Aknet: Problemi më i rëndësishëm i lëkurës në adoleshencë

A e dini që me masa të vogla që mund të merrni gjatë adoleshencës, mund të hyni në moshën e rritur me një lëkurë të shndritshme në të ardhmen?

Të gjitha pyetjet tuaja rreth kujdesit për lëkurën gjatë kësaj periudhe, deri te zakonet ushqimore, i morëm përgjigje nga Dr. Funda Ataman, specialiste e dermatologjisë në Hisar Hospital Intercontinental…

Çfarë është akneja e adoleshencës?

Akneja e adoleshencës është inflamacioni i gëzofëve sebacë pas rritjes së prodhimit të yndyrës së lëkurës. Bakteri që shkakton këtë inflamacion gjendet në lëkurën e të gjithëve. Por tepricat e prodhimit të yndyrës dhe ndryshimet në përbërjen e yndyrës bëjnë që ky bakter të shumohet.

Në cilën moshë shfaqet më shpesh?

Akneja, më e shpeshta midis moshës 14-16 vjeç, shfaqet më shumë te djemtë. Te fëmijët në adoleshencë, 1 në 10 ka akne të rëndë. Te vajzat, akneja e adoleshencës shfaqet në moshë më të re. Kjo varet nga fakti që vajzat hyjnë në pubertet më herët. Akneja e vonë, e shfaqur pas moshës 25 vjeç, është më e shpeshtë te gratë.

A ka ndikim faktori gjenetik në formimin e aknesë?

Faktorët gjenetikë kanë rol në aknenë. Personat që kanë sebe te nëna, babai, motra ose vëllai kanë rrezik më të lartë për akne. Eskimezët, japonezët dhe raca e zezë kanë më pak sebe krahasuar me racën e bardhë. Por kryesisht, eskimezët dhe japonezët që ushqehen me peshk, kur kaluan në një mënyrë ushqimi perëndimore, shkalla e sebeve u rrit.

Si fillon formimi i aknesë?

Në lëkurën e yndyrshme shfaqen fillimisht komedonet, pika të yndyrshme të zeza dhe të bardha. Kur shtypen, zgjatet si krimb. Shenjat e para fillojnë në ballë, pastaj shtrihen në faqe, hundë, mjekër, qafë, rrallë në trup, madje edhe në zonën e kofshëve.

Cilat janë ndikimet negative të aknesë?

Mund t'i shkaktojë personit ndjenjën e turpit. Mund të sjellë vështirësi në marrëdhëniet e tij në shkollë, punë dhe jetën private.

Mund të ketë simptoma shqetësuese si kruajtje, djegie, dhimbje, gjakderdhje.

Njollat e përhershme dhe cikatricet janë gjendja më e padëshiruar.

A ndikon mënyra e ushqimit në formimin e aknesë?

Ndikimi i dietës në akne nuk është përcaktuar plotësisht, por shihet se reduktimi i marrjes së kalorive dhe heqja e peshës së tepërt rrit suksesin në trajtimin e aknesë. Për rritjen dhe zhvillimin e përgjithshëm të të rinjve, që do të ndikonin pozitivisht, është më e saktë marrja e proteinave, yndyrave dhe karbohidrateve të balancuara, marrja e vitaminave, konsumi i mjaftueshëm i frutave dhe perimeve, dhe rritja e konsumit të peshkut.

Në cilat periudha rritet më shumë formimi i aknesë dhe çfarë e shkakton?

Te gratë pritet përkeqësim para menstruacioneve. Djersitja, klima e lagësht dhe puna në mjedise të nxehta ku gatuhet ushqimi e rrisin aknenë. Te të rinjtë që punojnë në restorante fast-food, p.sh. ata që vazhdimisht skuqin patate, shfaqja e sebeve përkeqësohet. Banjimi i kontrolluar në diell dhe det zakonisht ka efekt pozitiv mbi aknenë. Ekzistojnë studime që tregojnë se duhani rrit ashpërsinë e aknesë. Kremrat yndyrorë të aplikuar në lëkurë shkaktojnë një lloj sebesh të quajtur akne nga pomada.

Si trajtohet?

Sebet e adoleshencës zgjasin 4-6 vjet. Ndonjëherë mund të vazhdojnë deri në moshën 40 vjeç. Personat që fillojnë trajtimin duhet të informohen se ky proces do të zgjasë gjatë. Në aknet e lehta, zakonisht mjafton përdorimi i produkteve pastruese që largojnë yndyrën e tepërt të lëkurës dhe pengojnë shumimin e baktereve. Por përdorimi i sapunëve antibakterialë që përmbajnë heksaklorofen shkakton një lloj të veçantë sebesh të quajtur akne nga detergjentët. Në fazën e dytë përdoren krem, xhel, losione që zvogëlojnë prodhimin e yndyrës në lëkurë. Nëse nuk ka përmirësim, mund të provohen antibiotikët lokalë, antibiotikët oralë dhe pilulat kontraceptive. Në format më rezistente dhe të rënda të aknesë përdoren kapsula me derivat të vitaminës A. Gjithashtu, personat që marrin trajtim për akne duhet të marrin vitamina nën kontrollin e mjekut, të konsumojnë mjaftueshëm perime dhe fruta dhe të hanë më shumë peshk. Në pothuajse çdo metodë trajtimi të aknesë, pritet thatësi, skuqje, kruajtje në lëkurë dhe rritje e sebeve në ditët e para të trajtimit. Pacientët duhet të informohen se kjo nuk është efekt anësor ose alergji. Gjithashtu, edhe pas trajtimeve më efektive dhe të gjata, sebet mund të përsëriten. Për gjurmët që mbeten pas aknesë, mund të zbatohen procedura si peelingu kimik, lazeri, dermarolleri dhe dermabrazioni. Qëllimi i trajtimit të gjatë dhe të vështirë të aknesë është t'i mbrojë të rinjtë nga gjurmët dhe njollat që do t'u shkaktonin shqetësim gjatë gjithë jetës.