Çfarë është blefariti (inflamacioni i qepallës)?

Blefariti është term mjekësor që përdoret për qepallat e irrituara dhe të fryra, dhe është një sëmundje e zakonshme e syve. Është një sëmundje kronike, por nuk është ngjitëse. Personat me një sëmundje ekzistuese të lëkurës dhe me strukturë yndyrore të lëkurës mund të kenë një probabilitet më të lartë për të zhvilluar blefarit.

Çfarë është blefariti (inflamacioni i qepallës)?

Blefariti është një sëmundje që zakonisht prek njëkohësisht të dy sytë, e njohur edhe si inflamacion i qepallës. Është një problem i zakonshëm i qepallave, i karakterizuar nga skuqje e qepallave, trashje, lëvozhgëzim me formë luspash përgjatë qepallave dhe qerpikëve. Në popull njihet si kepeç i syve. Me kalimin e kohës, përgjatë qepallave formohet një pllakë ngjitëse ose biofilm. Kjo gjendje mund të shkaktojë humbje qerpikësh, bezet e bllokuara, infeksione dhe komplikime të tjera. Sëmundja mund të shkaktohet nga bakteret, alergjitë sezonale, përdorimi i tepërt i makijazhit, higjiena e dobët, sëmundjet që shkaktojnë kepeçin e kokës (dermatiti seboreik) ose sëmundje të lëkurës si rozacea.

Thuhet se rreth %15-25 e popullsisë preket. Në përgjithësi prek si burrat ashtu edhe gratë, por një lloj, blefariti stafilokokal, prek më shumë gratë sesa burrat. Blefariti mund të ndodhë në pjesën e përparme të qepallës (blefarit i përparmë) duke shkaktuar inflamacion të rrënjës së qerpikëve, ose në pjesën e pasme të qepallave (blefarit i pasmë) duke prekur bezet që prodhojnë yndyrë brenda qepallës. Të dy llojet e blefaritit mund të zhvillohen njëkohësisht. Për llojet e blefaritit mund të jepen shkurtimisht këto informacione:

Blefarit i përparmë: Blefariti i përparmë njihet edhe si inflamacion i rrënjës së qerpikëve. Zakonisht zhvillohet për shkak të baktereve në lëkurë dhe luspave që vijnë nga lëkura e kokës ose vetullat. Alergjitë ose akarët (parazitë të vegjël) gjithashtu mund të shkaktojnë blefarit të përparmë, por kjo gjendje është e rrallë.

Blefarit i pasmë (posterior): Blefariti i pasmë njihet edhe si inflamacion i brendshëm i qepallës. Zhvillohet kur bezet e yndyrës në qepallat bllokohen. Sëmundje të zakonshme të lëkurës si rozacea dhe kepeçi i kokës mund të shkaktojnë këtë lloj blefariti.

Blefarit stafilokokal: Mund të shkaktojë rënie ose ndryshim të formës së qerpikëve.

Blefarit seboreik: Mund të shkaktojë luspa yndyrore të ngjashme me kepeçin në qepalla.

Blefarit ulcerativ: Mund të shkaktojë lëvozhgëzim dhe gjakderdhje në qepalla.

Blefarit meibomian: Mund të ndikojë në cilësinë e lotëve.

Cilat janë simptomat e blefaritit (inflamacionit të qepallës)?

Inflamacioni i qepallës, blefariti, mund të shkaktojë simptoma të zakonshme si ndjesi sikur ka rërë në sy, sy të thatë dhe lëvozhgëzim në qepalla. Gjithashtu, blefariti mund të shkaktojë simptoma më serioze si shikim të turbullt dhe dëmtim të kornesë. Blefariti mund të shkaktojë edhe probleme kozmetike si rënie e qerpikëve. Simptomat e blefaritit mund të renditen më detajisht si më poshtë:

Ndjesi se ka diçka brenda syrit,

Djegie ose shpim në sy,

Sy me lotim, që rrjedhin vazhdimisht dhe kruhen,

Ndjeshmëri ndaj dritës (fotofobi),

Sy dhe qepalla të kuqe e të fryra,

Lot me shkumë ose me flluska të vogla,

Thatësi në sy,

Lëvozhgëzim në qepallat ose qerpikët pas zgjimit,

Shikim i turbullt (zakonisht përmirësohet me shkrepje qepallash),

Konjonktivit (sy rozë kronik),

Arpacik,

Inflamacion i qepallave,

Ngjitje e qepallës,

Shpeshtim i shkrepjes së syve,

Rënie qerpikësh,

Qerpikë që rriten në drejtim të gabuar,

Enjtje edhe e pjesëve të tjera të syrit, si kornea.

Si diagnostikohet blefariti (inflamacioni i qepallës)?

Blefariti diagnostikohet gjatë ekzaminimit të syve. Gjatë ekzaminimit mund të përdoret një xhamë zmadhues special për të shqyrtuar qepallat dhe sytë. Mjekët, nëse e gjykojnë të nevojshme, mund të marrin mostër sekrecioni nga qepalla për të përjashtuar infeksione dhe pushtime si bakteret ose akarët Demodex. Me këtë mostër mund të identifikohen edhe alergjenet e mundshme. Për të përjashtuar kancerin e lëkurës ose zhvillimin anormal të qelizave mund të bëhet edhe biopsi e qepallës. Gjatë këtij procedure aplikohet anestezi lokale dhe merret mostra e qelizave; pas procedurës, probabiliteti i mbetjes së gjurmës së plagës është i ulët. Gjithashtu, në fazën e diagnozës mund të përdoren testi i lotëve dhe kultura e sekrecionit.

Si trajtohet blefariti (inflamacioni i qepallës)?

Blefariti nuk trajtohet përfundimisht, por simptomat mund të menaxhohen lehtësisht me masa ditore higjiene të qepallave dhe me mbështetje nga mjete të ndryshme mjekësore. Gjatë trajtimit të blefaritit mund të bëhen konsultime me specialitete të tjera mjekësore si dermatologjia dhe reumatologjia. Shumë rrallë mund të ekzistojnë gjendje sistemike nën sëmundjen; si shembuj mund të përmenden gjendje imunologjike si kanceri i lëkurës, sëmundja e indit lidhor dhe konjuktiviti cikatricial. Njohja e faktorit që shkakton blefaritin është e nevojshme për zbatimin e protokollit të saktë të trajtimit. Nëse ekziston një sëmundje tjetër themelore, fillimisht duhet të sigurohet trajtimi i asaj sëmundjeje. Për trajtimin e blefaritit mund të jepen këto informacione:

Higjiena e qepallave: Mënyra më e mirë e trajtimit të blefaritit është mbajtja e qepallave të pastra dhe pa kore. Për pastrimin e qepallave dhe heqjen e koreve mund të përdoret ujë dhe një pastrues i butë. Gjatë pastrimit të qepallave, duart lahen mirë me sapun dhe ujë, ujë i ngrohtë përzihet me një pastrues të butë si shampo për foshnje. Një leckë e pastër dhe e butë ose një shkop me pambuk zhytet në përzierjen e ujit të ngrohtë dhe pastruesit. Për të zbutur koret, leckës ose pambukut i shtypet butësisht syri i mbyllur për disa minuta. Ky veprim ndihmon edhe në parandalimin e bllokimit të bezeve të yndyrës. Pas aplikimeve, syri shpëlahet me ujë të pastër dhe e njëjta procedurë përsëritet në syrin tjetër me një leckë ose shkop të ri pambuku.

Kompresa të ftohta ose të ngrohta: Për të ndihmuar inflamacionin e qepallës, gjatë ditës mund të aplikohen kompresa të ftohta ose të ngrohta 10 minutëshe, në disa seanca.

Lotë artificialë: Thatësia e syve zakonisht zhvillohet së bashku me blefaritin. Lotët artificialë sterilë, pa konservues, mund të përdoren sipas këshillës së mjekut.

Pikat për sy: Mund të përshkruhen ilaçe të grupit antibiotik dhe steroid, të njohura nga publiku si pika për inflamacionin e qepallës. Edhe pse trajtimet me pika për blefaritin janë shpesh të preferuara, ato nuk duhen përdorur pa këshillë mjekësore, për të reduktuar rrezikun e ndërveprimeve të pafavorshme të ilaçeve, efekteve anësore dhe komplikimeve të tjera.

Eliminimi i gjendjeve themelore: Blefariti i shkaktuar nga dermatiti seboreik, rozacea ose sëmundje të tjera mund të kontrollohet me trajtimin e sëmundjes themelore.

Ushqyerja: Në trajtimin e blefaritit mund të rekomandohet përdorimi i suplementeve që përmbajnë acide yndyrore thelbësore si omega-3, për shkak të potencialit të tyre antiinflamator. Megjithatë, para përdorimit të suplementit duhet marrë mendimi i mjekut dhe të vlerësohet përshtatshmëria e suplementit me protokollin e trajtimit të pacientit.

Mikroblefaroeksfoliimi: Me ndihmën e një mikro-sfungjeri, biofilmi, korja, kolonitë bakteriale dhe Demodex që pushtojnë qerpikët hiqen butësisht me eksfoliim.

Dritë pulsuese intensive (IPL): Energjia e dritës jo-lazer aplikohet në lëkurën e qepallës, dhe kjo mund të largojë bllokimet në bezet e Meibomit, të rregullojë sekretimin e yndyrës dhe të reduktojë skuqjen e qepallës.

Vibrim termik: Me pajisje aplikatorë të veçantë, aplikohet butësisht në qepalla nga brenda jashtë dhe nga jashtë brenda, duke siguruar energji termike (nxehtësie) të kontrolluar dhe vibrim. Energjia termike mund të hapë bllokimet në bezet e Meibomit dhe të përmirësojë sekretimin e yndyrës.

Ekspresion termik: Me një pajisje të veçantë të aplikuar me dorë në qepalla, sigurohet energji termike e kontrolluar për bezet e Meibomit. Me këtë procedurë mund të përmirësohet edhe sekretimi i yndyrës.

Çfarë duhet pasur parasysh pas trajtimit të blefaritit (inflamacionit të qepallës)?

Shërimi i blefaritit mund të zgjasë javë ose muaj. Sëmundja mund të përsëritet. Për këtë arsye, gjëja më e rëndësishme për t'u pasur parasysh është ruajtja gjithmonë e higjienës së qepallave. Për të parandaluar infeksionet dhe kontaminimet, mund të shmanget makijazhi rreth syve. Infeksionet virale ose fungore, përdorimi i pikave për sy me sterilizim të dëmtuar ose me afat skadimi të kaluar, përdorimi i shpeshtë i makijazhit ose mbetja e mbetjeve të makijazhit pa u pastruar plotësisht, alergjenet e ndryshme, bllokimi i bezeve të yndyrës në buzët e qepallave, pushtimi i akarëve të ngjashëm me Demodex, ekzema, psoriazi, rozacea, probleme të lëkurës si kepeçi dhe probleme të tjera të bezeve të yndyrës mund të shkaktojnë infeksion. Përdorimi i pikave për inflamacionin e qepallës, aplikimi i kompresave të ftohta ose të nxehta, ruajtja e higjienës dhe përdorimi i lotëve artificialë mund të sjellë dobi. Gjithashtu, pezullimi i përdorimit të lenteve të kontaktit dhe i makijazhit mund të ndihmojë inflamacionin e qepallës. Zakonisht infeksionet e syve mund të shërohen pa trajtim brenda 7 deri 14 ditësh. Megjithatë, për infeksionet kronike të syve trajtimi është i nevojshëm. Inflamacioni i syrit në disa raste mund të kalojë vetvetiu. Megjithatë, procesi i shërimit varet pjesërisht edhe nga shkaku i sëmundjes. Nevojitet vizitë te mjeku. Këto janë dy koncepte që përdoren shpesh në vend të njëra-tjetrës. Por infeksioni do të thotë që patogjenë si bakteret dhe viruset pushtojnë trupin dhe shumohen brenda tij, ndërsa inflamacioni është përgjigjja mbrojtëse që trupi formon kundër infeksioneve. Bllokimi i kanalit lakrimal dhe i bezeve të yndyrës, goditjet, alergjenet, celulliti orbital dhe shumë shkaqe të tjera mund të shkaktojnë enjtje në një ose dy qepalla. Enjtja, dhimbja dhe rritja e temperaturës në zonën e syve, edhe pse janë sinjale paralajmëruese të inflamacionit, diagnoza përfundimtare vendoset pas ekzaminimit nga okulisti. Qepallat e fryra lart ose poshtë kanë shumë shkaqe. Shumica nuk janë serioze. Inflamacioni i qepallës së poshtme mund të zhvillohet për shkak të alergjive, infeksioneve, sëmundjes së Graves që kërkon trajtim afatgjatë, kulazhit, konjonktivitit, ekzemës, infeksionit herpetik, zonës dhe blefaritit. Po, te foshnjat mund të zhvillohet inflamacion i qepallave. Veçanërisht te foshnjat me dermatit seboreik dhe ato me thatësi të syve, rreziku i blefaritit është më i lartë. Për qëllim të heqjes së inflamacionit, zakonisht nuk aplikohen ndërhyrje kirurgjikale. Megjithatë, nëse inflamacioni ka shkaktuar deformime serioze, për t'i larguar këto çrregullime mund të bëhet blefaroplastikë (operacion i qepallave). Blefariti me simptoma të qepallave të fryra, të skuqura dhe të kruara është një sëmundje që mund të ndikojë negativisht në cilësinë e jetës së personit dhe, në fazat e mëvonshme, edhe në shëndetin e shikimit. Për këtë arsye, është shumë e rëndësishme që pacientët të informohen për kontrollin e blefaritit dhe të përdorin rregullisht ilaçet e përshkruara sipas ekzaminimit mjekësor. Nëse mendoni se keni shenja të blefaritit, rekomandohet të kontaktoni një okulist.