АСД (Атриральді септальді дефект) дегеніміз не? Жүрек тесігінің белгілері және емдеу жолдары

АСД (Атриральді септальді дефект) дегеніміз не?

Атриральді септальді дефект (АСД) – бұл жүректің оң және сол жүрекшелерінің арасында кездесетін, халық арасында жүрек тесігі деп аталатын туа біткен септальді ақау. Сау адамда бұл бөліктердің арасында қанның өтуіне жол бермейтін қабырға болады, бірақ АСД кезінде саңылау орын алады және бұл саңылау оттегіге бай артерия қаны мен оттегіге кедей вена қанының өзара араласуына әкелуі мүмкін. Бұл жағдай тесіктің мөлшеріне тікелей пропорционалды түрде жүрек пен өкпенің жүктемесін арттыруы мүмкін.

АСД кезінде байқалатын саңылаудың үлкендігіне байланысты аурудың ағымы өзгереді. Атриральді септальді дефект кішкентай болған кезде көбінесе белгі бермейді және уақыт өте келе өздігінен жабылуы мүмкін. АСД көбінесе кездейсоқ анықталады. Қалыпты жағдайда бұл ақау туылғаннан кейін көп ұзамай қысқа мерзім ішінде жабылғанымен, саңылаудың мөлшері уақыт өте келе өзгеруі мүмкін.

Орташа және үлкен болып анықталған ақаулар күнделікті өмірлік әрекеттерге әсер ететін күрделі белгілерді көрсетуі мүмкін. Атриральді септальді дефект жаңа туған нәрестелерде шұғыл тексерулер кезінде шуыл дыбысының естілуі арқылы байқалады. Бұл балалық шақта немесе кейінгі жаста адамда физикалық жүктеме кезінде пайда болатын ентігу, тез шаршау, жүректің соғу сезімі сияқты белгілермен сипатталады. Бұл белгілерге қарсы емдеу жоспары жасалмаған жағдайда, кейінгі жастарда ырғақ бұзылулары, инсульт және әртүрлі жүрек аурулары бойынша адамға қауіп төндіруі мүмкін.

АСД белгілері қандай?

Атриральді септальді дефект (АСД) адамдарда туа біткен жүрек ауруы болғанымен, ересек жаққа жеткенге дейін белгі бермеуі мүмкін. 5 мм сияқты ақау кішкентай аралық ретінде анықталады және ұзақ мерзімді перспективада жүрек пен өкпеге ауырлық түсірмейтіндіктен ешқандай белгі бермейді, бірақ 13 мм атриральді септальді дефект сияқты тесік көбінесе орташа мөлшерде деп қабылданады және көп жағдайда емдеуді қажет етеді.

Тесік диаметрінің үлкендігі адамда симптомдардың байқалу жиілігін де арттырады, сондықтан үлкен ақауларда жүрек пен өкпенің зақымдануын болдырмау үшін АСД атриральді септальді дефект операциясы ұсынылуы мүмкін. АСД белгілері осындай көптеген себептерге байланысты балалық шақта және ересек шақта әртүрлі белгілермен көрініс береді. АСД ауруының белгілері балаларда жүректегі шуыл дыбысы арқылы күнделікті тексеруде көрінсе, ересектерде белгілер ұзақ мерзімді және күрделі болуы мүмкін. Бұл белгілердің басында жиі кездесетін өкпе инфекциялары, тамақтану кезінде тез шаршау, бас ауруы және бас сақинасы ұстамалары, ағзаның кейбір бөліктерінде ісіну көрсетілуі мүмкін. Жиі кездесетін басқа да АСД жүрек ауруының белгілері төмендегідей:

Физикалық жүктемеге байланысты ентігу

Жүрек қағу сезімі және белсенділікті көтере алмау

Жиі тыныс алу

Қолдар мен аяқтарда күштің жоғалуы

Нәрестелер мен балаларда дамудың тежелуі

Аяқ, табан және іш аймағы сияқты әртүрлі аймақтардың ісінуі

Жүрек ырқымына қатысты ауытқулар

Әлсіздік және тез шаршау

Кішкентай диаметрлі АСД-лар көбінесе белгі бермейді және дәрігер күнделікті тексерулер кезінде кездейсоқ анықтай алады, бірақ үлкен АСД-ларда жүрек пен өкпеге түсетін қысым артқан сайын бұл белгілер айқынырақ болып, кейінгі жастарда күрделі денсаулық мәселелеріне әкелуі мүмкін. Сондықтан АСД күдігі бар адамдарды кардиология маман бағалауы тиіс.

АСД неліктен пайда болады?

АСД жүүктілік кезінде жүректің қалыптасуы кезінде қарыншалар арасындағы қабырғаның толық дамымауы немесе ақау қалдыруы жағдайында орын алады. Бұл ақаудың жабылмауы туылғаннан кейін жүректің оң жағынан өкпеге қалыпты жағдайдағыдан көбірек қан айдалуына әкеледі, бұл уақыт өте келе жүрек қарыншаларының кеңеюіне және өкпе артериясында жоғары қысымның пайда болуымен қауіпті жағдайларға әкелуі мүмкін.

Жүрек пен өкпенің көбірек жұмыс істеуіне әкелетін бұл жағдай емделмеген кезде бұл ағзалардың зақымдануына әкелуі мүмкін. Болашақ ананың жүктілік кезінде алкоголь мен темекі тұтынуы, жеткілікті және теңгерімді тамақтанбауы сияқты себептермен қатар анада кездесетін кейбір аурулар баланың атриральді септальді дефектінің пайда болуына әкелуі мүмкін. Олардың кейбіреулері төмендегідей:

Қант диабеті ауруы

Қызыл жегі (люпус) ауруы

Жүктілік кезінде жұқтырылған қызамық

АСД ауруы генетикалық факторлармен және жүктілік кезеңіндегі болашақ анамен байланыстырылады және кейбір жағдайларда отбасылық сипат көрсетуі мүмкін. АСД барлық туа біткен жүрек ақауларының 15%-ын құрайды. Идиопатиялық жүрек ауруы болып қабылданады және себебі нақты белгісіз.

АСД қалай анықталады (диагноз қойылады)?

АСД диагнозы саңылау жоғары деңгейде болған жағдайларда кейде құрсақішілік кезеңде, ал кішірек өлшемді болған жағдайларда туылғаннан кейін диагностикалануы мүмкін, бірақ көптеген жағдайларда ерте кезеңде ауыр белгілер мен көріністер байқалмағандықтан ересек жаста диагноз қойылады. Атриральді септальді дефект инспирация кезінде жүректің оң жағына көбірек қан ағымымен сипатталатын шуыл дыбысын шығарады. Бұл дыбысты дәрігер стетоскоп арқылы анықтай алады. Сонымен қатар диагноз қою процесінде жасалатын эхокардиография (ЭКГ), кеуде қуысының рентгенографиясы, компьютерлік томография, трансторакалды эхокардиография сияқты зерттеулер арқасында АСД сияқты туа біткен жүрек ауруларын нақты түрде диагностикалауға болады.

Трансторакалды эхокардиография АСД диагнозында негізгі бейнелеу зерттеулерінің бірі болып қабылдануы мүмкін. Дыбыс толқындары жасаған кескін арқылы жүрек камералары егжей-тегжейлі зерттеліп, қанды айдау күші өлшенеді. Сонымен қатар қақпақшалар мен қабырға құрылымындағы ақаулар да бейнелене алады. Трансторакалды эхокардиография АСД диагнозында тексеру үшін де, емдеуді жоспарлау үшін де маңызды болып табылады.

АСД қалай емделеді?

Атриральді септальді дефектілердің көпшілігі ерте кезеңде өздігінен жабылуы мүмкін. Жабылмайтын және 5 мм-ден төмен байқалатын ақауларда емдеу қажет болмауы мүмкін, бірақ тұрақты екені анықталған және үлкен ақауларды емдеу қажет. Жүрек ультрадыбысы сияқты бейнелеу әдістерімен атриральді септальді дефектінің көрсеткіштері егжей-тегжейлі өлшеніп, емдеу жоспары жасалады. Нәрестелерде шұғыл араласуды талап ететін жағдай болмаса, уақыт өте келе тесіктің жабылу ықтималдығы да ескеріліп, отбасына қажетті ақпарат беріліп, бақылауда ұсталады.

Ауыр жағдайларда және өмірге қауіп төндіретін жағдайларда АСД атриральді септальді дефект операциясы арқылы араласу жасалады. АСД операциясы үшін әр жағдайда ашық жүрек операциясы таңдалмауы мүмкін. Жүректе басқа ауытқу болмаған жағдайларда тек ақауды жабу үшін басқа процедура қолданылуы мүмкін. Бұл процедурамен хирург ота жасау үшін арнайы катетер арқылы жүрекке АСД жабатын құрылғыны орналастыра алады. Бұл процедура шап аймағынан жасалған кішкентай тілік арқылы жүзеге асады. Содан кейін катетер осы тілік арқылы тамырдың ішіне кіріп, жүрекке дейін жеткізіледі. Құрылғы тиісті жерге орналастырылады, осылайша жүректегі ақау жабылған болады. Бұл процедура операция емес, ангио бөлмесінде жүзеге асырылады және көбінесе ауруханада бір күн қалады, процедура қаупі төмен. Бұл ота әр жағдайға сәйкес келмеуі мүмкін. Кейбір жағдайларда ашық жүрек операциясы таңдалуы мүмкін. АСД мөлшері қандай хирургиялық операцияның жасалатынын шешуде маңызды әсер етуші фактор болып табылады.

Ангио арқылы тесікті жабу мүмкін болмаған жағдайларда ашық жүрек операциясы процедурасы қолданылады. Операция кезінде маман дәрігер науқастың кеуде аймағынан тілік ашып, қабырға сүйектерінің арасынан тікелей жүрекке жетеді. Септумдағы ақауды тауып, аралықты тігіп, тиіс жамаумен жабады. Операция барысында жүрек өз міндетін атқара алмайтындықтан жүрек-өкпе аппараты қолданылады, операцияның қаупі төмен. Ақаудың қайта ашылуы сирек кездеседі. Процедурадан кейін атриральді септальді дефектінің жабылу асқынулары сирек кездессе де, ырғақ бұзылулары немесе ұйындының пайда болуы сияқты қауіптер болуы мүмкін. Ангио немесе ашық жүрек операциясының алдында және кейін кейбір күнделікті дәрілерді қолдану қажет болуы мүмкін. Дәрігер жазып берген дәрілерді дұрыс түрде, дұрыс уақытта қолдану маңызды.

Жиі қойылатын сұрақтар

Халық арасында жүрек тесігі ретінде белгілі АСД жүктілік кезінде кездесетін саңылаулардың бірі болып табылады. Жүректің жұмысы дұрыс түрде жалғасуы үшін туылғаннан кейін көп ұзамай өздігінен жабылуы күтіледі. Бұл саңылау жабылмайтын болса, тесік болып қалады және бұл атриральді септальді дефект деп аталады. АСД туа біткен, яғни конгениталды жүрек ауруы болып табылады. Балаларда АСД көбінесе белгі бермейді. Балаларда кездесетін ең жиі кездесетін белгі – жүректегі шуыл дыбысы. Күнделікті тексеру кезінде стетоскоп арқылы бұл дыбыс естілуі мүмкін және осылайша байқалады. Көбінесе АСД-лар өздігінен жабылады. Алғашқы 1,5 жас кезеңінде өздігінен жабылу ықтималдығы 80 пайызды құрайды және балалық шаққа дейін жабылуы күтіледі. АСД жабылмайтын ересек кезеңде адамның күнделікті өміріне әсер ететіндей белгілермен АСД көрініс береді. Диагноз қойылған әрбір АСД үшін операция міндетті болмауы мүмкін. Маман дәрігер операция туралы шешімді тесіктің өлшеміне, симптомдарға және асқыну қаупіне қарай қабылдайды. АСД жабу процедурасы әр жағдайда ашық жүрек операциясымен жасалмауы мүмкін. Кейде ангио деп аталатын процедура арқылы катетерді қолданумен ақауды жабу сияқты кішірек диаметрлі процедура жүзеге асырылуы мүмкін. Кейінгі процесте үлкен және емделмеген АСД-ларда оң жақ жүрек көлемінің артуымен бірге оң жақ қарынша дисфункциясы дамуы мүмкін және бұл жағдай аурудың ағымына байланысты жүрек жеткізушілігіне әкелуі мүмкін. АСД ересектерде де кездеседі. Көбінесе жабылмаған және диаметрі кішкентай тесіктер балалық шақ кезеңінде байқалмай, ересек жаста кездейсоқ немесе симптомдар байқала бастағанда диагноз қойылады. Ерте араласпаған орташа дәрежелі немесе үлкен АСД-лар ересек кезеңде өмірге қауіп төндіруі мүмкін көріністермен өзін көрсете алады. АСД диагнозы қойылған балалар ақаудың өлшеміне, симптомдардың болуына және жүректің жалпы жағдайына байланысты өз әрекеттерін жалғастыра алады. Орташа және жоғары дәрежелі ақауларда жүрек жеткізушілігі мен ырғақ бұзылуы қаупіне қарсы спортпен шұғылданудан бұрын кардиология маманымен кеңесу қажет. Тиісті түрде бақыланатын және қажетті жағдайларда емделген АСД бар адамдар көбінесе қалыпты өмір сүре алады. Аурудың ағымы бойы бақыланатын кардиологиялық тексерулер, бақылау және жеке қауіпті бағалау маңызды болып табылады.

Физикалық жүктеме кезінде ентігу, тез шаршау немесе жүректен шуыл диагнозы қойылған болса, сізді АСД тұрғысынан бағалау қажет болуы мүмкін. Атриральді септальді дефектінің сіз үшін қауіп төндіретін-төндірмейтінін білу және ең қолайлы емдеу нұсқалары туралы ақпарат алу үшін Кардиология мамандарымызбен хабарласа аласыз. Ерте диагноз қою жүрек пен өкпе денсаулығын сақтауда үлкен маңызға ие.

Жазылу және егжей-тегжейлі ақпарат алу үшін бізбен байланысыңыз.