Çfarë është Sindroma Pika? Simptomat, Shkaqet dhe Metodat e Trajtimit

Sindroma Pika

Sindroma Pika, e cila shihet sot veçanërisht tek fëmijët dhe disa grupe të veçanta pacientësh, tërheq vëmendjen me sjelljet e pazakonta të të ngrënit. Ky sindrom, i përkufizuar si prirja e një personi për të ngrënë substanca pa vlerë ushqyese, nuk është thjesht një zakon, por një gjendje psikiatrike që mund të çojë në probleme serioze shëndetësore. Rreziku i sindromës Pika, megjithëse shpesh nënvlerësohet, mund të krijojë efekte negative të rëndësishme mbi shëndetin fizik dhe mendor.

Çfarë është Sindroma Pika?

Sindroma Pika është një çrregullim psikologjik dhe psikiatrik i përkufizuar nga sjellja e një personi për të ngrënë rregullisht dhe vazhdimisht substanca pa vlerë ushqyese. Këto substanca mund të jenë artikuj që normalisht nuk duhet të hahen, si dheu, balta, flokët, letra, sapuni, akulli, boja, llaku i flokëve, gozhdët, hiri, copat e pëlhurës. Nuk ka të dhëna të sakta për përqindjen e shfaqjes së sindromës Pika në shoqëri. Megjithatë, disa studime kanë treguar norma deri në 15% për shfaqjen e sindromës Pika tek fëmijët mbi 2 vjeç dhe gratë shtatzëna. Mendohet se është më e zakonshme veçanërisht në vendet në zhvillim.

Sindroma Pika e merr emrin nga zogu legjendar “Pica pica” që ha gjithçka. Sindroma Pika mund të shihet tek gratë shtatzëna dhe individët me aftësi të kufizuara mendore, si dhe tek të rriturit me disa çrregullime mendore. Veçanërisht tek fëmijët 6-vjeçarë, sindroma Pika është një gjendje që duhet të vërehet nga pikëpamja zhvillimore. Për fëmijët nën 2 vjeç, futja e çdo gjëje në gojë është një pjesë normale e zhvillimit. Mbi këtë moshë, diagnoza vendoset nëse sjellja vazhdon për një periudhë të caktuar. Pika nuk është një sëmundje më vete, por zakonisht shfaqet si simptomë e një problemi tjetër fizik ose mendor. Ndërsa ndonjëherë mund të zhvillohet për shkak të mangësive ushqyese si anemia nga mungesa e hekurit, në raste të tjera lidhet me gjendje si çrregullimi obsesiv-kompulsiv, autizmi ose prapambetja mendore.

Cilat janë Simptomat e Sindromës Pika?

Simptoma kryesore e sindromës Pika është sjellja e ngrënies së rregullt të substancave pa vlerë ushqyese. Simptomat e sindromës Pika ndryshojnë sipas grupmoshës dhe llojit të substancave të konsumuara.

Simptomat e sindromës Pika tek fëmijët përfshijnë sjelljen e ngrënies së dheut, rërës, bojës, letrës, copave të pëlhurës, flokëve dhe pjesëve të lodrave. Fëmijët zakonisht i hanë këto substanca fshehurazi dhe nuk mund t'i shpjegojnë sjelljet e tyre kur kapen. Prindërit mund të vërejnë shije të çuditshme në gojën e fëmijës, ndryshime në erën e frymëmarrjes ose mbetje të substancave që nuk duhet të hahen në jashtëqitje.

Tek të rriturit, sindroma Pika shpesh kufizohet në substanca më specifike. Tek gratë me sindromën Pika gjatë shtatzënisë, mund të shihet dëshira për të ngrënë niseshte, akull, dhe ose detergjent. Tek të rriturit me aftësi të kufizuara mendore, ngrënia e pjesëve metalike, objekteve plastike ose bishtave të cigareve janë situata të hasura shpesh.

Simptomat fizike shfaqen në varësi të llojit të substancave të ngrëna. Në rastin e ngrënies së dheut, mund të zhvillohet anemia nga mungesa e hekurit, helmimi nga plumbi ose infeksionet parazitare. Konsumi i niseshtesë mund të shkaktojë çrregullime të sheqerit në gjak, ndërsa ngrënia e akullit mund të shkaktojë dëmtime të dhëmbëve.

Simptomat gastrointestinale janë të shpeshta. Mund të përjetohen dhimbje stomaku, të përziera, të vjella, diarre ose kapsllëk. Grumbullimi i substancave të ngrëna në zorrë mund të krijojë bllokim dhe kjo gjendje mund të kërkojë ndërhyrje kirurgjikale urgjente.

Simptomat e sjelljes përfshijnë ndryshime në sjelljen e të ngrënit, mungesë dëshire për ushqime normale, sjellje të fshehta të të ngrënit dhe prirje për të fshehur substancat që nuk duhet të hahen. Disa pacientë përpiqen t'i fshehin substancat që hanë dhe mund të gënjejnë për këtë.

Vërehen edhe simptoma sociale. Personi mund ta ketë të vështirë të kontrollojë sjelljen e të ngrënit në mjedise sociale, gjë që shkakton turp dhe izolim. Veçanërisht tek fëmijët, mund të shihet rënie në performancën shkollore dhe probleme në marrëdhëniet me miqtë.

Si ndodh Sindroma Pika?

Edhe pse shkaku i saktë i sindromës Pika nuk dihet plotësisht, mendohet se shumë faktorë të ndryshëm kontribuojnë në këtë gjendje. Këta faktorë mund të jenë biologjikë, psikologjikë dhe mjedisorë. Shkaqet e sindromës Pika janë:

Mangësitë ushqyese: Një nga shkaqet më të shpeshta është mungesa e hekurit, zinkut dhe disa vitaminave. Veçanërisht tek individët me mungesë hekuri, dëshira për të ngrënë dhe ose baltë është e zakonshme. Trupi përpiqet instinktivisht të kompensojë mineralin që mungon.

Çrregullimet zhvillimore: Gjendjet neurozhvillimore si çrregullimi i spektrit të autizmit, prapambetja mendore, çrregullimi i hiperaktivitetit me deficit vëmendjeje rrisin rrezikun e sindromës Pika. Tek këta individë, kërkimi i ndijimeve dhe sjelljet e pazakonta shihen më shpesh.

Faktorët psikologjikë: Sjellja Pika mund të zhvillohet tek individët që janë nën trauma, neglizhencë, abuzim ose stres të tepërt. Në disa raste, kjo sjellje e të ngrënit mund të zhvillohet si një lloj mekanizmi përballues.

Ndikimet kulturore dhe sociale: Në disa kultura, sjellja e ngrënies së dheut ose baltës shihet tradicionalisht dhe mund të jetë e vështirë që kjo të perceptohet si Pika. Tek fëmijët që marrin si model këtë sjellje në familje, mund të zhvillohen zakone të ngjashme.

Shtatzënia: Sindroma Pika tek gratë shtatzëna mund të zhvillohet veçanërisht në tremujorin e parë për shkak të mungesës së hekurit. Kjo gjendje mund të jetë e përkohshme, por duhet të merret patjetër nën kontroll.

Si vendoset diagnoza e Sindromës Pika?

Diagnoza e sindromës Pika zakonisht vendoset përmes vëzhgimit të sjelljes, historisë së pacientit dhe vlerësimit klinik. Në procesin e diagnozës mund të përfshihen specialistë si psikiatri, psikiatri i fëmijëve ose neurologu. Hapat e përdorur në diagnozë janë:

Kohëzgjatja dhe ashpërsia e sjelljes: Sipas kritereve të DSM-5, duhet të plotësohen kushte të caktuara për të vendosur diagnozën. Konsumi i rregullt i substancave pa vlerë ushqyese për të paktën një muaj, fakti që kjo sjellje nuk është e përshtatshme për nivelin zhvillimor të personit dhe se sjellja nuk është një praktikë e mbështetur kulturalisht, janë kriteret bazë.

Marrja e historisë së detajuar: Procesi i marrjes së historisë së detajuar përfshin pyetjen e detajuar të pacientit dhe familjes së tij. Hetohet se cilat substanca hahen, sa shpesh, kur ka filluar sjellja, faktorët nxitës dhe simptomat shoqëruese. Vlerësohen gjithashtu historia familjare, gjendja sociale dhe zakonet e të ngrënit.

Ekzaminimi fizik: Ekzaminimi fizik është i rëndësishëm për të zbuluar komplikacionet serioze. Bëhet ekzaminimi i gojës, dhëmbëve dhe barkut. Vlerësohet gjendja ushqyese, gjatësia, pesha dhe zhvillimi i përgjithshëm. Hetohen simptomat e helmimit dhe problemet e sistemit gastrointestinal.

Testet laboratorike: Testet laboratorike janë të nevojshme për të mbështetur diagnozën dhe për të zbuluar komplikacionet. Maten numërimi i plotë i gjakut, nivelet e hekurit, ferritinës, zinkut dhe magnezit. Nëse ka dyshim për helmim nga plumbi, kontrollohet niveli i plumbit në gjak. Bëhen testet e funksionit të mëlçisë dhe veshkave. Në rastet e nevojshme, mund të hetohen çrregullimet e përthithjes me origjinë nga sistemi i tretjes përmes testit të jashtëqitjes. Përveç kësaj, problemet strukturore në organe ose gjendjet inflamatore mund të vlerësohen me metoda imazherike si ultrazëri i barkut, CT e barkut ose MRI.

Vlerësimi mendor: Psikiatri ose psikologu mbledh informacion për gjendjen mendore të personit. Merren parasysh simptomat obsesiv-kompulsive, niveli i stresit dhe traumat e kaluara. Vlerësohen gjithashtu faktorët mjedisorë si vëzhgimet e familjes, mjedisi social i fëmijës, gjendja shkollore dhe kushtet e jetesës. Kështu, kuptohet më mirë origjina e sjelljes.

Si bëhet trajtimi i Sindromës Pika?

Trajtimi i sindromës Pika ndryshon sipas shkakut themelor. Prandaj, trajtimi zakonisht planifikohet në mënyrë shumëdimensionale, individuale dhe nën mbikëqyrjen e një specialisti. Procesi i trajtimit mund të përbëhet nga këta hapa:

Suplementet ushqyese: Hekuri, zinku ose vitaminat, mungesa e të cilave është zbuluar në testet e gjakut, plotësohen me doza të përshtatshme. Me këto suplemente, dëshira për substancat që nuk hahen mund të ulet me kalimin e kohës tek disa individë.

Psikoterapia: Trajtimi psikologjik i sindromës Pika është mjaft efektiv, veçanërisht tek fëmijët dhe adoleshentët. Në këtë terapi, sjelljet e gabuara shuhen dhe sjelljet e duhura përforcohen. Përveç kësaj, modelet e të menduarit të personit mund të rregullohen me terapi kognitive-biheviorale (TKB).

Edukimi dhe mbështetja e familjes: Veçanërisht tek fëmijët, qasja e durueshme dhe e ndërgjegjshme e familjeve është shumë e rëndësishme. Procesi i trajtimit të fëmijës mbështetet duke i mësuar familjes teknikat e menaxhimit të sjelljes.

Rregullimet mjedisore: Personi duhet të mbahet larg substancave të dëmshme që mund të arrijë dhe duhet të jetë nën mbikëqyrje. Mjedisi i shtëpisë duhet të bëhet i sigurt. Veçanërisht duhet të largohen substancat që janë të rrezikshme për t'u gëlltitur, si metali, boja, detergjenti.

Trajtimi i sëmundjeve shoqëruese: Nëse ka gjendje si autizmi, çrregullimi obsesiv-kompulsiv ose çrregullimi i hiperaktivitetit me deficit vëmendjeje, nevojiten qasje të veçanta për to. Nëse është e nevojshme, mund të shtohet edhe trajtimi me ilaçe.

Ndërhyrjet mjekësore: Nëse trupat e huaj të gëlltitur kanë shkaktuar probleme serioze si bllokim i zorrëve, shpim i stomakut, infeksion, mund të jetë e nevojshme ndërhyrja kirurgjikale. Në raste të tilla, përfshihen gastroenterologët ose kirurgët.

Sindroma Pika është një çrregullim i rëndësishëm që shpesh neglizhohet nga mjedisi, nënvlerësohet, por që mund të çojë në probleme serioze shëndetësore nëse nuk trajtohet. Kur vërehet herët dhe ofrohet mbështetja e duhur, kjo sjellje mund të vihet nën kontroll. Në këtë sindrom, i cili duhet të trajtohet si nga pikëpamja fizike ashtu edhe nga ajo mendore, qasja individuale dhe mbështetja multidisiplinare rrisin shanset për sukses.

Pyetjet e bëra shpesh

Sindroma Pika shihet më shpesh tek fëmijët mbi 2 vjeç, individët me prapambetje mendore, personat me çrregullim të spektrit të autizmit dhe gratë shtatzëna. Mund të shfaqet gjithashtu tek individët që përjetojnë mungesë hekuri ose zinku. Edhe pse rrallë, sindroma Pika mund të shihet edhe tek të rriturit. Sindroma Pika mund të çojë në probleme serioze shëndetësore. Substancat që nuk duhet të hahen, si dheu, flokët, boja, mund të shkaktojnë probleme të sistemit të tretjes, infeksion, helmim nga plumbi ose bllokim të zorrëve. Përveç kësaj, si çrregullim i sjelljes, mund të ndikojë negativisht në cilësinë e jetës së personit. Për sindromën Pika, fillimisht duhet t'i drejtoheni një psikiatri të fëmijëve ose të rriturve. Në rastet e nevojshme, në proces mund të përfshihen edhe një neurolog, psikolog, dietolog ose gastroenterolog. Veçanërisht tek fëmijët, terapia e sjelljes dhe vlerësimi zhvillimor kanë një rëndësi të madhe. Nuk është vërtetuar se sindroma Pika është drejtpërdrejt gjenetike, por predispozita gjenetike mund të rrisë rrezikun tek disa individë. Mund të shihet veçanërisht së bashku me çrregullime me bazë gjenetike si autizmi. Tek individët me histori familjare, mund të shfaqet më shpesh së bashku me faktorët mjedisorë dhe psikologjikë. Sindroma Pika është lidhur veçanërisht me mungesën e hekurit, zinkut dhe vitaminës B12. Mungesa e këtyre mineraleve dhe vitaminave mund të rrisë dëshirën e personit për të ngrënë substanca si dheu, balta ose akulli. Mangësitë mund të zbulohen me teste gjaku dhe mund të planifikohet trajtimi me suplemente të përshtatshme.

Vërejtja e hershme e simptomave të sindromës Pika ka një rëndësi të madhe për të parandaluar problemet e mundshme serioze shëndetësore.

Nëse dyshoni për sindromën Pika tek fëmija juaj ose tek vetja juaj, mund të merrni mbështetje nga specialistët me përvojë të Psikiatrisë në Hisar Hospital Intercontinental.

Kontaktoni për takim dhe informacion të detajuar.