Pelvik organ sarkması yaşadığınızda, sakrokolpopeksi en etkili tedavi seçeneklerinden biri olarak öne çıkar. Özellikle robotik sakrokolpopeksi ameliyatı, rahim veya vajen sarkmasını düzeltmek için kullanılan modern bir cerrahi yöntemdir. Sakrokolpopeksi nedir sorusunun yanıtı oldukça basittir: Sarkmış organların özel bir meş kullanılarak kemiğe sabitlendiği ameliyattır. Bu yazıda, sakrokolpopeksi ameliyatının ne olduğunu, hangi durumlarda uygulandığını, robotik yöntemin avantajlarını ve ameliyat sonrası süreci detaylı şekilde öğreneceksiniz.
Sakrokolpopeksi Nedir ve Ne Demektir?
Sakrokolpopeksi Tanımı
Sakrokolpopeksi, vajinal dokuların sarkmış organları desteklemek amacıyla bel kemiğine (sakrum) bağlandığı bir cerrahi işlemdir. Ameliyat sırasında cerrah, özel bir sentetik meş kullanarak vajinanın üst kısmını veya rahmi kuyruk sokumu bölgesindeki sakrumun promontoryum noktasına sabitler. Bu meş, sarkmış organları destekler ve doğal anatomik konumlarına yakın bir pozisyonda tutar.
Ameliyat genellikle histerektomi geçirmiş kadınlarda vajinal kubbenin sarkmalarını düzeltmek için uygulanır. Ancak robotik sakrokolpopeksi, rahim almadan da sarkmaları düzeltebilir. Böylece rahminizi korumak istediğinizde bu yöntem size uygun bir seçenek sunar.
Pelvik Organ Sarkması ve Sakrokolpopeksi İlişkisi
Pelvik organ sarkması, pelvik taban kaslarının ve bağ dokularının zayıflaması sonucu rahim, mesane veya rektum gibi organların vajinaya doğru sarkması durumudur. Vajinal doğum, yaşlanma, menopoz, obezite, kronik öksürük veya kabızlık gibi faktörler bu destek yapılarını zayıflatır.
Sarkma yaşadığınızda vajinada sürüklenme veya dolgunluk hissi, mesaneyi veya bağırsakları boşaltmada zorluk, bel ağrısı gibi belirtiler ortaya çıkar. 10 kadından 1’inde rahim veya vajen sarkması için ameliyat gerekir. Bu durum yaşam kalitenizi etkilediği için tedavi şarttır.
Sakrokolpopeksi, apikal prolapsusun tedavisinde yıllardır altın standart kabul edilen bir yöntemdir. Açık cerrahi yöntemle yapıldığında başarı oranları %74-98.8 arasında değişirken, laparoskopik sakrokolpopeksi %92 civarında başarı oranına sahiptir. Robotik sakrokolpopeksi ise %97 gibi yüksek bir başarı oranı gösterir.
Geleneksel ve Robotik Sakrokolpopeksi Farkları
Geleneksel açık sakrokolpopeksi, karından büyük bir kesik gerektirir. Bu yöntem etkili olmasına rağmen yara yeri komplikasyonları, ameliyat sonrası ağrı ve uzun hastanede kalış süreleri gibi dezavantajları vardır.
Laparoskopik yöntem, karın bölgesine birkaç küçük kesik yaparak gerçekleştirilir. Bu kesiklerden cerrahi aletler ve kamera içeri sokulur. Ancak laparoskopinin en önemli zorlukları dikiş atma güçlüğü ve uzun öğrenme süresidir.
Robotik sakrokolpopeksi, 2005 yılından itibaren jinekolojide uygulanmaya başlanmıştır. Robotik sistem, cerrahlara önemli avantajlar sağlar. Cerrah, üç boyutlu görür ve istediğinde görüntüyü büyütebilir. Robotun kolları el bileğinin yaptığı bütün hareketleri yapabilir. Robotik cerrahi sistemler, pelvis gibi hareket alanı sınırlı bölgelerde yedi derecede hareket özgürlüğü sağlar. Ayrıca titreme filtrasyonu sayesinde daha hassas çalışma imkanı sunar.
Hangi Durumlarda Robotik Sakrokolpopeksi Ameliyatı Uygulanır?
Robotik sakrokolpopeksi ameliyatı, pelvik organlarınızın normal konumlarından kayarak vajina içine veya dışına sarktığı durumlarda uygulanır. Farklı organ sarkmalarına göre tedavi yaklaşımı değişir ve her durum kendine özgü belirtilerle ortaya çıkar.
Rahim Sarkması (Uterus Prolapsusu)
Rahminiz pelvik taban kaslarının zayıflaması nedeniyle vajina içine doğru sarktığında rahim sarkması oluşur. Vajinada sürüklenme hissi, bel ağrısı ve cinsel ilişkide rahatsızlık yaşarsınız. Robotik sakrokolpopeksi, rahim almadan da sarkmaları düzeltebilir. Bu durumda ameliyata sakrohisteropeksi denir ve rahminiz özel bir meş ile sakral kemiğe anatomik pozisyonunda asılır.
Sarkmanın şiddetine göre rahim alma ameliyatı da birlikte yapılabilir. Ancak rahminizi korumak istediğinizde robotik yöntem size bu imkanı sunar.
Mesane Sarkması (Sistosel)
Mesaneniz vajinanın ön duvarına doğru fıtıklaştığında sistosel oluşur. İdrar kaçırma, mesaneyi tam boşaltamama ve el yardımı ile bastırarak idrar yapma zorunluluğu yaşarsınız. Mesane tam boşalmadığı için sık idrara çıkma ve tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları da belirtiler arasındadır.
Robotik cerrahi, mesane sarkmasını düzeltirken hassas bir şekilde işlem yapma imkanı sunar. Cerrah robotik kolları kontrol ederek dikişlerin daha düzgün atılmasını sağlar.
Rektum Sarkması (Rektosel)
Rektumunuz vajinaya doğru bombeleştiğinde rektosel ortaya çıkar. Dışkılama sırasında zorlanma, anüs çevresinde dolgunluk hissi, tam boşalamama hissi ve vajinadan dışkının elle desteklenerek çıkarılma ihtiyacı yaşarsınız. Cinsel ilişki sırasında da rahatsızlık duyabilirsiniz.
İlerlemiş rektosel vakalarında meş kullanılarak rektumun desteklenmesi sağlanır. Bu teknik rektumun eski pozisyonuna döndürülmesini kolaylaştırır ve tekrarlama riskini azaltır. Benzer şekilde robotik yöntem, karmaşık vakalarda başarılı sonuçlar elde edilmesine yardımcı olur.
Vajen Güdüğü Sarkması
Rahim alınma ameliyatından sonra vajinanın tepesi vajina dışına doğru sarkabilir. İlerlemiş vakalarda vajina bir balon gibi ters dönerek dışarı çıkar. Sarkan vajina önde idrar torbasını arkada kalın barsağın son kısmını da aşağı çeker.
Robotik sakrokolpopeksi, vajinal kubbe prolapsusu tedavisinde başarı oranları %90’ın üstündedir. Ameliyatta vajinanın tepesinin düzeltilmesi yanında mutlaka idrar torbası ve rektum da düzeltilmelidir.
Ameliyat İçin Uygunluk Kriterleri
Robotik sakrokolpopeksi için uygun adaysınız eğer:
- Daha önce pelvik organ sarkması nedeniyle başarısız tedavi gördüyseniz
- Genç yaşta sarkma sorunu yaşıyor ve anatomik bütünlüğünüzü korumak istiyorsanız
- Menopoz sonrası ciddi sarkma ve yaşam kalitenizi etkileyen şikayetleriniz varsa
- Geleneksel cerrahiye uygun olmayıp daha az invaziv yöntem arıyorsanız
Ayrıca apikal prolapsus, enterosel veya birden fazla pelvik organın birleşik prolapsusu durumlarında da ameliyat uygulanır.
Robotik Sakrokolpopeksi Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Ameliyat Öncesi Hazırlık
Ameliyata hazırlık süreci, başarılı sonuçlar için önemlidir. Öncelikle kapsamlı bir değerlendirme yapılır ve kan tahlilleri, akciğer grafisi ve elektrokardiyografi çekilir. Anestezi uzmanı bu tetkikleri değerlendirerek operasyona engel bir durum olup olmadığını araştırır.
Ameliyattan önceki gece yarısından sonra hiçbir şey yememeniz ve içmemeniz gerekir. Ancak ameliyattan 2-3 saat öncesine kadar berrak sıvılara izin verilir. Gece barsak temizliği yapmanız istenebilir. Antikoagülan ilaç kullanıyorsanız, cerrahi öncesi bu ilaçlar kesilir ve düşük moleküler ağırlıklı heparin başlanır.
Ameliyat öncesinde cerrahi alan enfeksiyonu önlemek için antibiyotik uygulanır. İlaca karşı alerjiniz varsa mutlaka belirtmeniz gerekir.
Robotik Sistem ve Ameliyat Aşamaları
Genel anestezi uygulandıktan sonra, hastaya nazogastrik tüp ve idrar sondası takılır. Ardından doğum pozisyonuna benzer litotomi pozisyonu verilir. Kollarınız gövdenizin yanına kapalı şekilde yerleştirilir ve basınç noktaları yastıklarla desteklenir.
Cerrahi saha steril olarak temizlenip örtüldükten sonra, karın içerisi karbondioksit gazıyla şişirilir. Göbek deliğine yaklaşık 8mm’lik bir kesi yapılır ve kamera için trokar yerleştirilir. Daha sonra robotun kolları için karın bölgesine 4-5 küçük kesi daha açılır.
Bu aşamada size baş aşağı pozisyon verilir. Robot masaya oblik açıyla yaklaştırılır. Robotun kolları trokarlar içinden karnınızın içine yerleştirilir. Kollardan biri üç boyutlu yüksek çözünürlüklü kamera taşır. Diğer kollar ise 540 derece dönüş kabiliyetine sahip cerrahi aletleri taşır.
Cerrah, ameliyat odasındaki konsoldan bu aletleri kontrol eder. Mesane vajinanın ön duvarından, rektum ise arka duvarından dikkatle ayrılır[142].
Meş Yerleştirilmesi ve Tespit İşlemi
Vajinanın hem ön hem de arka duvarına cerrahi meş yerleştirilir[142]. Meş, prolen dikişlerle 6-8 noktadan vajen duvarına tespit edilir. Sakrum kemiğinin promontoryum bölgesi hazırlanır[142].
Meşin kuyruk kısmı, uygun gerginlikte promontoryuma sabitlenir[142]. Fazla gerginlik erozyon riskini arttıracağı için bu aşamada vajinal muayene yapılarak gerginlik ayarlanır. Meş promontoryuma 2 adet dikişle sabitlenir.
Sonrasında karın zarı yaprakları meşin üzerine kapatılır. Böylece bağırsakların mesh ile teması önlenir[122].
Ameliyat Süresi ve Anestezi
Robotik sakrokolpopeksi genel anestezi altında uygulanır[112]. Ameliyat süresi ortalama 2-6 saat arasında değişir. Bazı çalışmalarda ortalama süre 203 dakika olarak bulunmuştur. Ameliyat akışına göre süre uzayabilir.
İşlem tamamlandıktan sonra robot hastadan ayrılır ve trokarlar kanama kontrolü yapılarak çıkarılır.
Ameliyat Sonrası Süreç ve İyileşme
Hastanede Kalış Süresi
Ameliyattan sonra uyandığınızda mesanenizde bir kateter ve vajinada gazlı bez paketi bulunabilir. Elinizde veya kolunuzda damar kanalı (kanül) yer alır. İdrar sondası ameliyat sonrası 1. günde alınır ve ardından taburcu olabilirsiniz.
Hastanede kalış süreniz genellikle 1-2 gündür. Robotik yöntemle yapılan ameliyatlarda bu süre açık cerrahiye göre daha kısadır. Bazı durumlarda durumunuza göre serviste kalabilir veya tıbbi gereklilik varsa yoğun bakıma alınabilirsiniz.
İlk Günler ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
Ameliyattan sonraki ilk 6 saat boyunca ağızdan yemek verilmez ve damar yoluyla beslenirsiniz. Sonrasında hafif gıdalar ile beslenmeye başlarsınız. Kabızlığı önlemek için bol sıvı tüketin ve meyve-sebze içeren dengeli bir diyet uygulayın. Gerekirse laksatif ilaçlar verilebilir.
İlk 24 saat boyunca her altı saatte bir ibuprofen almanız ve reçeteli ağrı kesiciyi talimatlara göre kullanmanız istenir. Ağrı genellikle hafif ila orta şiddettedir ve ilaçlarla kontrol altına alınır.
Ameliyat sonrası sizden yürümeniz, derin nefes alıp vermeniz ve öksürmeniz istenir[193]. Erken mobilizasyon iyileşme sürecini hızlandırır. Ameliyat sonrası yatak istirahati artık önerilmemektedir.
Vajinal akıntı 6 haftaya kadar sürebilir ve renk ile miktar değişkenlik gösterir. Akıntı için tampon yerine hijyenik ped kullanın. Akıntı kanamaya dönüşürse veya rahatsız edici koku oluşursa doktorunuza başvurun.
Tam İyileşme Süreci
Tam iç iyileşme 6-8 hafta sürer. İlk hafta içinde iyileşmeyi fark etseniz de aktivite kısıtlamalarına uymanız gerekir. İyileşme süresi 4-6 hafta arasında değişir.
Bu dönemde dikkat etmeniz gereken kısıtlamalar:
- 6-8 hafta boyunca 5-10 pound (yaklaşık 2-5 kg) üzerinde ağırlık kaldırmayın, çekmeyin veya itmeyin
- 8 hafta boyunca cinsel ilişkiden ve tampon kullanımından kaçının
- 4-6 hafta yüzmeyin veya suda kalmayın
- Elektrikli süpürge kullanmayın, ağır kapıları itmeyin
- 2-4 hafta araba kullanmayın
İş türünüze bağlı olarak 4-6 hafta sonra işe dönebilirsiniz. Normal günlük aktivitelere kısa sürede dönüş sağlanır. Araç kullanmaya başlamadan önce fren yapma alıştırması yapın.
Kontrol Muayeneleri
Ameliyattan yaklaşık 6-8 hafta sonra kontrol randevunuz olur. Aşağıdaki durumları yaşarsanız derhal doktorunuza başvurun:
- 37.8°C üzerinde ateş
- Ağır vajinal kanama
- İdrar tutma sorunu
Herhangi farklı gördüğünüz veya sizi rahatsız eden bir durumda randevu tarihinden önce polikliniğe başvurabilirsiniz.
Robotik Sakrokolpopeksi Ameliyatının Avantajları ve Riskleri
Robotik Yöntemin Üstünlükleri
Robotik sakrokolpopeksi ameliyatı size birçok teknik ve klinik avantaj sunar. Cerrah üç boyutlu görüntü ile çalışır ve istediğinde görüntüyü büyütebilir. Robotik kollar yedi serbestlik derecesine sahiptir ve el bileğinin tüm hareketlerini yapabilir. Tremor filtrasyonu sayesinde cerrahın el titrememeleri otomatik olarak süzülür ve daha hassas işlemler yapılır.
Açık cerrahiye göre daha az kan kaybı yaşarsınız. Hastanede kalış süreniz kısalır ve iyileşme süreci hızlanır. Karın bölgesinde sadece 5 adet 8 milimetrelik küçük kesilerle ameliyat tamamlanır. Bu kesiler kozmetik açıdan önemli bir avantaj sağlar. Ameliyat sonrası ağrınız daha az olur ve komplikasyon riski düşer.
Cerrah için de avantajlar vardır. Pelvisin daha iyi görüntülenmesi sağlanır. Kolay ve doğru planda diseksiyon yapılır. Dikişler ve meş yönetimi kolaylaşır. Öğrenme eğrisi geleneksel laparoskopiye göre daha kısadır.
Laparoskopik Sakrokolpopeksi ile Karşılaştırma
İki randomize kontrollü çalışmada robotik ve laparoskopik yöntemler karşılaştırılmıştır. Ameliyat süresi, ameliyat sonrası ağrı ve maliyet robot grubunda anlamlı olarak daha fazla bulunmuştur. Buna rağmen ameliyattan 6 ay ila 1 yıl sonra her iki grubun benzer anatomik ve fonksiyonel sonuçları olduğu görülmüştür.
Abdominal yaklaşımla karşılaştırıldığında robotik yöntemde daha uzun ameliyat süreleri bulunmuştur. Öte yandan hastanede yatış süresi ve kan kaybı robot grubunda daha az olmuştur. Benzer şekilde bir metaanalizde robotik cerrahinin güvenilir, etkili ve uygulanabilir olduğu sonucuna varılmıştır.
Maliyet açısından robotik yöntem daha pahalıdır. Bir çalışmada robotik ameliyat maliyeti 8508 dolar, laparoskopik 7553 dolar ve abdominal 5792 dolar olarak bulunmuştur. Ortalama ameliyat süresi robotik grupta 328 dakika, laparoskopik grupta 269 dakika ve açık cerrahide 170 dakika olarak kaydedilmiştir.
Olası Riskler ve Komplikasyonlar
Robotik sakrokolpopeksi ameliyatının kendine özgü riskleri bulunur. Sakral damarların hasar görmesi yaşamı tehdit edebilecek kanamalara neden olabilir. Mesane, rektum ve bağırsaklar gibi yakındaki organlarda hasar oluşabilir. Bir çalışmada mesane yaralanması görülmüş ve primer onarım yapılarak ameliyat tamamlanmıştır.
Meş ile ilgili sorunlar ortaya çıkabilir. Uzun süreli takipte meş erozyonu olasılığı %9,9 olarak bildirilmiştir. Meşin vajinal veya rektal duvarlardan dışarı çıkması görülebilir. Bir çalışmada erozyon oranı %2,5 bulunmuştur. Ayrıca meş enfeksiyonu gelişebilir.
İdrar sorunları mesaneyi tamamen boşaltmada zorluk içerir. Bağırsak sorunları geçici ileustan daha kalıcı kabızlığa kadar değişir. Üreter yaralanmaları da olası komplikasyonlar arasındadır. Genel komplikasyon oranları incelendiğinde ameliyat sırasında komplikasyon %4,6, ameliyat çevresi dönemde %7,1 olarak rapor edilmiştir.
Başarı Oranları
Robotik sakrokolpopeksi ameliyatının başarı oranları oldukça yüksektir. Açık teknikle benzer kür oranlarına sahiptir ve bu oran %95-100 arasındadır. Yakın zamanda bildirilen uzun dönem başarı oranları %85-90 düzeyindedir. Bir derlemede 350 hasta 13,5 ay takip edilmiş ve başarı oranı %97 bulunmuştur.
Sarkmanın kalıcı olarak düzeltilme ihtimali %85 ile 100 arasında değişir. Hastalar yaşam kalitelerinde önemli iyileşme bildirirler. Cinsel fonksiyonlar başarılı şekilde düzelir. Üriner, bağırsak ve pelvik bulgular iyileşir. Konversiyon oranı yani açık ameliyata geçiş oranı %3,4 gibi düşük bir seviyededir.
Sıkça Sorulan Sorular
Ameliyat ağrılı mı?
Robotik sakrokolpopeksi ameliyatı sonrasında ağrı hissetmezsiniz. Karın bölgesinde küçük kesiler yapıldığı için açık ameliyata göre çok daha az rahatsızlık yaşarsınız. Hastanede kalış döneminde ve taburcu olduktan sonra az oranda ağrı kesici kullanmanız yeterli olur. Genellikle ameliyat sonrası ikinci günde evinize gidebilirsiniz. İlk hafta hafif karın ağrısı ve şişkinlik görülebilir ancak bunlar kısa sürede geçer.
Rahim korunur mu yoksa alınır mı?
Rahminizi korumak istediğinizde robotik sakrokolpopeksi ile rahim almadan ameliyat yapılabilir. Özellikle gelecekte çocuk sahibi olmak istiyorsanız veya rahminizi korumak istiyorsanız süspansiyon ameliyatları size uygun bir seçenek sunar. Bu durumda ameliyata sakrohisteropeksi adı verilir ve rahminiz meş kullanılarak yukarı asılır. Ancak bazı durumlarda rahim alınması da önerilir. Kararı durumunuza göre doktorunuzla birlikte verirsiniz.
Ameliyat sonrası sarkma tekrar eder mi?
Başarı oranı yüksek olsa da bazı durumlarda düşük bir oranda tekrarlama riski vardır. Risk faktörleri devam ederse sarkma geri gelebilir. Kilo alımı, kronik kabızlık, sürekli öksürük ve ağır kaldırma bu faktörler arasındadır. Sistosel gibi mesane sarkması tedavisinin ardından uzun zaman sonra bile nüksetme görülebilir. Bu nedenle kabızlık ve öksürük kontrolü yapmanız, kilonuzu korumanız ve ağır kaldırmadan kaçınmanız önemlidir. Düzenli kontrol muayenelerinize gitmeniz tekrarlama riskini azaltır.
Özel sigorta ameliyatı karşılar mı?
Özel sağlık sigortası pelvik organ sarkması ameliyatını tıbbi zorunluluk olarak değerlendirir. Sarkma yaşam kalitenizi ciddi şekilde etkilediği için tedavi giderleri kapsam dahilindedir. Tamamlayıcı sağlık sigortası ise SGK ile entegre çalışır. Ameliyatın SGK kapsamında olması gerekir. Sağlık Uygulama Tebliği kodu olan hastalıkların ameliyatı sigorta kapsamında yer alır. Poliçeniz başlamadan önce var olan bir hastalık değilse ameliyat giderleri limitsiz karşılanır. Detaylı bilgi için sigorta şirketinizle iletişime geçin.
Özetle Robotik Sakrokolpopeksi
Pelvik organ sarkması yaşam kalitenizi olumsuz etkilese de robotik sakrokolpopeksi ile bu sorunu başarıyla çözebilirsiniz. Ameliyatın %90’ın üzerindeki başarı oranı, küçük kesiler ve hızlı iyileşme süreci sizin için önemli avantajlar sunar. Genel olarak hastanede sadece 1-2 gün kalır ve 4-6 hafta içinde normal hayatınıza dönersiniz.
Sarkma belirtileri yaşıyorsanız doktorunuzla görüşerek robotik yöntemin size uygun olup olmadığını değerlendirin. Ameliyat sonrası kilo kontrolü, kabızlıktan kaçınma ve ağır kaldırmama gibi önerilere uyarak uzun dönem başarı şansınızı artırabilirsiniz.
Robotik sakrokolpopeksi, pelvik organ sarkması tedavisinde etkili bir yöntemdir. Rahim ve vajen sarkmalarını düzeltir, hızlı iyileşme ve yüksek başarı oranı sunar.