Піл ауруы (лимфедема) дегеніміз не? Белгілері, себептері және емі

Піл ауруы (лимфедема)

Піл ауруы – бұл лимфалық филяриатоз тудыратын созылмалы лимфедема және денедегі қалыптан тыс өсулермен сипатталатын денсаулық мәселесі. Жұмыр құрттардың адам ағзасына еніп, лимфа жүйесінде бірқатар өзгерістерге әкелуі нәтижесінде лимфалық филяриатоз ауруы пайда болады. Лимфалық филяриатоз жедел фазада симптомсыз дамыса, созылмалы фазада лимфедеманы тудыруы мүмкін. Паразиттер кең таралған тропикалық және субтропикалық аймақтарда жұқтырған масалардың қайталанатын шағуы басты қауіп факторы болып табылады. Векторлар тобына жататын масалардың кейбір түрлері арқылы адам ағзасы жұқтырылуы мүмкін. Масалардың бойында әлі ересек болмаған паразит дернәсілдері шағу арқылы денеге еніп, ересек күйге жетеді. Иесі болып табылатын адамдарда ересек жұмыр құрттар қызғылт-ақ түсті, қалыңдығы 1,5-2,5 мм және ұзындығы 1 метрге дейін жететін көлемде көрінуі мүмкін. Векторлар арқылы паразит жұғуы жиі кездесетін аймақтарда сақтық шараларын қолдану арқылы аурудың таралу жылдамдығын бақылауға болады. Созылмалы лимфалық филяриатоз нәтижесінде дамитын піл ауруында зақымданған мүшелердің және денсаулықтың одан әрі нашарлауына жол бермеу мақсат етіледі. Мүшелерді күту және тері инфекцияларын бақылауда ұстау аурудың барысында маңызды орын алады. Кейбір күрделі жағдайларда ота жасау қажет болуы мүмкін.

Піл ауруы дегеніміз не?

Піл ауруы – бұл лимфалық филяриатоз көрінісінің созылмалы кезеңінде пайда болатын денсаулық мәселесі. Піл ауруы денедегі әртүрлі мүшелердің шектен тыс өсуімен сипатталатын жағдай. Қолдар, аяқтар және сыртқы жыныс мүшелері жиі зақымданатын аймақтар болып табылады. Filarioidea тұқымдасына жататын жұмыр құрттар (нематодтар) піл ауруының дамуына себеп болатын паразиттер болып табылады. Паразиттер жұқтырған масалардың шағуы арқылы адам ағзасына еніп, инфекция тудыруы мүмкін. Масалардың адам ағзасына қалдырған паразит дернәсілдері лимфа жүйесінде көшіп-қонуды бастап, ересек нематодтарға айналуы мүмкін. Жұмыр құрттар лимфа жүйесінде бітелулерге әкеледі. Бұл бітелулер нәтижесінде зақымданған дене аймақтарында лимфа сұйықтығы жинала бастайды.

Лимфа жүйесі иммундық жүйенің маңызды бөлігі болып табылады және денені инфекциядан қорғауға жауапты. Жүйе лимфа сұйықтығы айналатын лимфа тамырларынан тұрады. Лимфа тамырларының бітелуі лимфедемаға әкеліп, үлкен ісінулер пайда болуы мүмкін. Бұл жағдай біртіндеп піл ауруына қарай дамуы мүмкін. Лимфалық филяриатоз тропикалық және субтропикалық деп аталатын аймақтарда жиі кездеседі. Ол кез келген жас тобындағы адамдарға әсер етуі мүмкін. Балалар инфекцияға сезімтал болуы мүмкін, бірақ лимфедема мен піл ауруы аурудың кейінгі кезеңдерінде пайда болуға бейім. Лимфедема мен піл ауруы уақытша немесе тұрақты мүгедектікке әкелуі мүмкін.

Піл ауруының белгілері қандай?

Піл ауруының белгісі ретінде көрінетін лимфедема ауыр жағдайларда пайда болады. Піл ауруының алғашқы кезеңі болып табылатын лимфалық филяриатоз жалпы алғанда симптомсыз өтеді. Қанда филяриялардың болуы ешқандай клиникалық белгі бермеуі мүмкін. Айқын симптомдар әдетте инфекциядан кейін айлар немесе жылдар өткен соң пайда болуы мүмкін. Клиникалық белгілер мен лимфедема кезеңдерін жедел және созылмалы деп жіктеуге болады. Жедел кезеңнің белгілері негізінен мыналарды қамтуы мүмкін:

Лимфа түйіндері мен арналарында қызумен бірге ауырсынулы қабыну мен ісінулер,

Жыныс аймағының зақымдануы,

Ерлерде ұмада (ен) қабыну мен ісіну,

Лимфа арналарының кеңеюі және құрылымдық қалыңдауы.

Жедел белгілер әдетте бірнеше күнге созылуы мүмкін. Қан айналымында ересек паразиттердің болуы, кейбір нематодтардың өлуі және иммундық жүйенің филярияларға қарсы берген жауаптары нәтижесінде жедел белгілер пайда болуы мүмкін. Созылмалы сипат алған жағдайларда байқалатын күрделі симптомдар мыналар болуы мүмкін:

Қолдарда, аяқтарда, жыныс мүшелері мен кеудеде ісіну, лимфедема,

Ерлерде ұмада (ен) гидроцеле (сұйықтық жиналуы),

Тері мен тері астындағы тіндердің қалыңдауы және қатаюы.

Сонымен қатар лимфа жүйесінің бактериялық инфекциялары, тері инфекциялары, ысқырықты дем алу, ентігу және жөтел сияқты белгілер байқалуы мүмкін.

Піл ауруы қалай пайда болады?

Лимфалық филяриатоз масалардың кейбір түрлері арқылы адамдарға паразит жұғуы нәтижесінде дамитын инфекция ретінде түсіндірілуі мүмкін. Wuchereria bancrofti, Brugia malayi және Brugia timori сияқты паразиттер жіп тәрізді құрттар болып табылады және филярия деп аталады. Филяриялардың лимфа тамырларын бітеп, күрделі ісінулерге әкелуі нәтижесінде піл ауруы байқалады. Паразит дернәсілдері жұқтырған адамдардан масаларға және масалардан сау адамдарға тасымалдану арқылы ауру тудырады. Масалар тасымалдаушы адамдардан алған қан арқылы микрофиляриямен жұқтырылады. Микрофиляриялар масаның ағзасында жетіліп, дернәсіл күйіне енеді. Дернәсілдер масалар шаққан адамдардың терісіне орналасады. Тері астына енген паразит дернәсілдері денеге тарала бастайды. Әлі жетілмеген дернәсілдер адам ағзасында ересек жұмыр құрттарға айналады. Қан айналымымен байланысты лимфа тамырларына орналасып, лимфа жүйесінің бітелуіне әкелуі мүмкін. Лимфалық филяриатоз филяриялардың лимфа жүйесіне орналасуы және әртүрлі асқынуларға әкелуі түрінде түсіндірілуі мүмкін. Лимфалық филяриатоз жедел немесе созылмалы өтуі мүмкін. Инфекциялар әдетте симптом көрсетпейді, бірақ иммундық жүйеге теріс әсер етуі мүмкін. Аурудың озық және ауыр деңгейі лимфедема мен піл ауруымен аяқталуы мүмкін. Піл ауруы – бұл мүшелердің мазасыздық тудыратын дәрежеде ісінуі.

Піл ауруына диагноз қалай қойылады?

Піл ауруына диагноз қою үшін көбінесе қан үлгісін зерттеу қажет, алайда кейбір адамдарда лимфалық филяриатоз болса да, тест нәтижелері теріс болуы мүмкін. Лимфалық филяриатоз симптомсыз басталатын денсаулық мәселесі болғандықтан, лимфедема мен піл ауруы пайда болғанға дейін байқалмауы мүмкін. Лимфедема ауруына диагноз қою кезеңінде қолданылатын әдістер мыналар болуы мүмкін:

Микроскопиялық қан анализі: Қанда микрофиляриялардың бар-жоғын тексеру үшін қажет. Әсіресе түнде қан айналымында белсенді болатын филярияларды микроскоп астында зерттеуге болады. Сондықтан микрофиляриялардың қанда ең жоғары концентрацияда болатын түнгі уақыттар қан үлгісі алынатын сағаттар болуы керек.

FTS иммунохроматографиялық тест: Сезімтал тест болып табылады және филяриатоз жұғуын бақылау, бағалау үшін қолданылуы мүмкін.

Антидене тесті: Қандағы паразиттерге қарсы түзілген антиденелер мен эозинофилдер санын өлшеу арқылы инфекцияның бар-жоғын бағалауға болады. Антиденелер – ағзада инфекцияға қарсы өндірілетін заттар.

Кейбір жағдайларда лимфа жүйесінің ультрадыбыстық зерттеуі ересек нематодтарды бақылау үшін қажет болуы мүмкін.

Піл ауруы қалай емделеді?

Піл ауруын емдеу көбінесе негізгі себепті басқаруға бағытталған. Емдеу жоспары симптомдардың бар-жоғына және ауырлығына байланысты жасалады. Лимфалық филяриатоз бен лимфедема көрінісі үшін әртүрлі емдеу әдістері қолданылуы мүмкін. Лимфалық филяриатоз бен лимфедеманы емдеу мынадай қолданбаларды қамтуы мүмкін:

Дәрі-дәрмекпен емдеу: Диэтилкарбамазин, ивермектин және албендазол сияқты паразиттерге қарсы дәрілер қандағы ересек құрттардың көбеюін тежеп, оларды жоя алады. Сонымен қатар, паразиттерге қарсы дәрілерді қолдану инфекцияның басқа сау адамдарға таралуының алдын алуда маңызды болуы мүмкін.

Хирургия: Қан айналымындағы тірі емес нематодтарды шығару мақсатында лимфедема отасы ұсынылуы мүмкін. Сонымен қатар, ерлерде гидроцеле, яғни ұмада сұйықтық жиналуын жою үшін хирургиялық араласу қажет болуы мүмкін.

Басқа емдер: Піл ауруының алдын алуда компрессиялық ем және жабдықтар таңдалуы мүмкін. Созылмалы лимфедема жағдайында аяқтардағы лимфедеманы емдеу аясында піл ауруына арналған шұлық, қолдағы лимфедема үшін лимфедема білезігі, қолдағы лимфедема жаттығулары басқа емдеу әдістерінің қатарына жатады. Ісіну мен ауырсынуды азайту үшін лимфедема жаттығулары бойынша дәрігеріңізге жүгінуді ұмытпаңыз.

Піл ауруы жағдайларының көпшілігінде бір ғана емдеу әдісі жеткілікті. Хирургия әдетте соңғы нұсқа ретінде қарастырылуы мүмкін. Сонымен қатар, қосымша пайда болатын қайталама инфекцияларды жою үшін бірқатар дәрілер жазылуы мүмкін. Лимфалық филяриатозға қарсы әзірге вакцина жоқ.

Жиі қойылатын сұрақтар

Лимфедема диетасы кейбір тағам топтарын шектеуді қамтуы мүмкін. Көмірсулар мен өңделген тағамдар, тұз, кофеин және алкогольге негізделген тамақтану ағзада ісіну мен қабынудың артуына әкелуі мүмкін. Сондықтан бұл тағамдарды диетада шектеу қажет болуы мүмкін. Сонымен қатар, семіздікті бақылауда ұстау және идеалды салмақты сақтау лимфедеманың дамуын жеңілдетуі мүмкін. Піл ауруы – жіп тәрізді филяриялық құрттар тудыратын денсаулық мәселесі. Филяриялық құрттардың бірнеше түрі піл ауруына жауапты болуы мүмкін. Науқастардың көпшілігінде Wuchereria bancrofti паразитінің бар екені анықталады. Бұдан бөлек, Brugia malayi және Brugia timori инфекцияның дамуын қоздырып, піл ауруына себеп болуы мүмкін. Піл ауруымен жүрек-қан тамыр хирургиясы бөлімі айналысады. Лимфедема лимфа тамырларындағы бітелулерден туындайтын мәселе болғандықтан, жүрек-қан тамыр хирургиясы саласындағы маман дәрігерлерден көмек алуға болады. Лимфедема ауруына бағытталған оталар жасалуы мүмкін. Қан және лимфа айналымындағы өлі жұмыр құрттарды шығару және ерлердегі ұма гидроцелесін емдеу хирургиялық әдістермен жүзеге асырылады. Әдетте ота озық кезеңдегі лимфедема науқастары үшін ұсынылуы мүмкін. Піл ауруына диагноз қою үшін қан үлгілерін микроскопиялық ортада зерттеу қажет. Қандағы антиденелер саны, айналымдағы микрофилярияның бар-жоғы қан үлгілерін алу арқылы зерттелуі мүмкін. Сонымен қатар, клиникалық симптомдар лимфедема мен филяриатоздың бар екенін көрсетуі мүмкін. Кейбір зерттеулерге сәйкес, сүлікпен емдеу піл ауруының шағымдарына жақсы әсер етуі мүмкін. Сүліктерді зақымданған аймаққа жабыстыру және қанды сорғызу, содан кейін сүліктерді ішінде ұстайтын зірде (куркума) лимфедеманы емдеу әдісінде қолданылатын тәсілдер болып табылады. Негізінен Африка, Азия, Батыс Тынық мұхиты және Оңтүстік Америка сияқты кейбір тропикалық және субтропикалық аймақтарда жиі кездесетін піл ауруы Түркияда да кездеседі. Бұл аймақтармен салыстырғанда Түркияда жағдайлар саны шектеулі. Піл аяқ ауруы емделмеген жағдайда уақытша немесе тұрақты мүгедектікке әкелуі мүмкін. Лимфалық филяриатоз лимфа жүйесінде зақым қалдыруы мүмкін және адамның иммундық жүйесінің әлсіреуі байқалуы мүмкін. Нәтижесінде жиі қайталанатын бактериялық инфекциялар пайда болуы мүмкін. Лимфедемадан зақымданған аймақтарда сұйықтық жиналуы, терінің қалыңдауы, қатты ауырсынулар пайда болуы мүмкін. Тропикалық өкпе эозинофилиясы синдромы сияқты ақ қан жасушаларының артуымен сипатталатын денсаулық мәселесі байқалуы мүмкін. Лимфедема қажетті медициналық ем көрсетілмегенде және ауыр түрде өткенде жұмсақ тін қатерлі ісігіне әкелуі мүмкін. Сонымен қатар, кейбір қатерлі ісік түрлерінің ағзада лимфедемаға әкелетіні хабарланған. Қатерлі ісік лимфедеманың асқынуларының қатарында болса да, бұл әр жағдайда кездеседі дегенді білдірмеуі мүмкін. Аяқтағы піл ауруы лимфа тамырларының ересек нематодтармен бітелуі нәтижесінде пайда болатын ауырсынулы ісінулер түрінде түсіндірілуі мүмкін. Піл ауруы аяқ аймағындағы тамырлардағы бітелулердің шектен тыс ісіну және ауырсыну түрінде пайда болуы мүмкін. Аяқтағы піл ауруы адамның қозғалысын шектеп, әлеуметтік өмірін бұзуы, жеке күтімнің кешеуілдеуіне әкелуі мүмкін. Күн ішінде ағзада жалпы ісіну, қозғалыссыздық нәтижесінде артатын жергілікті ауырсынулар, әсіресе қол мен аяқтарда дененің жалпы өлшемдерінен гөрі үлкенірек өлшемдер болса, лимфедема мәселесі ойға келуі мүмкін. Бұл мәселені дұрыс анықтау үшін негізінде басқа аурулардың бар-жоғын бағалау қажет.

Аяқтарда, қолдарда немесе жыныс аймағында түсініксіз ісінулер, қатаю және қозғалыстың шектелуі байқалса, піл ауруы (лимфедема) тұрғысынан тексерілуіңіз қажет болуы мүмкін. Ерте диагноз және дұрыс емдеу арқылы аурудың дамуын бақылауға болады. Диагноз, емдеу және лимфедеманы басқару туралы толық ақпарат алу үшін Жүрек-қан тамыр хирургиясы мамандарымызға жүгіне аласыз.

Кездесуге жазылу және толық ақпарат алу үшін бізбен байланысыңыз.