Plakja e duarve tuaja mund ta tradhtojë gjendjen tuaj emocionale!

Nëse në kohët e fundit vetëm shtëpia juaj është vendi ku ndiheni rehat, nëse ndiheni të tensionuar sa herë që ndjeni se nuk mund ta kontrolloni jetën jashtë shtëpisë, dhe madje kur prekni sende që anëtarët e familjes i kanë prekur në shtëpi keni vazhdimisht shqetësimin nëse janë të pastra, kini kujdes; mund të keni filluar të bëheni obsesivë…

Biseduam me specialistët e Departamentit të Psikiatrisë të Hisar Hospital Intercontinental për Çrregullimin Obsesiv-Kompulsiv, i njohur popullarisht si sëmundja e obsesioneve. Specialistët, të cilët theksuan se mendimet obsesive dhe sjelljet obsesive të Çrregullimit Obsesiv-Kompulsiv për t’i eliminuar ato paraqiten si forma të ndryshuara të ankthit, thanë: ‘Personi i sheh këto mendime këmbëngulëse si produkt të mendjes së vet, por këto mendime kanë një anë mistike, ndërsa sjelljet kanë një anë ceremoniale. Rrallë mungon vetëdijësimi; shumica e pacientëve i gjejnë mendimet dhe sjelljet e tyre obsesive si “të ekzagjeruara” ose “absurde”.’

Nëse bëni pastrim më shumë se sa duhet, kini kujdes!

Obsesionet mund të paraqiten në forma shumë të ndryshme, njëra pas tjetrës ose bashkë. Obsesionet më të shpeshta janë obsesionet e infeksionit dhe ndotjes. Ndihet frika se sendet, mjedisi ose njerëzit janë të ndotur dhe se, me kontakt, ky papastërti ose mikrob mund t’i kalojë vetes dhe të afërmve. Te obsesioni i infeksionit dhe ndotjes, duart luajnë rol kyç, sepse më së shumti ne kontaktojmë botën e jashtme dhe njerëzit e tjerë me duart tona. Nga ana tjetër, duart tona janë vazhdimisht para syve tanë. Për ata që kanë obsesione të këtij lloji, higjiena e duarve, gjatësia e thonjve dhe mënyra se si të tjerët i mbajnë duart e tyre të pastra janë shumë të rëndësishme. Ata që kanë obsesion infeksioni dhe ndotjeje pastrohen, lahen ose shmangin, në mënyrë të detyrueshme, objektet e përdorura së bashku në vende publike, për t’i qetësuar mendimet që i shqetësojnë, duke menduar se kështu i shmangin këto situata. Shmangin dyert, karriget, lapsat, paranë, me pak fjalë, gjithçka që e kanë prekur shumë duar. Kur janë të detyruar t’i prekin, duan t’i pastrojnë duart me peshqir të lagur me kolonjë ose duke i larë. Jeta jashtë shtëpisë është e pasigurt, pasi nuk mund të kontrollohet, prandaj ndihen më rehat në shtëpi. Përpiqen ta përshtatin shtëpinë dhe anëtarët e familjes me kushtet e tyre të pastërtisë. Për disa, obsesioni i pastërtisë është bërë i padurueshëm. Kërkojnë që kushdo që vjen nga jashtë në shtëpi të shkojë menjëherë në banjë dhe t’i hedhë rrobat në makinën e larjes. Nuk duron as papastërtinë ose thërrmijën më të vogël në shtëpi. Lodhen duke pastruar shpesh. Përdorin më shumë se normalja produkte “higjienike” si sapuni i lëngët, detergjenti për rroba dhe për enët. Rrobat dhe çarçafët lahen shpesh. Meqenëse janë vazhdimisht në kontakt me ujin dhe kimikatet, në duar mund të vërehen ekzema, plasaritje, konsumim dhe rrudhosje. Me pak fjalë, duart e personave me këtë sëmundje plaken shpejt. Nëse obsesionet janë të rënda, ndonjëherë personi bëhet i paaftë për të bërë ndonjë gjë tjetër përveç pastrimit.

A jeni i kujdesshëm? Manjak i kontrollit?

Dyshimi dhe pasiguria se nuk mund të jeni të sigurt janë obsesione tjera të shpeshta. Për të qetësuar shqetësimin që kjo sjell, bravat e derës, furra dhe dritaret kontrollohen shumë herë. Disa pacientë përpiqen që gjithçka në hapësirën e tyre të jetesës të jetë simetrike ose të qëndrojë brenda një rendi të caktuar prej tyre. Ndonjëherë sjellja e grumbullimit të sendeve, e quajtur ndryshe akumulim (hoarding), mund të shkojë shumë larg.

Të gjithë kanë obsesione; E rëndësishme është të mos mbeten të ngujuar në to!

Shumica e nesh kemi në mendje obsesione të mëdha e të vogla, me frekuencë dhe intensitet që ndryshojnë. Por ata që kanë çrregullimin obsesiv-kompulsiv përballen me këto obsesione dhe lodhen. I mbajnë shumë qiell obsesionet e tyre. Kur sëmundja përparon, merren me këto mendime dhe sjellje gjatë gjithë ditës, pa mundur t’i kushtojnë kohë gjërave të tjera. Shpesh forma e një pune del përpara funksionit të saj. Për shembull, për dikë me obsesion ndotjeje, të sapunosë duart një numër të caktuar herësh del përpara pastrimit të duarve. Ose për dikë që mendon se namazi që fal nuk është në formën e duhur, forma del përpara ibadetit. Disa obsesione mund të jenë aq të ndryshme dhe private, saqë personi mund të ndihet i turpëruar ose i frikësuar t’i tregojë. Për shkak të këtyre obsesioneve mund ta gjykojnë dhe fajësojnë veten moralisht. Ndonjëherë këto obsesione i ngadalësojnë pacientët aq sa nuk mund t’u kushtojnë kohë përgjegjësive të tjera (ngadalësi obsesive). Pacienti mund të kritikohet nga të tjerët në punë ose në shtëpi. Pacientët, pa e kuptuar, priren t’i transmetojnë obsesionet e tyre edhe te personat e tjerë. Kjo shkakton probleme në marrëdhëniet e ngushta. Çrregullimit Obsesiv-Kompulsiv mund t’i shoqërohen depresioni, çrregullimet tik, çrregullimet e të ngrënit, kleptomania, hipokondriazi (preokupimi me sëmundjen). Si në shumicën e gjendjeve të tjera psikiatrike, personat me Çrregullimin Obsesiv-Kompulsiv kritikohen dhe dënohen nga të afërmit e tyre. Ekziston bindja e gjerë se obsesionet i krijojnë vetë dhe se mund t’i kapërcejnë me vullnet.

A keni një personalitet obsesiv?

Personalitetet obsesive (kur nuk janë në nivel sëmundjeje) janë zakonisht perfeksioniste, të detajuara, të rregullta, kursimtare dhe kokëfortë. Nuk bëjnë kompromise me parimet e tyre. Duken serioze dhe të pjekura. Janë krenare dhe me dinjitet, nuk duan të dëgjojnë kritika për punën që bëjnë. Kanë frikë nga gabimet dhe u pëlqen të kritikojnë. Këto veçori luajnë rol të rëndësishëm si në zgjedhjen e profesionit, ashtu edhe në karrierën e tyre. Por nëse sëmundja është e rëndë dhe prish funksionimin social dhe profesional, atëherë kërkon trajtim. Është një sëmundje psikike që kërkon durim dhe kohë për t’u trajtuar. Përmirësimi është i ngadaltë. Në trajtim, objektivi duhet të përcaktohet si zvogëlimi i mjaftueshëm i obsesioneve, e jo zhdukja e tyre plotësisht. Përveç trajtimit me medikamente, metodat e terapisë kognitivo-konduktive janë të domosdoshme për përmirësim afatgjatë.