ბავშვთა ნევროლოგია

რა არის ბავშვთა ნევროლოგია?

ბავშვთა ნევროლოგია მედიცინის დარგია, რომლის მიზანია ბავშვებში ნევროლოგიური პრობლემების თავიდან აცილება, შემსუბუქება, დიაგნოსტიკა და შეძლებისდაგვარად მკურნალობა, ასევე ნევროლოგიური დაავადებების მქონე ბავშვების ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესება.

რა არის ბავშვთა ნევროლოგია?

ბავშვთა ნევროლოგია სამედიცინო სპეციალობაა, რომელიც აფასებს და მკურნალობს ბავშვების ნერვული სისტემის ჯანმრთელობის პრობლემებს. ნევროლოგები ამოწმებენ ბავშვებში თავის ტვინის, ნერვებისა და ზურგის ტვინის სხვადასხვა დაავადების არსებობას. შეფასების შემდეგ შეიძლება გამოყენებულ იქნას სხვადასხვა მკურნალობა, როგორიცაა მედიკამენტური თერაპია, ფიზიოთერაპია, მეტყველების თერაპია და სპეციალური საგანმანათლებლო პროგრამები.

ბავშვის სხვა დაავადებებმა შეიძლება გავლენა მოახდინოს ნერვული სისტემის განვითარებასა და ფუნქციაზე. მაგალითად, ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქციის თანდაყოლილმა დარღვევამ შეიძლება გონებრივი ჩამორჩენა გამოიწვიოს, ხოლო გულის დაავადების მქონე ჩვილს შეიძლება ინსულტი განუვითარდეს. ბავშვებში ასევე ხშირია გადაუდებელი ნევროლოგიური მდგომარეობები. კომა, ინსულტი და კრუნჩხვები ყველაზე ხშირ გადაუდებელ მდგომარეობებს შორისაა. ამ ნევროლოგიურმა პრობლემებმა შეიძლება მუდმივი დაზიანება დატოვოს და სიკვდილითაც კი დასრულდეს. ნევროლოგიური დაავადებები მხოლოდ დაავადებულ ბავშვებს არ ეხება. ეს მდგომარეობები, რომლებიც მკურნალობას, რეაბილიტაციასა და მოვლას საჭიროებს, მეორადად ბავშვების ოჯახებსა და ახლო გარემოცვაზეც მოქმედებს. გარდა ამისა, ამ ბავშვების საზოგადოებრივ წარმოებაში მონაწილეობის შეუძლებლობა და რესურსების დიდი ნაწილის მუდმივად მოვლასა და მკურნალობაზე მიმართვა ნევროლოგიურ დაავადებებს საზოგადოებრივ პრობლემად აქცევს.

რა ნევროლოგიური დაავადებები გვხვდება ბავშვებში?

ბავშვთა ნევროლოგიური დაავადებები ძალიან მრავალფეროვანია და შეიძლება გამოწვეული იყოს გენეტიკური, თანდაყოლილი, განვითარებასთან დაკავშირებული, ინფექციური, ანთებითი, ტრავმული ან მეტაბოლური მიზეზებით. ბავშვებში შეიძლება გვხვდებოდეს შემდეგი ნევროლოგიური დაავადებები:

• აუტისტური სპექტრის აშლილობა,

• ყურადღების დეფიციტისა და ჰიპერაქტიურობის აშლილობა (ADHD),

• დისპრაქსია,

• სწავლის დარღვევები,

• ეპილეფსია,

• ფებრილური კრუნჩხვები,

• ლენოქს-გასტოს სინდრომი,

• ცერებრული დამბლა,

• დისტონია,

• ჰანტინგტონის დაავადება,

• მენინგიტი,

• ენცეფალიტი,

• გაფანტული სკლეროზი (MS),

• ტურეტის სინდრომი,

• რეტის სინდრომი,

• ანგელმანის სინდრომი.

რა ნევროლოგიური დაავადებები გვხვდება ბავშვებში?

ბავშვთა ნევროლოგიური დაავადებები ძალიან მრავალფეროვანია და შეიძლება გამოწვეული იყოს გენეტიკური, თანდაყოლილი, განვითარებასთან დაკავშირებული, ინფექციური, ანთებითი, ტრავმული ან მეტაბოლური მიზეზებით. ბავშვებში შეიძლება გვხვდებოდეს შემდეგი ნევროლოგიური დაავადებები:

• აუტისტური სპექტრის აშლილობა,

• ყურადღების დეფიციტისა და ჰიპერაქტიურობის აშლილობა (ADHD),

• დისპრაქსია,

• სწავლის დარღვევები,

• ეპილეფსია,

• ფებრილური კრუნჩხვები,

• ლენოქს-გასტოს სინდრომი,

• ცერებრული დამბლა,

• დისტონია,

• ჰანტინგტონის დაავადება,

• მენინგიტი,

• ენცეფალიტი,

• გაფანტული სკლეროზი (MS),

• ტურეტის სინდრომი,

• რეტის სინდრომი,

• ანგელმანის სინდრომი.

რა სიმპტომები აქვს ბავშვთა ნევროლოგიურ დაავადებებს?

ბავშვებში მრავალი ნევროლოგიური დაავადება გვხვდება. თითოეულ მათგანს შეიძლება ჰქონდეს ერთმანეთისგან ძალიან განსხვავებული ან მსგავსი სიმპტომები. ასევე სიმპტომების სიმძიმე შეიძლება გაიზარდოს ან შემცირდეს დაავადების პროგრესირების ხარისხის მიხედვით. მაგალითად, ეპილეფსიის ძირითადი სიმპტომი გულყრაა. ბავშვებში ეპილეფსიური გულყრის სიმპტომები შეიძლება ასე ჩამოვთვალოთ:

• გულის წასვლა,

• აჩქარებული სუნთქვა,

• აჩქარებული გულისცემა (ტაქიკარდია),

• კუნთების უკონტროლო მოძრაობა,

• განმეორებითი მოძრაობები,

• ლაპარაკის უუნარობა.

ვინაიდან გულყრები სხვადასხვა პაციენტთან განსხვავდება, ზოგიერთი სიმპტომი შეიძლება ყველა პაციენტს არ ჰქონდეს. ასევე გულყრის შემდეგ ბავშვი შეიძლება დაღლილად გრძნობდეს თავს ან იყოს დაბნეული, რადგან ვერ ხვდება, რომ გულყრა ჰქონდა. ცერებრული დამბლის დროს, რომელიც ასევე ხშირი დაავადებაა, შეიძლება აღინიშნოს ისეთი სიმპტომები, როგორიცაა თავის ზომის გადიდება ან შემცირება, გაღიზიანებადობა, განვითარების შეფერხება და კომუნიკაციის ნაკლოვანებები. ბავშვებში ხშირია ფებრილური კრუნჩხვები. ამ დროს ბავშვის მთელი სხეული კანკალებს და ის გონებას კარგავს.

აუტიზმი ნევროლოგიურ დაავადებებს მიეკუთვნება და მისი ნიშნები შეიძლება ჩვილობის ასაკიდანვე გამოვლინდეს. აუტიზმის მქონე ბავშვის ნიშნები შეიძლება იყოს:

• ბავშვი შეიძლება არ რეაგირებდეს, როცა მას სახელით მიმართავენ,

• ჩვილი 6 თვის ასაკში არ იღიმება და არ იყენებს სხვა მხიარულ გამომეტყველებას,

• ჩვილი 9 თვის ასაკში არ უღიმის მშობლებს ან სხვებს,

• ჩვილი 12 თვის ასაკში არ იყენებს მარცვლებს, როგორიცაა „ბა-ბა“, „და-და“,

• ჩვილი 12 თვის ასაკში არ აკეთებს ჟესტებს, მაგალითად, ხელის დაქნევას,

• ბავშვი 16 თვის ასაკში ვერც ერთ სიტყვას ვერ ამბობს.

განვითარების პროცესში ამ ნიშნების გარდა, აუტიზმის მქონე ბავშვის ქცევაც განსხვავებულია. თამაშისას მათ შეიძლება სათამაშოები რიგში ჩაალაგონ და ერთი სათამაშოთი ყოველთვის ერთნაირად ითამაშონ. ხმამაღალი ხმების არ მოწონება, საკვებთან დაკავშირებით ძალიან ამრჩევლობა და იმ საგნების ლოკვა, რომლებიც არ უნდა ილოკებოდეს, აუტიზმის მქონე ბავშვის მახასიათებლებს შორისაა.

როგორ ისმება ბავშვთა ნევროლოგიური დაავადებების დიაგნოზი?

ბავშვთა ნევროლოგიური დაავადებების დიაგნოსტიკა მრავალი დიაგნოსტიკური მეთოდით შეიძლება. როცა ბავშვს სიმპტომებით სპეციალისტ ექიმთან მიიყვანთ, პირველ რიგში ტარდება ფიზიკური გასინჯვა. შემდეგ შეიძლება საჭირო გახდეს შემდეგი კვლევები:

• MRI: შესაძლებელია თავის ტვინში მომხდარი ცვლილებების დანახვა. თითოეული დაავადება თავის ტვინზე თავისებურად მოქმედებს.

• სისხლის ანალიზები: შეიძლება ჩატარდეს, რათა ბავშვის სიმპტომები სხვა დაავადებებში არ აგვერიოს.

• EEG: იზომება თავის ტვინის ელექტრული აქტივობა.

• ნევროლოგიური გასინჯვა: ამ გასინჯვით შესაძლებელია შეფასდეს ისეთი ფაქტორები, როგორიცაა ბავშვის კუნთების ძალა, გარე გამღიზიანებლებზე რეაქცია და ყურადღება.

• ლუმბალური პუნქცია: შეიძლება გამოყენებულ იქნას მენინგიტის დიაგნოსტიკაში.

კვლევები დაავადების მიხედვით ტარდება. ამიტომ შეიძლება ზემოთ ჩამოთვლილი ყველა კვლევის ჩატარება საჭირო არ იყოს ან ჩატარდეს სხვა კვლევა. თქვენი ექიმი უზრუნველყოფს თქვენი ბავშვისთვის შესაფერისი კვლევების ჩატარებას.

როგორ მკურნალობენ ბავშვთა ნევროლოგიურ დაავადებებს?

ბავშვებში ზოგიერთი ნევროლოგიური დაავადება იკურნება, ზოგის დროს კი მხოლოდ სიმპტომების შემსუბუქებას ცდილობენ. მაგალითად, ცერებრულ დამბლასა და აუტიზმს განკურნება არ აქვს. თუმცა მედიკამენტების, თერაპიისა და ოპერაციების გამოყენებით შესაძლებელია სიმპტომების სიხშირის შემცირება. შეიძლება დაინიშნოს მედიკამენტები გულყრების თავიდან ასაცილებლად. ცერებრული დამბლის დროს ოპერაციები კუნთების სპაზმების თავიდან ასაცილებლად კეთდება. თერაპია მკურნალობის მეთოდია, რომელიც გამოიყენება კომუნიკაციის სირთულეების მქონე ბავშვებთან. სხვა ნევროლოგიური დაავადებების დროს შეიძლება გამოყენებულ იქნას ფიზიოთერაპია, ჟანგბადით მხარდაჭერა და სიცხის დამწევი მედიკამენტები.

ხშირად დასმული კითხვები ბავშვთა ნევროლოგიის შესახებ

ბავშვთა ნევროლოგიის საქმიანობის სფეროები

• რისკის ჯგუფის ჩვილების ნევროლოგიური მეთვალყურეობა (ყველა დღენაკლული ჩვილი და ჩვილები, რომლებსაც დაბადებისას ან ახალშობილობის პერიოდში ჰქონდათ თავის ტვინზე შესაძლო გავლენის მქონე სხვადასხვა პრობლემა)

• განვითარების ეტაპების ჩამორჩენა (წვრილი და მსხვილი მოტორიკა, ენა და პიროვნულ-სოციალური სფეროები)

• დუნე ჩვილი (ჰიპოტონია)

• თავის ტკივილი (შაკიკის ტიპის, დაძაბულობის ტიპის, შერეული ტიპის და სხვ.), შაკიკის ვარიანტები

• თავბრუსხვევა (ვერტიგო)

• ფებრილური კრუნჩხვები, სუნთქვის შეკავების შეტევები, უსიცხო (აფებრილური) კრუნჩხვები, გულყრის მიმბაძველი მდგომარეობები

• ეპილეფსია

• ცერებრული დამბლა

• გონებრივი ჩამორჩენა და თანმხლები მდგომარეობები

• აუტიზმი – განვითარების პერვაზიული აშლილობების სპექტრი

• მეტყველებისა და ენის დარღვევები

• ძილის დარღვევები (ინსომნია, პარასომნია)

• თავის ტვინის თანდაყოლილი ან შეძენილი ანომალიების მქონე ბავშვები

• კუნთებისა და ნერვ-კუნთოვანი შეერთების დაავადებები

• პერიფერიული ნერვული სისტემის დაავადებები (მემკვიდრეობითი და შეძენილი ნეიროპათიები)

• მოძრაობის დარღვევები (ტრემორი, ტიკი, ქორეა, ათეტოზი, ბალიზმი)

• ნეირომეტაბოლური დაავადებები (თურქეთში ნათესავებს შორის ქორწინების გამო მეტაბოლური დაავადებები ხშირია; ყველაზე ხშირი ფენილკეტონურიაა)

• პროგრესირებადი ნეიროდეგენერაციული დაავადებები, რომლებსაც შეძენილი უნარების დაკარგვა ახლავს

• დისმორფული ნიშნების მქონე ნეიროგენეტიკური დაავადებები

• მიტოქონდრიული დაავადებები

• ნეიროკუტანური დაავადებები (ტუბეროზული სკლეროზი, ნეიროფიბრომატოზი, სტერჯ-ვებერის სინდრომი და სხვ.)