Tumori i Syrit (Onkologjia Okulare): Simptomat dhe Trajtimi

Tumori i syrit, i njohur edhe si tumor oftalmologjik, është masa që shfaqen në sy dhe rreth syrit, të cilat mund të kenë karakter beninj (me natyrë të mirë) ose malinj (me natyrë të keqe). Tumoret oftalmologjike, të cilat kërcënojnë ndjeshëm shëndetin e syve para së gjithash dhe shëndetin e përgjithshëm, janë të rralla, por mund të shfaqen në çdo shtresë të syrit ose në qepallë. Në trajtimin e tumoreve të syrit, ashtu si te kancerët e tjerë, diagnoza e hershme është e rëndësishme. Në disa raste, tumoret e syrit mund të mos shfaqin asnjë simptomë deri në momentin kur bëhen të dukshme nga jashtë. Në disa raste të tjera, ato mund të manifestohen me simptoma që shihen edhe te sëmundje të tjera të syrit, si shikim i turbullt, ndjeshmëri ndaj dritës dhe dhimbje në sy. Kur shfaqen simptoma të tilla, është e rëndësishme të merret një takim me një mjek specialist në fushën e onkologjisë okulare dhe të bëhen kontrollet e nevojshme. Përgjigjet e pyetjeve si “Tek kush shfaqet tumori i syrit, cilët janë faktorët e rrezikut?” dhe “Cilat janë metodat e trajtimit të kancerit të syrit?”, si edhe informacione të detajuara për tumoret e syrit, gjenden më poshtë në këtë shkrim.

Çfarë është tumori i syrit?

Tumori është emri i përgjithshëm i masave të indit që formohen si rezultat i grumbullimit të qelizave anormale. Kur flitet për tumor, te njerëzit zakonisht vjen në mendje kanceri, por jo çdo tumor është kancer. Tumoret ndahen në përgjithësi në dy grupe kryesore: beninje (benigne) dhe malinje (maligne). Për këtë arsye, i gjithë grupi i masave beninje ose malinje që shfaqen në sy dhe rreth syrit quhet tumor i syrit. Syri përfshin globin okular (orbita) dhe organet ndihmëse të syrit, si qepallat dhe konjuktiva. Tumoret e syrit klasifikohen përgjithësisht si tumore të qepallës, tumore brenda syrit, tumore të konjuktivës dhe tumore të orbitës. Llojet kryesore të tumoreve që shihen në sy janë si më poshtë:

Melanomat e brendshme të syrit: Melanomat formohen si rezultat i shumimit të pakontrolluar të qelizave melanocite të lëkurës. Melanomat e brendshme të syrit janë tumore që shfaqen në shtresat e brendshme të syrit, dhe përdoren për t’iu referuar tumoreve të shfaqura në shtresën uveale të syrit (irisi, trupi ciliar dhe koroidi). Melanomat e brendshme të syrit janë llojet më të shpeshta të tumoreve të syrit. Këto tumore zakonisht formohen në shtresën uveale të syrit. Melanoma e irisit (pjesa me ngjyrë e syrit), melanoma e trupit ciliar që ndodhet prapa irisit dhe melanoma koroidale që shfaqet në koroid, shtresa vaskulare që siguron gjakrrjedhjen e syrit, janë tumoret e brendshme të syrit më të shpeshta.

Retinoblastoma: Ashtu si melanomat, edhe retinoblastomat bëjnë pjesë te tumoret e brendshme të syrit. Retinoblastoma e ka origjinën nga qelizat e retinës.

Limfoma e syrit: Limfoma e brendshme e syrit është një lloj kanceri që shfaqet zakonisht te të rriturit mbi 50 vjeç dhe/ose te personat me sistem imunitar që nuk funksionon siç duhet, për çfarëdo arsye. Shumica e madhe e rasteve të limfomës së brendshme të syrit, që fillojnë zakonisht në globin okular, është limfoma jo-Hodgkin me qeliza B.

Tumoret e qepallës: Krahasuar me tumoret e tjera të syrit, tumoret e qepallës hasen më shpesh në popullatë. Tumoret e qepallës mund të jenë edhe beninje edhe malinje. Ndër tumoret beninje të qepallës, më të shpeshtat janë papilomat, nevat, keratoza seboreike, ksantelazma dhe kistet. Sidomos në fëmijëri, tumoret beninje të quajtura hemangjioma kapilare shfaqen gjerësisht. Karcinoma bazocelulare dhe karcinoma skuamoze janë tumoret malinje të qepallës që vijnë më parë në mendje. Plagët në qepallë, akneja që nuk shërohet dhe ndryshimet e ngjyrës mund të jenë shenjë e praninë së ndonjë tumori. Kur vërehen shenja të tilla, është e rëndësishme të merret pa humbur kohë një takim me një mjek okulist specialist dhe të bëhen kontrollet e nevojshme.

Tumoret e orbitës: Janë tumore që kanë origjinën nga gropa e syrit. Tumoret e orbitës ndahen në tri klasa: primare (që kanë origjinën nga gropa e syrit), sekondare (që kanë origjinën nga indet e afërta) dhe metastatike (që përhapen nga organe më të largëta, si kanceri i mushkërive). Tumoret beninje më të zakonshme te të rriturit janë hemangjioma kavernoze (masa vaskulare), ndërsa ndër tumoret malinje, tumoret limfoide zënë vendin e parë.

Cilat janë simptomat e tumorit të syrit?

Tumori i syrit mund të mos shfaqë asnjë simptomë. Zakonisht, tumoret e syrit vihen re kur shfaqen probleme me shikimin, dhe simptomat e tyre shpesh mund të ngjajnë me ato të sëmundjeve të tjera të syrit. Simptomat kryesore të tumorit të syrit janë si më poshtë:

Humbje e pjesshme ose e plotë e shikimit,

Shikim i turbullt,

Humbje e shikimit pa dhimbje,

Ndjesi se para syve po pulson drita,

Lezione në qepallë si masa, plagë, akne,

Ënjtje në një sy.

Ndër simptomat kryesore të tumorit të syrit është edhe humbja e shikimit pa dhimbje. Përveç atyre të përmendura më sipër, në raste shumë të rralla, dhimbja e syrit mund të përfshihet gjithashtu ndër simptomat e tumorit.

Si diagnostikohet tumori i syrit?

Pacientët që i drejtohen mjekut okulist me ankesa si shikim i turbullt, ndjeshmëri ndaj dritës, ënjtje në një sy, fillimisht u bëhet anamneza mjekësore. Në këtë fazë, pacientëve u bëhen pyetje mbi kohën e fillimit dhe intensitetin e simptomave, si edhe mbi çështje të tjera. Pas marrjes së anamnezës mjekësore të pacientit, mund të përdoren disa teknika imazherike. Kanceri i syrit mund të mos shfaqë asnjë simptomë në fillim. Shumica e kancerëve të syrit diagnostikohen gjatë një ekzaminimi rutinë të syrit. Për këtë arsye, merrni një takim me një mjek okulist specialist dhe mos e neglizhoni kontrollin e rregullt.

Kur mjekët okulistë dyshojnë për tumor të syrit, pacientët i drejtojnë në fushën e onkologjisë okulare. Diagnoza e saktë e tumorit të syrit mund të vendoset pas një ekzaminimi të detajuar nga një mjek specialist në fushën e onkologjisë okulare. Specialistët e onkologjisë okulare përdorin teknika të ndryshme imazherike për diagnostikimin e kancerit të syrit, si tomografia me koherencë optike, pra tomografia e syrit. Përveç kësaj, një metodë tjetër imazherike e përdorur në diagnostikimin e kancerit të syrit është angiografia fluoresceinike e fundusit. Gjatë kësaj metode, pacientit i injektohet përmes venës një substancë kontrasti. Kur kjo substancë arrin në globin okular, enët e syrit ekzaminohen në detaje me ndihmën e një kamere.

Në diagnostikimin dhe trajtimin e kancerit të syrit përdoret një qasje multidisiplinore. Metodat imazherike të përdorura në diagnostikimin e kancerit të syrit shpesh janë të mjaftueshme për diagnozën, por në disa raste mjekët okulistë mund të kenë nevojë të bëjnë biopsi (marrje mostrash nga indi) për të konfirmuar masat e dyshimta dhe për të përcaktuar nëse tumori është beninj apo malinj.

Si trajtohet tumori i syrit?

Në trajtimin e tumorit të syrit, mjekët specialistë përgatisin një plan trajtimi duke marrë parasysh faktorë si vendndodhja e tumorit, lloji i tij dhe gjendja e përgjithshme shëndetësore e pacientit. Për tumoret e vogla dhe me ecje të ngadaltë, mund të rekomandohet vëzhgimi për një kohë. Megjithatë, ashtu si në trajtimet e tjera të kancerit, në trajtimin e kancerit të syrit mund të përdoren metoda si radioterapia dhe kemoterapia. Përveç kësaj, në trajtimin e kancerit të syrit përdoren gjerësisht edhe metodat kirurgjikale. Metodat kryesore kirurgjikale të përdorura në trajtimin e kancerit të syrit janë si më poshtë:

Iridektomia: Iridektomia është një procedurë kirurgjikale që zakonisht zbatohet për heqjen e melanomave të vogla që gjenden në iris (pjesa me ngjyrë e syrit).

Enukleacioni: Në rastet e kancerit të syrit ku tumori është i madh dhe/ose është përhapur në pjesët e tjera, rrallë mund të jetë e nevojshme heqja e të gjithë syrit. Metoda e enukleacionit përdoret zakonisht për trajtimin e kancereve që formohen në shtresën uveale ose në retinë. Pas operacionit, për të mbushur hapësirën që krijohet në zgavrën e syrit, pacientit i vendoset një protezë syri (implant orbital).

Eksenterimi: Në disa raste të kancerit të syrit, mund të jetë e nevojshme heqja e globit okular së bashku me indet përreth syrit. Kur kanceri është përhapur rreth syrit, mund të përdoret metoda e eksenterimit.

Iridociklektomia: Është një procedurë kirurgjikale trajtimi, gjatë së cilës hiqet një pjesë e irisit dhe e shtresës ciliare, e përdorur për trajtimin e melanomave të vogla që zakonisht shfaqen në iris ose në shtresën ciliare.

Rezeksioni transskleral: Është një metodë trajtimi e përdorur për heqjen e melanomave në koroid ose në shtresën ciliare, në pjesën e brendshme të syrit, duke hyrë nga shtresa sklerale e syrit.

Kirurgjia rekonstruktive: Janë procedura kirurgjikale të kryera pas operacioneve të kancerit të syrit, me qëllim riparimin si estetik ashtu edhe funksional të zonës së syrit. Për shembull, pas heqjes së tumoreve të qepallës, mund të zbatohet rekonstruksioni i qepallës me ndihmën e kirurgëve estetikë dhe plastikë, për riparimin estetik dhe funksional të qepallës.

Pyetje të Shpeshta

Kanceri i syrit është një nga kancerët e rrallë, por kur shfaqet, është një tumor malinj që kërcënon shëndetin e përgjithshëm, para së gjithash shëndetin e shikimit. Më poshtë trajtohen disa nga pyetjet që bëhen më shpesh rreth tumorit të syrit. Tumori i syrit mund të prekë njerëz të çdo moshe, por ka disa studime që tregojnë se rreziku për shfaqjen e tumorit të syrit mund të jetë më i lartë sidomos te të rriturit mbi 50 vjeç dhe te personat me sistemin imunitar të dobësuar për çfarëdo arsye. Një nga karakteristikat më tipike të kancerit të syrit është humbja e shikimit pa dhimbje. Megjithatë, në disa raste simptomave si shikimi i turbullt, ndjeshmëria ndaj dritës dhe ënjtja në një sy mund t’u bashkohet edhe dhimbja. Kanceri i syrit shfaqet te njerëz të çdo moshe, por disa kërkime tregojnë se mund të ketë disa faktorë rreziku për kancerin e syrit. Sipas këtyre studimeve, rreziku për shfaqjen e kancerit të syrit mund të jetë më i lartë te të rriturit mbi 50 vjeç. Përveç kësaj, ka disa studime që tregojnë se rreziku për shfaqjen e kancerit të syrit mund të jetë më i lartë te personat me lëkurë të zbehtë dhe ngjyrë të syve të çelët dhe/ose te personat që janë ekspozuar për kohë të gjatë ndaj rrezeve të dëmshme të diellit. Simptomat e kancerit të syrit shpesh ngjajnë me ato të sëmundjeve të tjera të syrit. Nëse ju keni simptoma si ënjtje në sy, humbje shikimi, ndjeshmëri ndaj dritës, mos e neglizhoni të merrni pa humbur kohë një takim me një mjek specialist dhe të bëni kontrollet e nevojshme.