арқылы емделуі мүмкін. Алайда асетабулум сынықтарының көп бөлігінде ығысу 2 мм-ден жоғары және жамбас тепе-теңдігінің бұзылысы бар. Сондықтан бұл сынықтардың көпшілігін хирургиялық жолмен емдеу қажет болады.

Жағдайды дұрыс таңдамау, операцияға дейін жақсы жоспарлау мен орындай алмау жағдайында клиникалық нәтижелер қанағаттанарлықтан әлдеқайда алыс болады. Емдеудегі негізгі қағида – анатомиялық редукция (толық түзету) және сенімді бекіту. Егер дұрыс емделмесе, жиі жамбас артрозымен (әктенумен) аяқталады. Мақсат анатомиялық бекіту болғандықтан; алдымен сынықты дұрыс түсіну және соған сәйкес нәзік хирургиялық араласу табыстың негізі болып табылады.

Асетабулум қайда орналасқан ?

Бұл санның басы жамбас сүйегімен буын жасайтын ойық. Бұл буын жүру, жүгіру, отыру және тұру сияқты күнделікті белсенділік кезінде негізгі рөл атқаратын буын болып табылады және жоғарғы жақтан алған жүктемелерді төменгі жаққа береді. Бұл аймақ толығымен буын шеміршегімен қапталған; емдеуде басқа буын ішілік сынықтардағыдай толық редукция және сенімді бекіту маңызды.

Асетабулум сынықтарының ерекшеліктері қандай ?

Асетабулум сынықтары жиі жоғары энергиялы жарақаттардың (жол апаты, биіктен құлау) салдарынан пайда болады. Бұл аймақ сынықтары жеке де болуы мүмкін, көптеген жарақаттармен де бірге жүруі мүмкін. Сирек кездесетін сынықтар болып табылады, сондықтан ортопедтер үшін де хирургиялық тәжірибе жинақтау ұзақ уақыт алады.

Асетабулум сынықтарын емдеудің принциптері қандай ?

Асетабулум сынықтарын хирургиялық емдеу тәжірибені, арнайы назарды, дағдыны және жақсы хирургиялық техниканы талап ететін араласулар болып табылады. Жағдайды дұрыс таңдамау, операцияға дейін жақсы жоспарлау мен орындай алмау жағдайында клиникалық нәтижелер қанағаттанарлықтан алыс болады. Емдеудегі негізгі қағида – анатомиялық редукция (толық түзету) және сенімді бекіту. Егер дұрыс емделмесе, жиі жамбас артрозымен (әктенумен) аяқталады. Мақсат анатомиялық бекіту болғандықтан; алдымен сынықты дұрыс түсіну және соған сәйкес нәзік хирургиялық араласу табыстың негізі болып табылады.

Жақыныма асетабулум сынығы орын алды. Шұғыл хирургия қажет пе?

Асетабулум сынықтары басқа қосымша патологиялар мен қауіптерге байланысты, әдетте, шұғыл жағдайда опералануы қажет емес. Алайда сирек болса да, әсіресе айтарлықтай ығысқан алдыңғы колонна сынықтарында немесе тамыр-нерв жарақаттарында асетабулум сынығына байланысты болмаса да, қан кетуді тоқтату немесе нерв жарақатын түзету үшін шұғыл хирургиялық араласу қажет болуы мүмкін. Сынық-шығулардағы, жабық әдістермен буын үйлесімділігін қамтамасыз ету мүмкін болмайтын буын ішілік тіндердің болуы да шұғыл болмаса да, ерте хирургиялық емдеудің көрсеткіші болып табылады.

Асетабулум сынығына байланысты операция жасаттым. Қанша уақытта жазылуым мүмкін?

Консервативті (операциясыз) болсын, хирургиялық емдеу қолданылсын, науқастың орнынан тұру мерзімі сынық түріне байланысты өзгереді. Сондықтан дәрігеріңіздің ұсыныстарын міндетті түрде орындауыңыз қажет. Хирургиялық емделген жағдайларда сүйек сапасы жақсы және сенімді бекіту қамтамасыз етілсе, науқас бірнеше күн ішінде тірек көмегімен орнынан тұра алады. Қосымша мәселелерге байланысты жатып қалған науқастарда алдымен реабилитацияны бастау қажет. Негізгісі – хирургиялық араласуды жасаған дәрігеріңіздің ұсыныстарын мұқият орындау. Дегенмен жалпы алғанда асетабулум сынығы бар науқастар 4-6 айлық уақыт ішінде қалыпты өмірлеріне оралуы мүмкін.

Жамбас-асетабулум сынығына операция қанша уақытқа созылады?

Бұл сұраққа ең дұрыс жауап біздің ойымызша «қажетті уақыт». Науқастарға ақпарат беру мақсатында орташа уақыт айтылғанымен, шын мәнінде бұл көп дәл емес. Себебі хирургиялық операция әрқашан болжай алмайтын тосынсыйларға ашық болуы мүмкін. Біз операцияларымыз кезінде ең жақсы нәтижеге жетуді мақсат етеміз және бұл үшін ешқашан уақытпен жарыспаймыз.

Операция кезінде немесе одан кейін нәрселер дұрыс болмай қалуы мүмкін бе?

Бұл сұраққа кез келген хирургиялық араласу сияқты өкінішке орай жауап: «Мүмкін». Асетабулум сынығы бар науқаста жарақаттың табиғатынан туындайтын кейбір мәселелер пайда болуы мүмкін. Ең маңызды болуы мүмкін проблемалар – тамырлардың бітелуі, терең вена тромбозы, жамбас басында немесе ойықта дамуы мүмкін әктену, аномальды сүйектену немесе жараның жазылуына байланысты мәселелер. Олардың әрқайсысын атап өту мүмкін болмаса да, бұлардан басқа да әртүрлі проблемалар байқалуы мүмкін. Бұл жағымсыз жағдайлар, әсіресе бақыланбайтын созылмалы аурулары бар адамдарда жиі кездеседі. Дегенмен осындай және ұқсас жағымсыз жағдайлардың алдын алу үшін операцияға дейін, операция кезінде және операциядан кейін түрлі шаралар қолданылады. Қолданылған шаралардың арқасында жағымсыз жағдайлардың пайда болу ықтималдығы едәуір азайтылуы мүмкін, бірақ толық жойылмайды.

Операция кезінде орнатылған металдар жаңа операциямен алынып тасталады ма ?

Операция кезінде орнатылған бекіту материалдары кобальт-хром немесе титан қорытпалары болып табылады. Бұл материалдар ағзамен үйлесімді материалдар және олардың ағзаның осы материалдарға қарсы мүмкін реакциясы өте сирек кездеседі. Сондықтан біз әсіресе бұл аймақта, медициналық қажеттілік

болмаса, қойған материалдарымызды алып тастамаймыз.