Што е тироидна жлезда?
Тироидната жлезда е орган во форма на пеперутка кој се наоѓа во предниот дел на вратот, веднаш под ’рскавицата наречена адамово јаболко. Тежи околу 20 грама. Лачи хормони кои се од витално значење за нашето тело.
Кои се функциите на тироидната жлезда?
Тироидната жлезда ги лачи хормоните Т3-Т4. Овие хормони влегуваат во крвотокот и го регулираат нашиот метаболизам, контролирајќи ја неговата брзина. Влијае на функциите кои се однесуваат на многу различни системи во различни органи и ткива на телото, како што се срцевиот ритам, нивото на холестерол, тежината, менталната состојба и менструалниот циклус. Различни заболувања на тироидната жлезда се забележани кај приближно 30-40% од популацијата. Инциденцата на болести на тироидната жлезда е поголема кај жените.
Кои се вообичаените болести на тироидната жлезда?
- Гушавост (Струма)
- Тироидитис
- Канцер на тироидна жлезда
- Што е гушавост?
- Гушавоста настанува како резултат на зголемување на тироидната жлезда поради различни причини. Обично, овие зголемувања се во форма на развој на јазли (нодули) во тироидната жлезда. Тие можат да бидат поединечни или повеќекратни. Можат да бидат во форма на цисти кои содржат течност. Кај дифузната гушавост, тироидната жлезда е зголемена во целина. Иако се многу чести, во голем процент се бенигни. Јазлите можат да бидат со милиметарски димензии или да достигнат големи димензии кои го покриваат целиот врат. Јазлите на тироидната жлезда мора да се испитаат.
- Кои се симптомите?
- Во голем дел се асимптоматски. Сепак, тие можат да се појават како зголемена маса во предниот дел на вратот. Како што се зголемува големината, тие можат да предизвикаат поплаки за отежнато дишење, тешкотии при голтање и засипнатост. Хиперактивните јазли кои лачат премногу тироидни хормони во крвта се манифестираат со зголемен срцев ритам, нервоза, губење на тежината, треперење на рацете и потење,
- несоница и дијареја. Симптомите на хипотироидизам се забавен срцев ритам, зголемување на телесната тежина, запек, депресија, замор во телото, кршливост и паѓање на косата, сува кожа, заборавеност и менструални неправилности.
- Што е хипертироидизам?
- Состојбата во која тироидната жлезда лачи повеќе хормони отколку што е потребно се нарекува хипертироидизам (токсична гушавост). Токсичната гушавост може да биде со или без јазли. Токсичната гушавост без јазли се нарекува и Базедов-Гравесова болест.
Хипертироидизам
Симптоми на хипертироидизам (токсична гушавост);
- Палпитации (забрзано чукање на срцето),
- Треперење на рацете и телото,
- Нагло губење на тежината,
- Паѓање на косата,
- Чешање,
- Чувство на исполнетост во грлото,
- Прекумерно јадење и пиење вода поради зголемен апетит,
- Прекумерно потење,
- Брзо заморување,
- Нервозата се вообичаени поплаки.
Некои пациенти се жалат на гадење, дијареја, повраќање и многу чести движења на дебелото црево. Сите овие може да не бидат присутни во исто време. Некои од овие поплаки се во преден план, додека други може да се изразат само преку испитување на лекарот. Кај некои пациенти со гушавост без јазли, можно е зголемување на очите и нивно испакнување нанапред. При преглед на пациентите, се забележува дека отчукувањата на срцето се многу зголемени, дишењето е забрзано, рацете треперат и дланките се потни.
Третман на хипотироидизам
По потврдувањето на дијагнозата како резултат на крвните тестови, можно е да се постигне многу брзо подобрување со давање на тироидниот хормон кој недостасува. Овие пациенти мора да користат лекови во текот на целиот живот. Не постои стандардна доза на тироиден хормон што се користи во третманот. Поради оваа причина, вистинската и правилна доза за одржување треба да се најде со мерења и следење на секој пациент.
Како да препознаете јазол на тироидната жлезда?
Тироидната жлезда се контролира пред огледало. За ова, треба да се провери дали има проширување или оток во предниот дел на вратот, веднаш под адамовото јаболко. Тироидната жлезда се наоѓа во овој регион. Овие проверки треба да се прават со наведнување на главата наназад. Доколку во овој регион се забележи проширување или оток, треба да се консултира лекар.
Што треба да се направи за дијагноза на јазол на тироидната жлезда?
Доколку во вашата тироидна жлезда е откриен јазол, треба да бидете следени и лекувани од ендокринолог или ендокрин хирург. Вашиот лекар ќе земе детални информации за вашите фактори на ризик, ќе ве прегледа и ќе ги побара потребните тестови. Првите тестови кои ќе бидат побарани се нивото на тироидните хормони во крвта и ултрасонографија на тироидната жлезда. Кај повеќето пациенти се прави и биопсија со тенка игла за да се земат примероци од клетки од јазлите во тироидната жлезда. Оваа процедура се нарекува аспирациона биопсија со тенка игла на тироидната жлезда. Често се изведува под ултрасонографија и во присуство на патолог. Друг метод кој често се користи кај тироидните јазли е сцинтиграфија на тироидната жлезда. Со овој дијагностички метод може да се добијат информации за тоа дали тироидните јазли работат многу (топол јазол) или малку (ладен јазол).
Третман на тироидни јазли
Третманот на тироидните јазли зависи од карактеристиките на јазолот. Доколку аспирационата биопсија со тенка игла покаже дека се бенигни, малите јазли кои не покажуваат тенденција за раст можат да се следат. Понекогаш може да се претпочита хормонска терапија со цел да се спречи растот на јазлите или да се намалат. Доколку јазлите имаат тенденција за раст на ултразвучните прегледи, биопсиите со игла треба да се повторат. Пациентите кај кои се забележани сомнителни клетки како резултат на биопсија со игла се оперираат. Дополнително, операцијата се претпочита и кај пациенти кои доживуваат отежнато дишење и тешкотии при голтање како резултат на притисокот што се чувствува врз душникот и хранопроводникот.
Дали операциите на тироидната жлезда се ризични? Дали останува лузна во областа на операцијата?
Како и во многу гранки на хирургијата, денес во хирургијата на тироидната жлезда во преден план се минимално инвазивните техники (кои предизвикуваат помала штета). Со развојот на технологијата, операцијата на тироидната жлезда се изведува со помош на уреди кои ги затвораат садовите без потреба од шиење или врзување.
Во соодветни случаи, операцијата може да се изврши преку многу мал засек. Оваа напредна технологија користи високофреквентна ултразвучна енергија за да ги елиминира водородните врски во протеините во ткивото.
Крвните садови се затвораат на релативно ниска температура (80°C) со помалку термички оштетувања. Се обезбедува заштита на нервите кои одат до гласните жици и паратироидните органи кои го одржуваат балансот на калциум во телото, а кои можат да се повредат при операција на тироидната жлезда, во средина со помало крварење и со релативно помала топлина.
Студиите покажаа дека со овој метод времето на операција е скратено во споредба со класичниот метод. Дополнително, бидејќи операцијата на тироидната жлезда може да се заврши со помало крварење, потребата на пациентот од лекови против болки по операцијата може да биде многу помала. Избегнувањето на широк засек на кожата природно помага за поестетски изглед и побрзо закрепнување.
Пациентите често остануваат во болница една ноќ по операцијата и се испраќаат дома следниот ден. По операцијата нема потреба од ограничување на гласот. Тие можат да се вратат во својот нормален живот за кратко време. Бидејќи засекот е затворен со естетски метод, нема потреба од отстранување на конци.
Кој е под ризик?
- Лица со семејна историја на болести на тироидната жлезда како гушавост, тироидни јазли, канцер на тироидна жлезда и тироидитис,
- Лица кои претходно биле оперирани поради јазли на тироидната жлезда,
- Пушачи,
- Жени во менопауза,
- Лицата кои примаат радиотерапија за главата и вратот треба редовно да ги прават своите контроли и следења.
