ЭФЗ - Абляция дегеніміз не? Қай жағдайларда қолданылады?
Электрофизиология (ЭФ) зерттеуі – дәрігерге жүректегі электр сигналдарын мұқият қарауға және кез келген қалыпты емес ырғақтың (аритмияның) көзін нақты анықтауға мүмкіндік беретін арнайы процедура. Жүрек ырғағы қалыпты емес болса, қалыпты емес жүрек ырғағының нақты не екенін толығырақ зерттеу және мүмкін болса емдеу пайдалы болуы мүмкін. Стандартты абляция процедуралары әдетте ЭФ зерттеуінен бірден кейін жүргізіледі. Екі процедураны да жүргізу үшін қажетті шарттар бар. Бұл процедуралар жүргізілер алдында дәрігер адамның медициналық анамнезін қарап шығады. Электрофизиологиялық зерттеу және абляция туралы толығырақ ақпарат алу үшін мақаламызды оқи аласыз.
Электрофизиологиялық зерттеу (ЭФЗ) дегеніміз не?
Электрофизиологиялық зерттеу (ЭФ зерттеуі) – жүректің электр жүйесін бағалау және қалыпты емес жүрек ырғақтарын бақылау үшін қолданылатын тест. ЭФ зерттеуі кезінде дәрігер шаптағы (немесе кейбір жағдайларда мойындағы) тамырға кішкентай, жіңішке сым катетерлерді енгізеді. Катетерлер жүрекке кіргеннен кейін жүректің электр сигналдарын өлшейді. ЭФ зерттеуі қалыпты емес жүрек ырғақтарын қоздыра алады және диагностика жасай алады. Дәрігер кейде мәселені катетерлік абляция жасау арқылы емдейді. Бұл емдеу жүректің ішіндегі қалыпты емес ырғаққа себеп болатын аймақтарды жою үшін жылуды (радиожиілікті абляция) немесе мұздатуды пайдаланады. ЭФ зерттеуінің ықтимал қаупі – катетердің тамырға енгізілген аймағында қан кетуі мен көгеруі. Кейбір адамдар үшін зерттеу барысында қозғалмай жату қиын болғандықтан, процедура кезінде бұл науқастарға седация жасалады.
Қай жағдайларда жасалады?
ЭФЗ алдында ЭКГ арқылы жүректің электрлік белсенділігін өлшеу талап етілуі мүмкін. ЭКГ жүрек ырғағын анықтай алады, бірақ аритмияның көзін табу және араласуға болу үшін қосымша тест қажет. Себебі аритмия жүрек электр желісінің кез келген аймағында пайда болуы мүмкін. ЭФ зерттеуі электр сигналдарының жүректе қалай жүретіні туралы мәлімет береді. Бұл мәліметтер қажет болуы мүмкін жағдайлар мыналар:
Аритмия (ырғақ бұзылысы)
Жүрекшелер фибрилляциясы (жоғарғы жүрек камераларының жылдам соғуы)
Қарыншалар фибрилляциясы (төменгі жүрек камераларының жылдам соғуы)
Жүректің өлім қаупі
Тахикардия (жүрек соғуының жылдамдауы)
Брадикардия (жүрек соғуының баяулауы)
Бас айналу
Есінен тану
Әлсіздік
Жүрек дүрсілі
Абляция дегеніміз не?
Абляция – жүрекшелер фибрилляциясын, яғни жүрек ырғағының бұзылуын емдеуге арналған процедура. Жүрек соғуының бұзылуына себеп болатын электр сигналдарын үзуге көмектесу үшін жүректің ішінде кішкентай күйіктер мен мұздатулар қолданады. Әдетте жүрек соғуын бастауға арналған сигналды арнайы жасушалар тобы жасайды. Жүрекше қанды қарыншаларға жіберу үшін қалыпты түрде қыса алмайды. Күйдіру процедурасында радиожиілікті энергия деп аталатын энергия түрі тінді зақымдау үшін жылуды пайдаланады. Кейде дәрігерлер оның орнына хирургиялық тәсілді қолданады.
Жүрек абляциясы – жүректегі тінді зақымдап, бұзылған электр сигналдарын блоктайтын процедура. Жүрек ырғағының мәселелерін (аритмияларды) емдеу үшін қолданылады. Ұзын икемді түтіктер (катетерлер) қан тамырлары арқылы жүрекке қарай жіберіледі. Катетерлердің ұштарындағы сенсорлар тінді жою (кесу) үшін ыстық немесе суық энергия береді. Сирек, жүрек хирургиясы кезінде абляция жасалады. Жүрек абляциясы жүрек ырғағының мәселелерін түзету үшін қолданылатын процедура. Жүрек соққан кезде жиырылуына (қысылуына) себеп болатын электр сигналдары жүректе белгілі бір жолмен жүруі тиіс. Жүрек ырғағы мәселесінің түріне байланысты жүрек абляциясы алғашқы емдеулердің бірі болуы мүмкін. Басқа уақытта басқа дәрі-дәрмектер мен емдеулер нәтиже бермегенде жасалады.
Кейбір адамдарда жүрекшелер фибрилляциясына байланысты тыныс жетіспеушілігі және жүрек дүрсілі сияқты мазалайтын белгілер болады. Жүрекшелер фибрилляциясы инсульт қаупін де едәуір арттырады. Инсультті болдырмау үшін қолданылатын қан ұйыдырылуына қарсы дәрі-дәрмектердің де өз қаупі бар, осы дәрілерді қолданатын адамдар процедурадан бұрын маманмен кеңесуі және процедурадан кейін бақыланылуы тиіс. Жүрекшелер фибрилляциясынан туындаған белгілер болса, абляция жақсы нұсқа болуы мүмкін.
Адамның арнайы медициналық жағдайына байланысты басқа қауіптер де болуы мүмкін. Абляцияға дейін барлық алаңдатуы мүмкін мәселелерді денсаулық сақтау маманымен талқылау қажет. Сирек болса да, өлім қаупі бар. Тағы бір қауіп – процедураның жүрекшелер фибрилляциясын толық жоя алмауы. Адам қарт болса, басқа жүрек мәселелері болса немесе жүрекшелер фибрилляциясы ұзақ уақыт бойы болып келе жатса, бұл мәселенің пайда болу ықтималдығы жоғары болуы мүмкін.
Катетерлік абляция: Катетерлік абляция жасатылса, анестезия беру үшін қолға внутривенды (IV) желі салынады. Процедураның ұзақтығына байланысты әдетте жалпы анестезия жағдайында болады. Кардиолог теріден және әдетте шаптағы тамырға кішкентай түтікті енгізеді. Содан кейін электрод катетерлерін (сымы бар жіңішке түтіктер) қаптаманың ішіне енгізіп, рентген сәулелерін бағыттаушы ретінде пайдаланып жүрекке жібереді. Катетер бұзылған немесе қалыпты емес ырғақтарды жою үшін ыстық немесе суық энергия береді.
Хирургиялық абляция: Хирургиялық абляция жасалса, жалпы анестезия алынады. Жүрек хирургі ашық жүрек операциясы кезінде абляцияны жасай алады. Не болмаса дәрігер аз инвазивті гибридті операция жасайды және жүрекке жету үшін кеудеде кішкентай кесінділер жасайды.
Абляция процедурасы қауіпті ме?
Кез келген процедурадағыдай абляцияда да әртүрлі қауіптер бар. Бірақ емдеу процедурасы жүргізілмесе қауіптер одан да көп болуы мүмкін. Сондықтан процедуралар алдында дәрігер абляцияның адамға пайдасын қарап шығады және осыған сәйкес абляция ұсынылады. Сирек жағдайларда кездесуі мүмкін ықтимал қауіптер мыналар:
Аритмия
Қан ұйығы
Тамырдың зақымдануы
Қақпақшаның зақымдануы
Инфекция
Қан кету
Абляция қалай жасалады?
Алдымен процедураны бастамас бұрын науқастың кез келген дәріге, латекске немесе басқа затқа аллергиясы бар-жоғы сұралады. Тесттен бұрын белгілі бір уақыт аш қалу қажет. Тесттен бұрын әдетте седативті агент беріледі. Абляция әдетте бірден әсер етпейді және процедурадан кейін дүрсілдеу сияқты кейбір белгілер жалғасуы мүмкін. Бұл жағдайда науқас процедурадан кейін белгілі бір уақыт бақылануы тиіс. Шамамен 8 – 10 аптадан кейін жасалған процедураның нәтиже бергені белгілі болады. Табысты болса, дәрігер дәрілердің бір бөлігін тоқтатуды ойлауы мүмкін. Абляция бірінші рет нәтиже бермесе және белгілер жақсармаса немесе қайтадан пайда болса, басқа абляция қажет болуы мүмкін немесе басқа емдеулер қарастырылуы мүмкін.
Жүрек абляциясын жүргізетін дәрігер жүрек абляциясына дейін жүрек жағдайы туралы толығырақ ақпарат алу үшін бірнеше тест сұрауы мүмкін. Процедураның алдындағы түнде тамақ ішуді және су ішуді тоқтату қажет. Жүрек абляциясына дейін кез келген дәріні қалай жалғастыру керектігі туралы шешім қабылдау да маңызды. Жүрек абляциясы ауруханада жасалады. Маман қолға немесе алақанға IV салады және адамның босаңсуына көмектесу үшін седативті дәрі береді. Процедура үшін қажетті седация мөлшері нақты аритмияға және басқа денсаулық жағдайларына байланысты. Адам толық сергек болуы да мүмкін, немесе жалпы анестезия алған болуы мүмкін.
Жүрек абляциясы кезінде жүрекке жету үшін ұзын икемді түтік (катетер) қан тамырынан өткізіледі. Катетердің ұшындағы сенсорлар электрлік импульстар жібереді және жүректің электр белсенділігін тіркейді. Денсаулық сақтау маманы бұл мәліметті аритмияға себеп болатын аймақты анықтау және абляцияны қайда жасау керектігін шешу үшін пайдаланады. Процедураның бұл бөлігі электрофизиология (ЭФ) зерттеуі деп аталады. Қатты ауырсыну және тыныс жетіспеушілігі болса, денсаулық сақтау маманына хабарлану керек.
Абляция қанша уақытқа созылады?
Жүрек абляциясы әдетте үш-алты сағатқа созылады, бірақ ритм бұзылысының түріне байланысты айтарлықтай өзгеруі мүмкін. Процедурадан кейін дәрігер катетерді және қаптаманы тамырыңыздан шығарады. Содан кейін бірнеше сағат бойы адам мұқият бақыланатын қалпына келтіру бөлмесіне апарылады. Қалу уақыты операцияның қаншалықты инвазивті екеніне байланысты. Процедурадан кейін адамды үйге басқа біреу жеткізуі қауіпсізірек. Кейбір адамдар процедурадан кейін сәл ауырсынуды сезінеді. Ауырсыну бір аптадан артық созылмауы тиіс. Шамамен бір апта бойы ауыр заттарды көтеруден аулақ болу да маңызды. Дәрігер бірнеше ай бойы қан сұйылтатын дәрілерді тағайындауы мүмкін.
Жас шектеуі бар ма?
Жалпы денсаулыққа байланысты қауіптерден басқа, жас адамның абляция жасатуына кедергі келтіретін көп нәрсе жоқ. Ұзақ мерзімді дәрілердің жанама әсерлерін, жүрек-қантамыр ауруы қаупін және әсіресе өмірдің кейінгі кезеңдеріндегі жүрек жеткіліксіздігі қаупін азайта алатындықтан, абляцияның пайдасы одан сайын маңызды болады. Дәрігерлер әдетте жас және денсаулығы жақсы науқастарды емдейді. Сонымен қатар дәрігерлер үлкен жастағы (90 жасқа дейінгі) науқастарға да катетерлік абляция жасайды, және бұл жас адамдардағыға ұқсас нәтиже беруі мүмкін. Алайда жас ұлғайған сайын науқасты таңдау одан сайын маңызды болады. Катетерлік абляция процедурасының табиғатында қартайған адамға шектен тыс қауіп туғызатын ештеңе жоқ. Идеал науқастар – бір немесе одан көп антиаритмиялық дәрімен табысқа жете алмаған, дәрі-дәрмектік емдеудің жанама әсерлеріне төзімділігі нашар, жүрек жеткіліксіздігі қаупі бар немесе сол жағдайы бар адамдар.
Аритмия мәселесі бар адамдар абляция нұсқасын ойласа, міндетті түрде маманнан қолдау алу ұсынылады. Жасалатын процедуралардың хирургиялық аспектілері де бар болғандықтан, міндетті түрде өз саласының мамандары орындауы қажет. Әйтпесе, қалаусыз асқынулардың пайда болуы мүмкін екенін ұмытпау керек. Егер сіз де электрофизиологиялық зерттеу және абляция туралы толығырақ ақпарат алғыңыз келсе, денсаулық сақтау мекемесіне жүгініңіз.
