Омыртқа сынықтары остеопорозы бар науқастарда ең жиі кездесетін сынықтар болып табылады және остеопоротикалық сынық жағдайларының барлығының шамамен жартысын құрайды. Жарақатсыз немесе ұсақ жарақаттан кейін пайда болуы мүмкін. Ауырсыну болсын немесе болмасын, остеопоротикалық омыртқа компрессиялық сынықтары ұзақ мерзімде елеулі проблемаларға әкелуі мүмкін. Радиологиялық тұрғыдан көрсетілген бір немесе одан да көп омыртқа сынығы бар адамдарда жаңа омыртқа сынығының пайда болу қаупі басқаларға қарағанда 5-10 есе жоғары. Омыртқа компрессиялық сынықтары остеопороздың асқынуларының бірі болып табылады, оларды емдеудегі мақсат — омыртқада биомеханикалық және физиологиялық тұрғыдан бұрынғы тұрақтылықты қамтамасыз ету.
Перкутанды вертебропластика (ПВ) — биоматериалды (әдетте полиметилметакрилат сүйек цементі) перкутанды жолмен сынық аймағына енгізу арқылы сынықты тұрақтандыруды және ауырсынуды жоюды қамтамасыз ететін минималды инвазивті емдеу әдісі. ПВ алғаш рет 1984 жылы қолданылған, бүгінде бүкіл әлемде остеопоротикалық омыртқа сынықтарында, омыртқаның неоплазиялық аурулары мен омыртқа метастаздарында кеңінен қолданылатын әдіске айналды.
Балондық кифопластика; ПВ және остеопоротикалық омыртқа сынықтарын емдеу соңғы кезеңде жаңа жетістіктерге жол көрсетуші болды. Остеопоротикалық омыртқа сынықтарынан туындаған прогрессивті кифотикалық деформацияға бағытталған балондық кифопластика әдісі алғаш рет 1998 жылы қолдана бастаған және табысты алғашқы нәтижелер алынған әдіс болып табылады. ПВ сияқты перкутанды жолмен орындалатын бұл әдісте сынық сызығына кеңейіп, сынықты редукциялайтын балон енгізіледі, балон алынғаннан кейін, ПВ'де олғанындай, биоматериалды енгізу арқылы кифотикалық деформацияға да араласып, сынық тұрақтандырылады. Құлаған омыртқа биіктігін қалпына келтіру арқылы сагиттальды тепе-теңдікті түзетуге бағытталған бұл әдіспен жақсы нәтижелер алынуда.
Қолдану салалары;
Ауырсынулы остеопоротикалық және остеолитикалық кеуде-бел омыртқа сынықтары
Хирургиялық емес 3 апталық емдеуге қарамастан ауырсынуы басылмаған остеопоротикалық омыртқа сынығы бар науқастар
Ерте қозғалта алмайтын пневмония, терең көк тамыр тромбозы және анальгетиктерге төзбеушілігі бар науқастар
Остеолитикалық бастапқы омыртқа ісіктері (диагностикасы мен емінде)
Метастатикалық омыртқа ісіктері (диагностикасы мен емінде)
Қатты ауырсынудан шағымданатын және сынықтан туындаған ауырсыну себебінен өмір салтын өзгертетін науқастар вертебропластика үшін қолайлы үміткерлер болып табылады. Ең жақсы нәтижелер әдетте радиологиялық белгілермен сәйкес аймақта пальпациямен ауырсыну мен сезімталдығы бар жағдайларда алынады. ПВ рәсімін сынық пайда болғаннан кейінгі бірнеше апта ішінде жасау ұсынылады. ПВ рәсімімен ауырсынуды басу үшін сынық деңгейінде локализацияланатын ауырсынуы бар, МРТ арқылы жақын арада пайда болғаны көрсетілген омыртқа сынығы бар және қатты ауырсынуы бар науқастарды таңдау ұсынылады.
Ілгерілеген дәрежедегі остеопоротикалық науқастар тек сынық деңгейінде ғана емес, көрші сегменттерінде де профилактикалық мақсатта вертебропластикамен цементтеуден пайда көреді. Осылайша болашақта пайда болуы мүмкін қайталама сынықтардың алдын алынып, науқастардың өмір сапасы арттырылады.
Әдісті қолдануда; МРТ немесе КТ арқылы сынық анықталғаннан кейін науқас бетімен жатқызылып седация жасалады. «C-доғалы скопия» деп аталатын бейнелеу әдісі арқылы сынған омыртқа анықталып, жергілікті анестезия жасалғаннан кейін канюля арқылы омыртқа ішіне кіріліп, бұл аймаққа сүйек цементі жіберіледі. Цемент 15-20 минутта қатады, ал науқас бірнеше сағаттық бақылаудан кейін сол түні немесе келесі күні үйіне жіберілуі мүмкін.
Перкутанды вертебропластика дегеніміз не?
Перкутанды вертебропластика (ПВ) — биоматериалды (әдетте полиметилметакрилат / сүйек цементі) перкутанды жолмен сынық аймағына енгізу арқылы сынықты тұрақтандыруды және ауырсынуды жоюды қамтамасыз ететін минималды инвазивті емдеу әдісі. ПВ алғаш рет 1984 жылы қолданылған, бүгінде бүкіл әлемде остеопоротикалық омыртқа сынықтарында, омыртқаның неоплазиялық аурулары мен омыртқа метастаздарында кеңінен қолданылатын әдіске айналды.
Вертебропластика қалай жасалады?
МРТ немесе КТ арқылы сынық анықталғаннан кейін науқас бетімен жатқызылып седация жасалады. «C-доғалы скопия» деп аталатын бейнелеу әдісі арқылы сынған омыртқа анықталып, жергілікті анестезия жасалғаннан кейін канюля арқылы омыртқа ішіне кіріліп, бұл аймаққа сүйек цементі жіберіледі. Цемент 15-20 минутта қатады, ал науқас бірнеше сағаттық бақылаудан кейін сол түні немесе келесі күні үйіне жіберілуі мүмкін.
Вертебропластиканың қолдану салалары қандай?
Вертебропластика рәсімі ауыратын процедура ма?
Вертебропластика рәсімі кезінде сүйек цементінің (цемент) қызуына байланысты
бір дәрежеде ауырсыну пайда болады. Ауырсыну басатын дәрілермен бұл ауырсынуды бақылауға алуға болады.
Рәсімнен кейін ауырсыну дерлік толық жоғалады.
Вертебропластика рәсімінен қандай пайда көремін?
Омыртқа сынықтарында вертебропластика дұрыс орындалған жағдайда өте тиімді әдіс болып табылады. Вертебропластика қолданылмаған омыртқа сынықтарында корсет және осыған ұқсас әдістермен науқастың жазылуы апталар алса, вертебропластикадан кейін қысқа уақытта жазылу байқалады.
Балондық кифопластика дегеніміз не?
Балондық кифопластика; ПВ және остеопоротикалық омыртқа сынықтарын емдеу соңғы кезеңде жаңа жетістіктерге жол көрсетуші болды. Остеопоротикалық омыртқа сынықтарынан туындаған прогрессивті кифотикалық деформацияға бағытталған балондық кифопластика әдісі алғаш рет 1998 жылы қолдана бастаған және табысты алғашқы нәтижелер алынған әдіс болып табылады. ПВ сияқты перкутанды жолмен орындалатын бұл әдісте сынық сызығына балон енгізіледі, ол ісініп сынықты редукциялайды, балон алынғаннан кейін, ПВ'де олғанындай, биоматериалды енгізу арқылы кифотикалық деформацияға да араласып, сынық тұрақтандырылады. Құлаған омыртқа биіктігін қалпына келтіру (реставрация) арқылы сагиттальды балансты түзетуге және остеопоротикалық омыртқа сынықтарын емдеуге бағытталған бұл әдіспен жақсы нәтижелер алынуда.
Қай науқастар вертебропластикадан көбірек пайда көреді?
Тым көп құлап қалмаған сынық,
3 айдан жақынырақ уақыт бұрын пайда болған сынық
3 айдан ескі сынық бар, бірақ сүйек сцинтиграфиясында әлі ыстық көрінеді немесе омыртқаның құлауы өте жақын уақытта болған болса
Бірнеше сынығы бар науқастар, қатты құлаған сынықтар және ескі сынықтар да әрине бұл әдістен пайда көре алады, бірақ жоғарыда сипатталған шарттарға ие науқастарға қарағанда азырақ пайда көреді. Қатты ауырсынудан шағымданатын және сынықтан туындаған ауырсыну себебінен өмір салтын өзгертетін науқастар вертебропластика үшін қолайлы үміткерлер болып табылады.
Вертебропластиканы жасау қажет емес жағдайлар қандай?
Жүктілік
Қан кету диатезі
Торакалды аймақта 50%-дан, бел аймағында 75%-дан артық құлауы бар адамдар
Жоғары энергиялы burst сынықтары және артқы қабырғада сынық болуы
Остеомиелит
Эпидуралды абсцесс
Қолданылатын заттарға аллергиялық жағдайлар
Вертебропластикадан кейін ауырсыну қашан басылады?
Науқастардың басым көпшілігінде вертебропластика және кифопластика рәсімінен кейінгі алғашқы 24 сағат ішінде ауырсыну айтарлықтай азаяды немесе толық жоғалады.
Вертебропластика ауырсынуды қалай азайтады?
ПВ арқылы ауырсынудың азаюы қалай пайда болатыны әлі толық белгісіз. Ауырсынудың азаюы сүйек цементін енгізу арқылы алынатын механикалық тұрақтандырудан туындауы мүмкін. Сонымен бірге цементтің полимеризация кезеңінде пайда болатын жылу әсерінің сүйек ішінде және/немесе жүйке ұштарында жергілікті жүйке жасушаларының өлуіне себеп болуы, сүйек ішіндегі ауырсынуды өткізетін рецепторлар арқылы әсер етуі мүмкін деп ойлануда.
Вертебропластиканың артықшылықтары қандай?
Әсіресе жасы ұлғайған остеопоротикалық науқастарда апта немесе ай бойы созылатын төсек демалысы, корсет сияқты қолданыстардың қиындығы және олардың туғызатын басқа денсаулық мәселелері, ұзақ уақыт бойы жалғасатын ауырсынуды бақылаудағы қиындық сияқты науқасты құтқаратын маңызды артықшылықтарға ие. Вертебропластика және кифопластика әдістерімен емделген науқастардың басым бөлігі рәсімнен кейін ауырсынудың жойылғанын айтады.
Вертебропластика рәсіміндегі қауіптер қандай?
Барлық хирургиялық операциялардағыдай вертебропластика немесе кифопластика араласулары да белгілі бір қауіптерді тудырады. Тәжірибелі қолдарда бұл қауіптерді азайтуға болғанымен, олар ешқашан толық нөлге жеткізілмейді. Сондықтан науқасқа инфекция, қан кету, контрастты зат реакциясы, өкпе эмболиясы (өкпедегі тамырлардың бітелуі), цементтің диск аралығына өтуіне байланысты созылмалы бел ауырсынуы, қабырға немесе педикулдің сынуы, ауырсынудың күшеюі, ішінара немесе толық салдану (PMMA'ның эпидуралды немесе фораминалды тамырларға өтуі нәтижесінде) сияқты асқынулар болуы мүмкін екені туралы айтылуы тиіс. Жағымсыз жағдайларды болдырмау үшін операция алдында және операция кезінде түрлі шаралар қолданылады. Осы шаралардың арқасында жағымсыз жағдайлардың пайда болу ықтималдығы өте аз дәрежеге дейін азайтылуы мүмкін, бірақ ешқашан толық жойылмайды. Есте болсын; біз жол апатының ықтималдығына қарсы көлікке мінуден бас тартпаймыз.
Бұл толықтай сіздің таңдауыңыз…
