Көз құрғақтығы дегеніміз не?

Көз құрғақтығы — көздерде жеткілікті майлау жасай алмаған кезде пайда болатын және едәуір жиі кездесетін ауру. Көз жасы көптеген себептерге байланысты жеткіліксіз немесе теңгерімсіз болуы мүмкін. Сапасы төмен көз жасы бұған мысал бола алады. Бұл теңгерімсіздікті болдырмауға тырыспағанда немесе ол күшейгенде, көз бетінде қабыну немесе зақымдану туындауы мүмкін. Компьютер экранына қарау немесе кондиционері бар бөлmede болу сияқты белгілі бір жағдайлар құрғақтық тудыруы мүмкін.

Көз құрғақтығының белгілері қандай?

Көзде құрғақтық болған кезде науқас көзінің ішінде шықпайтын бір нәрсе бар сияқты сезінуі мүмкін. Құмды сезім, қышыну болуы мүмкін. Сонымен қатар көздегі құрғақтық белгілері мыналарды да қамтуы мүмкін:

Шаншу немесе күю,

Бұлыңғыр көру,

Көз бөлінділерінің ағуы,

Жарыққа сезімталдық,

Көздің суаруы.

Көздің суаруы құрғақтықтың қарама-қарсысы сияқты ойлануы мүмкін, бірақ бұл көз құрғақтығының жиі кездесетін белгісі. Мейбомиев бездері деп аталатын және көз қабақтарының шетінде орналасқан майды өндіретін бездер бұл майды жеткілікті өндіре алмаған кезде, көз жасының ортасындағы сулы бөлік жылдам буланады. Сондықтан көз жасы бездері көбірек жас өндіруге тырысады, бірақ бұл жастар майдың орнын баса алмайды, сондықтан мәселе шешілмейді. Осы белгілердің бірін немесе бірнешеуін бастан кешіп жатсаңыз, дәрігерге қаралып, құрғақтықтың алдын ала, ерте кезеңде тоқтатуға болады.

Көз құрғақтығы қалай пайда болады?

Көз құрғақтығының себептері үшін көптеген факторларды атап өтуге болады, бірақ негізінен көз жасының үш қабатының бірінде мәселе туындаса, құрғақ көздер пайда болуы мүмкін. Мәселенің туындауына себеп бола алатын факторлар мыналар:

Гормональды өзгерістер,

Көздің қабынуы немесе аллергиялық көз аурулары,

Аутоиммундық аурулар,

Қартаю,

Шегрен синдромы,

Ревматоидты артрит,

Линза қолдану,

Көзге лазерлік операция,

Көз жүйкесінің зақымдануы,

А дәрумені жетіспеушілігі,

Жел, түтін немесе ылғалсыз ауа,

Көз қабағының ішке немесе сыртқа қарай бүгілуі,

Көзді аз қағу,

Антидепрессант, гипертензия немесе гормондық емге арналған дәрілер.

Көз құрғақтығын емдеу қалай жүргізіледі?

Көз құрғақтығын емдеу үшін, әдетте, көз дәрігеріңіз жазып берген тамшыларды қолдану жеткілікті болады, бірақ белгілері нашарлаған жағдайда басқа жолдар да қолданылуы мүмкін. Бұл жағдайда көз құрғақтығын не туғызғаны да емнің түрін анықтайды.

Пункталдық тығын: Бұл емдеу әдісі көз жасы каналдарын кішкентай силикон тығындармен жабады. Осылайша жастар және қолданылатын жасанды көз жастары сақталады.

Қабыну дәрілері: Көз қабағындағы қабыну май бездерінің дұрыс жұмыс істеуіне кедергі келтіруі мүмкін, мұндай жағдайда дәрігеріңіз сізге лайықты антибиотикті жаза алады. Антибиотиктер, әдетте, таблетка түрінде болады, бірақ кейде тамшы түрінде де қолданылуы мүмкін. Сонымен қатар мүйізқабықта да қабыну болуы мүмкін. Ол үшін иммундық жүйені басатын дәрілер немесе кортикостероидтар қолданылуы мүмкін, бірақ кортикостероид дәрісін дәрігеріңіз ұсынған мерзімнен ұзақ қолданбауға назар аударуыңыз маңызды.

Жасанды көз жасы: Орташа немесе ауыр көз құрғақтығы үшін жазылуы мүмкін.

Холинергиялық дәрілер: Бұл дәрілер көз жасы өндірісін ынталандыру арқылы жас өндіруді арттыруды мақсат етеді. Таблетка, гель немесе тамшы түрінде болуы мүмкін.

Мұрын спрейі: Кейбір спрейлердің құрамындағы заттар көз жасы өндірісін арттыруы мүмкін.

Арнайы линза: Егер көру мәселеңіз болса, құрғақ көздерге лайықты жасалған линзаларды қолдануға болады. Бұл линзаларды склеральды немесе таңғыш линзалар деп атайды.

Май бездерінің бітелуі: Көз маскалары, компрестер бітеліп қалған май бездерін ашуға көмектесуі мүмкін.

Жарық терапиясы және көз қабағын уқалау: Қарқынды импульсті жарық терапиясы мен көз қабағын уқалау ауыр құрғақ көздер үшін пайдалы болуы мүмкін.

Көз құрғақтығын емдегеннен кейінгі үдеріс қандай?

Құрғақ көз — созылмалы (ұзақ мерзімді) ауру және оны толық емдеу мүмкін болмауы мүмкін. Емдеу белгілерді басқаруға бағытталған. Емдеу үшін науқасқа лайықты бірнеше әдісті қолдану қажет болуы мүмкін. Соған қарамастан белгілер кезеңдік түрде күшейіп, әлсіреуі мүмкін. Көз құрғақтығының алдын алу үшін күнделікті өмірде де кейбір өзгерістер жасау қажет. Бұл өзгерістерге мыналар кіреді:

Көзге қатты ауа тиюден сақтану: Желдеткіш, кондиционер, шаш кептіргіш сияқты қатты ауа үрлейтін құрылғыларды көзіңізге жақын ұстаудан бас тартуға болады.

Ылғалды ауа жасау: Қыста ауа құрғақ болғандықтан, үйіңізге ауаны ылғалдандыратын құрылғы қажет болуы мүмкін.

Күн көзілдірігін қолдану: Желдің немесе ылғалсыз ауаның көзіңізге тиуін болдырмау үшін оралмалы (көз шеттеріне қарай иіліп тұратын) көзілдіріктерді таңдауға болады. Бұл үлгідегі көзілдіріктер көзді бүйірінен де қорғайды.

Көзді демалдыру: Ұзақ уақыт үзіліссіз кітап оқу немесе экранға қарау көздің құрғауына себеп болуы мүмкін. Сондықтан белгілеген уақыт аралығында көзіңізді бірнеше минут демалдыруға немесе бірнеше секунд бойы үзбей қағуға болады.

Қоршаған орта факторларын ескеру: Теңіз жағалауы немесе шөл сияқты құмды аймақтарға, биік жерлерге саяхат жасағанда көздеріңіз сезімтал бола түседі. Сондықтан көзді жиі жауып, демалдыруға болады.

Компьютер экранының орналасуы: Компьютер экранының тым жоғары болуы көзіңізді тым ашуыңызға себеп болады. Бұл қосымша құрғақтық туғызуы мүмкін. Экранды көз деңгейіне немесе сәл төмен орналастыру мұның алдын алуы мүмкін.

Темекі түтінінен сақтану: Темекі түтіні көзді тітіркендіретін заттардың бірі. Егер темекі шегсеңіз, оны тастауға, ал шекпейтін болсаңыз, түтінінен сақтануға тырысуыңызға болады.

Көз тамшыларын үнемі қолдану: Созылмалы көз құрғақтығы болса, дәрігеріңізбен кеңесіп, тамшыны үздіксіз қолдануға болады.

Көз құрғақтығы туралы жиі қойылатын сұрақтар

Көз құрғақтығы емделмейді, ал белгілер күшейсе, басқа көз ауруларына әкелуі мүмкін. Бұл аурулар мыналар болуы мүмкін:

Конъюнктивит: Көздің ақ бөлігі мен қабақтың ішкі бетін қаптайтын қабыну ауруының атауы. Бұл ауру сары бөліністің, көз ауырсынуы мен қызаруның себебі болуы мүмкін.

Кератит: Мүйізқабық қабынуында көздің тереңірек қабаттары зақымданады және тұрақты көру жоғалуына дейін жетуі мүмкін.

Мүйізқабық ульцері: Көздің сыртқы қабатын және мөлдір бөлігін қаптайтын ашық жара ульцер деп аталады. Бұл ауру көбінесе апаттар салдарынан пайда болуы мүмкін болса да, көздің шамадан тыс құрғауында да орын алуы мүмкін.

Кейбір жұмыстарда қиындық: Күшейіп бара жатқан белгілер бұлыңғыр көруді арттыратындықтан, оқу немесе көлік жүргізу сияқты күнделікті істерді қиын, тіпті мүмкін емес етуі мүмкін. Бұлыңғырлықпен қатар қос көру де пайда болуы мүмкін.

Фотофобия: Белгілер арасында да кездесетін жарыққа сезімталдық одан әрі нәзік күйге ауысып, көзіңізді ашқанда да қолайсыздық туғызуы мүмкін.

Бас ауруы: Көздегі ұзақ уақыт құрғақтық, зейінді шоғырландыру сияқты мәселелермен бірге бас ауруын да туғызуы мүмкін.

Жылау көз құрғақтығын қысқа мерзімде жеңілдетуі мүмкін, бірақ бұл әсер уақытша, ал жылау аяқталғаннан кейін қысқа уақыт өткен соң құрғақтық бұрынғы қалпына қайта оралады. Осыған ұқсас уақытша шешімдердің орнына негізгі себепке қарай таңдалған емдеу әдісі тиімдірек болады. Құрғақ көз сынағының мақсаты көз жасының көлемін өлшеу. Бұл сынақ schirmer деп те аталады. Дәрігеріңіз сынақ арқылы жас өндірісінің қаншалықты екенін тексереді. Бұл сынақ жүргізілгенде төменгі көз қабағына жасты сіңіретін жолақ қойылады және белгілі бір уақыттан кейін жолақтың қаншалықты жас сіңіргенін қарайды. Тағы бір жол — pH-ға сезімтал жіпті төменгі көз қабағына орналастыру. Көз құрғақтығына А, B12, D дәрумені және омега 3 жақсы әсер етуі мүмкін. А дәрумені бактерияларға қарсы қорғаныс беретіндіктен мүйізқабықты қорғауда тиімді. Осылайша көз инфекцияларының да алдын алуға болады. А дәрумені сәбіз, қызанақ, spinat сияқты азық-түліктерде көп кездеседі. Сонымен қатар дәрігеріңіз А дәруменін қамтитын тамшы жаза алады. B12 дәрумені көздегі жүйке жасушаларына үлес қосады және субөнімдерде, сүт пен сүт өнімдерінде, жұмыртқада мол кездеседі. Көз құрғақтығы кейде D дәруменінің жетіспеушілігіне байланысты болуы мүмкін. D дәрумені қалыпты жағдайда қабынуды алдын алып, көздегі майлардың тұрақтылығын қамтамасыз етеді және жұмыртқа сарысында, қызыл және ақ етте кездеседі. Омега 3 майы қабыну мен тітіркенуді азайтатын әсерімен танымал және көз құрғақтығы белгілерінің азаюына көмектесе алады. Балықта, жасыл жапырақты көкөністерде, жаңғақ-жемістерде омега 3 бар. Жүргізілген зерттеулерге сәйкес көз құрғақтығының астарында кейбір жүйелік аурулар болуы мүмкін. Бұл жүйелік аурулар қатарына диабет, ревматоидты артрит, көз тиреоиды, тері аурулары, ішек аурулары жатады. Көз жасының мөлшерінің немесе сапасының азаюы көздің құмды сияқты сезінуіне, қышынуына және ауыруына себеп болады. Иә, көздегі құрғақтық бұлыңғыр көруді туғыза алады. Иә, көздегі құрғақтық бұлыңғыр көруді туғыза алады. 2015 жылы жүргізілген зерттеуге сәйкес B12 дәруменінің көз құрғақтығы белгілерін жақсартатыны анықталған. B12 жетіспеушілігі көз ауыруымен және құрғақтықпен байланысты болуы мүмкін. Стресс көз ішіндегі қысымның артуына себеп болады. Бұл қысым әдетте уақытша болады, бірақ көзіңізге кейбір әсер қалдыруы мүмкін. Ұзақ уақыт стресс жарыққа сезімталдық, бұлыңғыр көру, көздің шаршауы және құрғақтық туғызуы мүмкін. Стреске қарсы демалу әдістерін қолданып, сақтық шараларын қабылдауға тырысуыңызға болады. Көз құрғақтығы 50 жастан асқан адамдарда жиірек кездесуі мүмкін. Себебі жасы ұлғайған сайын көз жасы өндірісі азаяды. Сонымен қатар көз жасының жетіспеушілігі әйелдерде жиірек байқалады. Әсіресе менопауза, жүктілік сияқты етеккір циклына әсер ететін оқиғаларда гормоналдық өзгерістер болатындықтан, бұл жағдай осыған байланысты деп ойланылады. Линза қолдану немесе көзге лазерлік емдеу де құрғақтық қаупін арттыратын факторлардың бірі.