Бюргер ауруы неден пайда болады, емдеу әдістері қандай?

Бюргер ауруы дегеніміз не?

Ағзадағы тіндер қоректік заттардың тасымалдануы және оттегінің жеткізілуі арқылы қоректенеді. Қоректік заттар ауыз арқылы қабылданғаннан кейін ас қорыту жүйесімен құрылыс бөлшектеріне дейін ыдырайды. Содан кейін ішекте сіңіп, қанға араласады. Қан ағзадағы негізгі тасымалдаушы болып табылады және ішінде қоректік заттарды, оттегі сияқты басқа да қажетті заттарды тасымалдайды. Жүректен айдалған қан артериялар арқылы тіндер мен мүшелерге жеткізіледі. Бұл артериялар бұтақтанып, ағзадағы ең кішкентай тамыр ретінде белгілі капиллярларға айналады. Мұнда қан мен тіндер арасында зат алмасу жүреді. Оттегі мен қоректік заттар капиллярлар арқылы тіндерге өткенде, ыдыраған өнімдер мен көмірқышқыл газы тін жасушаларынан қанға өтіп, одан шығарылады. Осылайша, айналым жүйесі арқылы қан мен қоректік заттар тіндерге жеткізіледі, тіндер қоректеніп, метаболизмдік қажеттіліктер қанағаттандырылады.

Бюргер синдромы, сондай-ақ тромбоангиит облитеранс (ТБО) деп те аталады, перифериялық артериялардың қабынуымен сипатталатын тамыр ауруы болып табылады. Бюргер ауруына байланысты қолдарыңыз бен аяқтарыңыздағы қан тамырларында тарылу, тіпті бітелулер пайда болуы мүмкін. Бұл жағдай, әсіресе, аяқ-қолдарыңызды белсенді пайдаланған кезде қан ағымының жеткіліксіз болуына әкеледі. Бюргер синдромы адамның өмір сапасын төмендетуі мүмкін, сондай-ақ дамып келе жатқан жағдайларда қол және аяқ саусақтарында жара (ойық жара) түрінде де өтуі мүмкін. Сирек кездесетін болса да, Бюргер ауруына байланысты жүрекке, миға немесе құрсақ аймағына баратын қан ағымының азаюы байқалуы мүмкін.

Бюргер синдромының нақты себебі белгісіз болғанымен, темекі сияқты тытын бұйымдарын қолдану ауруының дамуындағы негізгі қоздырушы фактор болуы мүмкін. Темекі шегетін адамдарда иммундық жүйенің бұзылған жауабы байқалуы мүмкін. Иммундық жауап нәтижесінде пайда болған қабыну артерия қабырғасының қалыңдап, тарылуына себеп болуы мүмкін. Тарылған тамыр арқылы тромб (ұйық) түзілуі мүмкін. Сонымен бірге тамырдан өтетін қан мөлшері азаяды. Бұл жағдай тіндердің қоректенуіне әсер етіп, ауырсыну, тін жаралары, ойық жаралар және кейде тіндердің өлуіне (гангрена) әкелуі мүмкін. Бюргер ауруы алғаш рет аяқтарда кездеседі. Әдетте зардап шеккен аймақтарда қысқа уақыт ішінде ауырсыну басталады, одан кейін симптом дамыған аймаққа жақын орналасқан дене тіндерінде зақым келуіне әкелуі мүмкін.

Бюргер ауруының себептері мен қауіп факторлары қандай?

Бюргер ауруы қабынған қан тамырларына байланысты пайда болады. Қан тамырларының қабынуы немесе бітелу қаupпін арттыратын кейбір жағдайлар бар. Жалпы алғанда, олар төмендегідей қорытындылануы мүмкін:

Жас: Көптеген ауруларда болғанындай, Бюргер синдромында да жас қауіпті арттыратын маңызды фактор болып табылады. Әдетте симптомдардың басталу жасы 35 және одан кейін болуы мүмкін. Дегенмен, темекі өнімдерін көп мөлшерде қолданатын, әсіресе 20-45 жас аралығындағы ерлер үшін, екі жыныс үшін де маңызды қауіп факторы болып табылады.

Жынысы: Бюргер синдромы ерлерде әйелдерге қарағанда жиірек кездеседі.

Темекі өнімдерін қолдану: Ауруының ең маңызды қауіп факторларының бірі болып табылады. Темекі шегу, шайнау, темекіні өзі орау сияқты жағдайлардың барлығы кейінгі кезеңде ауруының дамуы қаупін арттырады.

Диабет: Қант деңгейін жақсы бақыламайтын және диетасына назар аудармайтын науқастың қан тамырларында май жиналуы мүмкін. Бұл жағдай тамырлардағы қан ағымына әсер етіп, Бюргер синдромына себеп болады.

Атеросклероз: Қимылсыздық, денсаулыққа зиянды тамақтану сияқты жағдайлар тамырларда бляшектердің жиналуына және Бюргер синдромына әкелуі мүмкін.

Аутоиммундық аурулар: Сирек кездесетін болса да, иммундық жүйе тым күшті жауап берген жағдайларда ағза сау ағза жасушаларына шабуыл жасауы мүмкін.

Бюргер ауруының белгілері қандай?

Бюргер ауруының кейбір айқын симптомдары бар. Бұлар көбіне тамырлардың тарылуы нәтижесінде тіндерге жеткілікті мөлшерде оттегінің бармауынан туындайды. Байқалатын симптомдар ауру түріне, ауырлық дәрежесіне, орналасу орнына немесе қан ағымын қаншалықты шектегеніне байланысты өзгеруі мүмкін. Бюргер синдромында көбіне 2 немесе одан да көп мүше зардап шегеді. Жалпы алғанда, Бюргер синдромының белгілері мыналар болып табылады:

Қол немесе аяқ саусақтарының терісінде байқалатын көгілдір немесе қызыл түс өзгерістері

Мүшелер түсінің бозаруы

Қол және саусақтарда дамитын ауыратын жара

Аяқ немесе қолдарда күю, мұздау сезімі

Жүргенде балтырларда, білектерде немесе буын аймақтарында ауырсыну немесе кезең-кезеңмен ақсау қажеттілігі

Жанасқанда суық сезілетін қол және аяқ саусақтары (Рейно синдромы)

Жалпы алғанда жоғарғы және төменгі аяқ-қолдарда пайда болатын тері өзгерістері

Бюргер синдромының ауыр жағдайларында, яғни тінге өте аз мөлшерде оттегі жете алатын жағдайларда тіндердің өлуі орын алуы мүмкін. Бұл жағдай гангрена деп аталады. Араласпаған жағдайда инфекция дамуы мүмкін. Сондықтан ауру симптомдары туралы хабардар болып, оларды назарға алып, дереу жедел жәрдем бөліміне жүгінгеніңіз дұрыс.

Бюргер ауруын анықтау әдістері қандай?

Бюргер синдромының диагнозын қою үшін дәрігеріңіз алдымен сізді физикалық тексеруден өткізеді. Бюргер синдромы симптомдарының бірі болып табылатын тері түсінің өзгерістері осы кезеңде тексеріледі немесе сізге сұрақтар қойылуы мүмкін. Содан кейін генетикалық бейімділікті түсіну үшін отбасылық анамнезіңіз тексеріледі. Одан әрі гормоналдық немесе қан көрсеткіштеріндегі өзгерістерді көру үшін қан тексеруін жасау қажет. Бұларға қосымша, диагноз нақты қойыла алмайтын кейбір сирек жағдайларда қан тамырынан биопсия процедурасы жүргізілуі мүмкін.

Бюргер ауруын анықтауда қолданылатын бейнелеу және зертханалық әдістер қандай? Бюргер ауруын емдеу әдістері қандай?

Жалпы алғанда, Бюргер ауруын анықтауда қолданылатын бейнелеу және зертханалық әдістер мыналар болып табылады:

Ультрадыбыс: Доплерлік ультрадыбыс әсіресе жүрек пен жүрек-қан тамырлары денсаулығына әсер ететін аурулардың диагностикасы мен емдеуінде қолданылады. Жүргізілетін процедура арқылы қанның тамырлардағы ағын бағыты мен жылдамдығы туралы мәлімет алуға мүмкіндік беріледі. Қол, аяқ сияқты мүшелермен қатар, ішкі мүшелерге әсер ететін қан тамырларында пайда болатын ұйық (тромб) немесе тарылу сияқты мәселелер анықталады.

Тобық-қол индексі (ABI): ABI арқылы тамырда пайда болған тарылудың көлемі, тіндердің оттегіні жеткілікті мөлшерде алып-алмайтындығы туралы түсінік алуға болады. Бірақ тарылудың дәл қай жерде пайда болғаны белгісіз.

Компьютерлік томография (КТ): Денсаулық сақтау саласында кеңінен қолданылатын бейнелеу тесттерінің бірі. Рентгенге ұқсас түрде дене ішкі бөліктерін көрсетеді. Бейнелеу сапасы мен өлшемі жағынан рентгеннен ерекшеленеді. Компьютерлік томография арқылы мүшелер, қан тамырлары, бұлшықеттер және сүйектер егжей-тегжейлі бейнеленеді. Компьютерлік томографияда дененің кейбір бөліктерін айқындау үшін процедурадан бұрын IV арқылы бір түрлі сұйықтық енгізілуі мүмкін. Бұл сұйықтық несеппен бірге 24 сағат ішінде ағзадан шығарылады.

Ангиограмма: Рентген сәулелерін пайдаланып бейнелеу ұсынатын бейнелеу нұсқасы. Бұл тест арқылы дене бөлігіндегі қан айналымының қалай жүріп жатқанын көре аласыз. Ангиограммадан бұрын ағзаға құрылғы көрсете алатын бояу заты енгізіледі. Ангиограмма процедурасына дейін назар аударуыңыз керек жағдайлар туралы дәрігеріңіз сізге хабарлайды. Мысалы, таңертеңгі асқа тек мөлдір сұйықтықтарды, мәселен, сорпа, шайды таңдауыңыз қажет. Ангиография кезінде катетер орнату қажет болғандықтан, алдын ала жергілікті анестезия жасалады. Бірақ бұл қорқынышты процедура емес және сіз ауырсынуды сезбейсіз.

Магниттік-резонанстық ангиограмма (МРА): Тамырлардағы тарылуды немесе қан ағынын көрсететін инвазивті емес бейнелеу әдістерінің бірі. Түріне қарай 2 немесе 3 өлшемді бейнелеу ұсына алады. КТ-дан айырмашылығы, процедура кезінде сәулеленуге ұшырамайсыз.

Бюргер ауруын бақылау және емделу барысы қалай өтеді?

Бюргер синдромы үшін белгілі және толық шешімі бар емдеу нұсқасы жоқ. Дегенмен, осы ауруы бар адамдардың көбіне темекі өнімдерін қолдануды тоқтатқаннан кейін жақсарғаны анықталған. Күніне 1-2 темекі шегу де ауруының жалғасуы үшін жеткілікті. Бұдан басқа емдеу әдістері көбінесе симптомдардың жақсаруына бағытталады. Ең көп таңдалатын әдіс – дәрімен ем. Дәрімен емдеуде проблемаға қарай таңдалатын дәрілер де өзгереді.

Вазодилататорлар немесе кальций арналарының блокаторлары, қан ағымын жақсарту үшін

Анальгетиктер, ауырсынуды немесе жараның жазылуын қолдау үшін

Антикоагулянттар, қан ұйығының түзілуін алдын алу үшін

Антибиотиктер, ойық жараны емдеу үшін қолданылады

Бұдан бөлек, Бюргер ауруынан туындаған симптомдарды жеңілдету және өмір сапасын арттыру үшін қолданылатын кейбір стратегиялар мыналарды қамтиды:

Белсенді болыңыз. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) апта сайын 150 минут серуендеуді ұсынады.

Жұлынды ынталандыратын емдеу әдістері

Қол және аяққа қолданылатын қысу емі

Дәрігерлер жиі таңдамаса да, басқа тіндерге зиян келтіре бастаған және сақтап қалуға болмайтын тіндерді кесіп алу да емдеу нұсқаларының қатарына кіреді.

Бюргер ауруының қауіп факторлары және алдын алу

Бюргер ауруының қауіп факторларын жалпы алғанда жас, жыныс және темекі өнімдерін қолдану құрайды. Олардың ішінде жыныс пен жас өзгертілмейтін қауіп факторларын құрайды. Дегенмен, темекі қолдану өзгертілуі мүмкін және ең үлкен қауіп факторы болып табылады. Сондықтан Бюргер ауруының алдын алу үшін барлық түрлі темекі мен есірткіден аулақ болу және темекі өнімдерін азайтуға бағытталған саясаттарды әзірлеу қажет.

Бюргер ауруының ықтимал қауіп факторлары және әсер ететін факторлар қандай?

Бюргер ауруының ықтимал және белгілі қауіп факторлары мыналар болып табылады:

Диабет

Темекі немесе есірткі қолдану

Отырықшы өмір салты

Денсаулыққа зиянды тамақтану

Жас

Жынысы

Бюргер ауруының алдын алу үшін қабылдауға болатын шаралар мен өмір салтындағы өзгерістер қандай?

Бюргер ауруы тамырлардың тарылуы немесе қабынуы салдарынан тіндерге жеткілікті қан ағымының қамтамасыз етілмеуі жағдайы болып табылады. Оның алдын алу үшін өмір салтыңызда жасауыңыз қажет алғашқы өзгеріс, егер темекі өнімдерін қолданып жүрсеңіз, соны тоқтату. Никотинді пластырьмен ем қабылдау да ауруының белсенденуінде рөл атқаруы мүмкін. Күн сайын белсенді болуыңызға көз жеткізіңіз. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) ересек адамдарға апта сайын 150 минут төмен қарқынды немесе 75 минут жоғары қарқынды белсенділікті ұсынады. Тамақтануыңызға назар аударыңыз. Көкөніс және сау майларды қамтитын диетаны таңдауыңыз тамыр денсаулығыңыз үшін қорғаныш бола алады.